Την παρελθούσα Τρίτη, 17η Φεβρουαρίου τρέχοντος έτους, έλαβε χώρα η επίσημη τελετή για την ίδρυση και λειτουργία του παραρτήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στην Κύπρο.
Η θεσμική, πλέον, παρουσία του γεραρού Πανεπιστημίου Αθηνών στην Μεγαλόνησο εγκαινιάζει ένα νέο κεφάλαιο στην μακρά ιστορική διαδρομή του αρχαιοτέρου και σπουδαιοτέρου πανεπιστημίου της Ελλάδος. Το γεγονός δύναται να χαρακτηρισθεί εμβληματικόν λόγω της μείζονος εθνικής διαστάσεως, την οποίαν προδήλως φέρει, δοθέντος ότι, κατά την επισήμανση του Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Κωνσταντίνου Τασούλα, «η Ελλάδα και η Κύπρος είναι η ενιαία πατρίδα, ο τόπος όπου χτυπάει η καρδιά του ελληνισμού».
Για τον λόγο αυτό, άλλως τε, την ωραία εκδήλωση στην ιστορική Μεγάλη Αίθουσα του Πανεπιστημίου Αθηνών ετίμησαν διά της παρουσία των ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης, ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος Β΄ και ο αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστινιανής και πάσης Κύπρου κ. Γεώργιος, οι οποίοι απηύθυναν χαιρετισμούς.
Ο οικοδεσπότης της εκδηλώσεως, πρύτανις του Πανεπιστημίου Αθηνών καθηγητής Ιατρικής κ. Γεράσιμος Σιάσος, και οι Πρυτανικές Αρχές πιστώνονται το πανθομολογούμενον γεγονός ότι χάρις στην δική τους βούληση, επιμονή και εργώδη προσπάθεια κατέστη πραγματικότης η ίδρυση και λειτουργία παραρτήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών στη Μεγαλόνησο – είχαν «το θάρρος, την διορατικότητα και την επιμονή να προχωρήσουν σ’ αυτό το εγχείρημα», όπως ανέφερε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. Συναφώς και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εδήλωσε ότι «το εγχείρημα δεν ήταν καθόλου εύκολο και οφείλεται στην μεγάλη προσπάθεια που κατέβαλαν άνθρωποι που πίστεψαν σε αυτό το όραμα, με πρώτον τον Πρύτανι, τον αγαπητό Καθηγητή Γεράσιμο Σιάσο, τον οποίον οφείλω να συγχαρώ και να ευχαριστήσω δημοσίως, για μιαν ακόμη φορά».
Για τον ίδιον λόγο προσήκει έπαινος στην νυν υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κυρία Σοφία Ζαχαράκη αλλά και στους προκατόχους της, κυρία Νίκη Κεραμέως και κύριον Κυριάκο Πιερρακάκη, όπως υπενθύμισε η κυρία Ζαχαράκη κατά τον χαιρετισμό, τον οποίον απηύθυνε, διαρκούσης της τελετής. Η κυρία υπουργός ανέφερε μεταξύ άλλων: «Ελλάδα και Κύπρος δεν συνδέονται μόνο με άρρηκτους δεσμούς ιστορίας. Συνδέονται με την γλώσσα που ενώνει, τις αξίες που καθοδηγούν, το όραμα που εμπνέει. Και σήμερα, με οδηγό την Ανώτατη Εκπαίδευση, γράφουν μαζί ένα νέο κεφάλαιο ακαδημαϊκής αριστείας και συνεργασίας». Πράγματι, τόσον η σημερινή όσον και οι προηγούμενες ηγεσίες του υπουργείου Παιδείας είναι άξιες συγχαρητηρίων, διότι αντελήφθησαν την εξέχουσα σημασία του εγχειρήματος για την Ελλάδα, την Κύπρο και τον ελληνισμό και παρείχαν στην Πρυτανική Αρχή πλήρη πολιτική κάλυψη και παντοειδή υποστήριξη. Ομοίως, έπαινος αρμόζει στην υπουργό Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας της Κυπριακής Δημοκρατίας κυρία Αθηνά Μιχαηλίδου, όπως, επίσης, υπενθύμισε η κυρία Ζαχαράκη.
Ο χαιρετισμός του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Χριστοδουλίδη υπήρξε μεστός αναφορών στους «αδελφικούς δεσμούς Ελλάδος και Κύπρου, δεσμούς που έχουν χαλυβδωθεί στην πυρά κοινών αγώνων, αξιών και οραμάτων». Ιδιαίτερη τιμή περιεποίησε εις όσους φέρομε υπερηφάνως το ότι «τύχη αγαθή έδοξε» να φοιτήσομε, ως νέοι, στο Πανεπιστήμιον Αθηνών η ευγνωμοσύνη, πρόδηλη στον λόγο του κυρίου Χριστοδουλίδη («…πολλές γενεές Κυπρίων, ανάμεσά τους και εγώ, πήραν το φως της γνώσης σε αυτό το πνευματικό φυτώριο, το οποίο εκτός από Εκπαιδευτήριο ήταν και παραμένει φάρος φωτεινός, εστία εκπαίδευσης και λίκνο πολιτισμού, που ήταν πάντοτε, έμπρακτα και ουσιαστικά, δίπλα στους αγώνες των Ελλήνων της Κύπρου») αλλά και η εκ μέρους αμφοτέρων των Προέδρων μνεία πλειάδος Ελλήνων (Κυπρίων και Ελλαδιτών) αποφοίτων του Πανεπιστημίου Αθηνών, που μετέβησαν στην Μεγαλόνησο και ευόρκως υπηρέτησαν την υπόθεση της Παιδείας του Κυπριακού Ελληνισμού, διετέλεσαν δε μετέπειτα Καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών και διέπρεψαν ως εκπρόσωποι του επιστημονικού και πνευματικού κόσμου της Ελλάδος, όπως ο συνταγματολόγος Νικόλαος Ιωάννου Σαρίπολος, θεμελιωτής του Δημοσίου Δικαίου εν Ελλάδι και Κοσμήτωρ της Νομικής Σχολής, ο υιός του, επίσης συνταγματολόγος, Νικόλαος Νικολάου Σαρίπολος, ο διαπρεπής φιλόλογος Σίμος Μενάρδος, Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής και Πρύτανις του Πανεπιστημίου, ο μέγας ιστορικός, καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής, πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και διατελέσας υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Κωνσταντίνος Άμαντος, ο γυμνασιάρχης του ιστορικού Παγκυπρίου Γυμνασίου Λευκωσίας και Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχαήλ Βολονάκης, ο κορυφαίος φιλόλογος Ιωάννης Συκουτρής και τόσοι άλλοι.
Ρίγη συγκινήσεως προκάλεσε η αναφορά του Κυπρίου προέδρου στους Κυπρίους φοιτητές του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνον Κοιλανιώτην, Μιχαήλ Στιβαρόν και Πέτρον Χατζηαργυρού, οι οποίοι έπεσαν μαχόμενοι υπέρ της ελευθερίας της Ελλάδος κατά την διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, στους εξ Αμμοχώστου καταγομένους φοιτητές Ιατρικής Λουκή Λιασίδη και Βαρνάβα Σιερίφη, που έχασαν την ζωή τους κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, στον απόφοιτον του Πανεπιστημίου και μετέπειτα Δήμαρχον Λεμεσού Χριστόδουλον Σώζον, πεσόντα για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων στην μάχη του Μπιζανίου και άλλους. Αλλά και ο κ. Τασούλας υπενθύμισε τις «βαθύτερες πνευματικές δυνάμεις που σφυρηλάτησαν τις σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου πολύ πριν από την ίδρυση του ελληνικού κράτους», αναφέροντας ότι «πολλοί Κύπριοι είχαν μυηθεί στην Φιλική Εταιρεία, επιβεβαιώνοντας ότι η Κύπρος συμμετείχε ενεργά στο εθνικό προσκλητήριο της ελευθερίας».
Στη - θαυμάσια - ομιλία του, υπό τον τίτλον «Κύπρος και Πανεπιστήμιο Αθηνών – Δεσμοί δύο αιώνων. Η ίδρυση του Παραρτήματος», ο πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Καθηγητής κ. Γεράσιμος Σιάσος παρουσίασε, εν συνόψει, την ιστορική διαδρομή του Πανεπιστημίου από της ιδρύσεώς του, εν έτει 1837, μέχρι της σημερινής επεκτάσεώς του προς την Κύπρο και ετόνισε ότι η παρούσα εξέλιξη συνιστά «ιστορική στιγμή για το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και για την ανώτατη εκπαίδευση σε Ελλάδα και Κύπρο» αλλά και «εμβληματικό ορόσημο», ως «το μεγαλύτερο άλμα διεθνοποίησης του Πανεπιστημίου Αθηνών», το οποίον «μεταβαίνει σε μια νέα εποχή διεθνούς παρουσίας και ακαδημαϊκής εξωστρέφειας, επιβεβαιώνοντας τον διαχρονικό του ρόλο ως κορυφαίου πανεπιστημιακού θεσμού του Ελληνισμού».
Ο μακαριώτατος αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος Β΄, κατά τον χαιρετισμόν του, ανέφερε ότι «τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, τὸ ἀρχαιότερο καὶ μεγαλύτερο στὴν Ἑλλάδα, κατέχει τὴν διακεκριμένη του θέση στὶς διεθνεῖς κατατάξεις Πανεπιστημίων» και σημειώνει «τὶς πιὸ ἀξιοσημείωτες προόδους στὶς ἐπιδόσεις του τὰ τελευταῖα χρόνια». Σημείωσε δε ότι το Πανεπιστήμιον «διατηρεῖ ἡγεμονικὴ τὴν παρουσία του ἀνάμεσα στοὺς ἐκπαιδευτικοὺς καὶ ἐρευνητικοὺς φορεῖς τῆς χερσονήσου τοῦ Αἴμου» – υπενθυμίζοντάς μας, χάρις στην θαυμαστή ελληνική παιδεία του, την ορθή ονομασία της γεωγραφικής περιοχής, την οποίαν, τις τελευταίες δεκαετίες, συνηθίσαμε, αντιγράφοντες ξένους συγγραφείς και ομιλητές, να αποκαλούμε με τον κακόηχο όρο «Βαλκάνια». Και βεβαίως, ο Μακαριώτατος εξέφρασε όλους «ὅσοι φοιτήσαμε σὲ αὐτὸ καὶ θεωροῦμε ἑαυτοὺς μέρος τῆς καρποφορίας του», όταν είπε ότι το Πανεπιστήμιον Αθηνών «κατέχει ἀσφαλῶς ξεχωριστὴ θέση στὴν καρδιά μας».
Σε μίαν αληθώς εμπνευσμένη ομιλία του, ο μακαριώτατος αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστινιανής και πάσης Κύπρου κύριος Γεώργιος, ο οποίος ευτύχησε να φοιτήσει εις δύο Σχολές του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπογράμμισε ότι «η παρουσία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στην Κύπρο συνιστά γεγονός όχι μόνον ακαδημαϊκής αλλά και ιστορικής βαρύτητος, το οποίο υπερβαίνει τα στενά όρια μιας εκπαιδευτικής επέκτασης και εγγράφεται στην μακρά παράδοση πνευματικών δεσμών μεταξύ του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Κυπριακού Ελληνισμού», λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι το Πανεπιστήμιον Αθηνών «από την ίδρυσίν του, το 1837, ως το πρώτο Πανεπιστήμιο του Έθνους, αποτέλεσε τον ακρογωνιαίον λίθον της Ανωτάτης Παιδείας και της πνευματικής ανασυγκρότησης του Ελληνισμού» και ήσκησε τεραστία επίδραση «στην διατήρησιν της εθνικής αυτοσυνειδησίας, του ελληνικού ήθους και του ελληνικού τρόπου ζωής» στην Κύπρο.
Άπαντες οι ομιλητές ανεφέρθησαν στην πρόδηλη εκπαιδευτική, επιστημονική αλλά και κοινωνική σημασία του εγχειρήματος. Όπως το έθεσε, με την νηφαλιότητα που διακρίνει τον λόγο του, ο αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος, «σὲ ἕνα ἀβέβαιο διεθνὲς περιβάλλον μὲ πρωτόγνωρα γεγονότα καὶ ἀχαρτογράφητα νερὰ σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδα, ἡ παιδεία καὶ ἡ μόρφωση θὰ ἀποτελοῦν πάντα τὴν ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ συνθήκη γιὰ τὴν πορεία πρὸς τὸ μέλλον. Ταυτοχρόνως, κοινή συνισταμένη όλων των ομιλιών ήτο η ανάδειξη της εθνικής διαστάσεως του εγχειρήματος. Άλλως τε, όπως υπενθύμισε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Τασούλας, «από την ίδρυσή του, το Πανεπιστήμιο Αθηνών έφερε μια «ιδεολογία»: την εθνική ολοκλήρωση και την σύνδεση της επιστήμης με τα ιδανικά του έθνους». Προσέθεσε δε ότι «η Κύπρος διατήρησε τον ελληνισμό της μέσα από βάναυσες δοκιμασίες και καταπατήσεις, χωρίς ποτέ να αποκοπεί από την Ελλάδα».
Υπ’ αυτό το πνεύμα, ο πρύτανης κ. Σιάσος ετόνισε ότι «η παρουσία του Πανεπιστημίου Αθηνών στην Κύπρο δεν ξεκινά σήμερα· αποτελεί την φυσική συνέχεια μιας διαδρομής αδιάλειπτης πνευματικής, επιστημονικής και εθνικής συμπόρευσης. Η ίδρυση και λειτουργία Παραρτήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στην Κύπρο αποτελεί την φυσική συνέχεια μιας ιστορικής διαδρομής».
Στην τελετή παρέστη σύσσωμος σχεδόν η πανεπιστημιακή κοινότης: οι Πρυτανικές Αρχές του ΕΚΠΑ (ήτοι, πέραν του Πρυτάνεως κ. Σιάσου, οι αντιπρυτάνεις καθηγήτρια κυρία Σοφία Παπαϊωάννου, καθηγητής κ. Ευστάθιος Ευσταθόπουλος, καθηγητής κ. Αριστείδης Σάμιτας και καθηγητής κ. Χρήστος Καραγιάννης), ο αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Διοικήσεως του Ιδρύματος καθηγητής κ. Νικόλαος Θωμαΐδης και τα μέλη του Συμβουλίου (Καθηγητής κ. Σπυρίδων Βλαχόπουλος, καθηγητής κ. Δημήτριος Καινούργιος, καθηγήτρια κυρία Αθανασία Σμυρνιώτου, καθηγητής κ. Αχιλλέας Χαλδαιάκης, ομότιμος καθηγητής κ. Αναστάσιος Γερμενής κ.ά.), οι κοσμήτορες όλων των Σχολών και οι πρόεδροι απάντων των Τμημάτων του Πανεπιστημίου – με την εξαίρεση του προέδρου του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών και Συγχρόνων Ασιατικών Σπουδών, ο οποίος παγίως και διαρκώς απουσιάζει από κάθε ανάλογη εκδήλωση του Πανεπιστημίου. Το «παρών» έδωσαν, επίσης, οι πρυτάνεις πολλών άλλων ΑΕΙ και πρώην πρυτάνεις του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημιακού Αθηνών καθώς και ένας εντυπωσιακώς υψηλός αριθμός υπουργών και εκπροσώπων του πολιτικού, οικονομικού, δικαστικού και του εν γένει δημοσίου βίου των δύο κρατικών οντοτήτων του Ελληνισμού.
* Ο Ηλίας Ηλιόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Διδάκτωρ (Dr. phil) του Λουδοβικείου-Μαξιμιλιανείου Πανεπιστημίου του Μονάχου. Διετέλεσε επί μακράν σειράν ετών καθηγητής της Σχολής Εθνικής Αμύνης, της Ναυτικής Σχολής Πολέμου, της Σχολής Πολέμου Αεροπορίας και του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος – Deree College.
