Ο Αλ Φαράμπι κόμισε την ελληνική φιλοσοφία και μέσα από αυτήν τον ελληνικό πολιτισμό στην (ισλαμική) Ανατολή.
Με την υπογραφή ενός μνημονίου συνεργασίας (MoU) μεταξύ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και του Εθνικού Πανεπιστημίου Αλ Φαράμπι του Καζακστάν ολοκληρώθηκε χθες στην Αθήνα το συνέδριο «Αλ Φαράμπι και Ελληνική Φιλοσοφία», που πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της καζακικής πρεσβείας στην Ελλάδα.
Ποιος είναι ο Αλ Φαράμπι (870 μ.Χ.-950 μ.Χ.); Ένας από τους σημαντικότερους φιλόσοφους και διανοητές που γεννήθηκε στην περιοχή του σημερινού Νότιου Καζακστάν. Μελέτησε συστηματικά δύο από τους κορυφαίους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, τον Πλάτωνα και ιδιαίτερα τον Αριστοτέλη, γράφοντας διάφορα έργα-αναλύσεις πάνω στις πραγματείες τους.
Ουσιαστικά, ο Αλ Φαράμπι κόμισε την ελληνική φιλοσοφία και μέσα από αυτήν τον ελληνικό πολιτισμό στην (ισλαμική) Ανατολή. Ως εκ τούτου, συνέβαλε καθοριστικά στη συστηματοποίηση και εδραίωση της αριστοτελικής παράδοσης στον ισλαμικό κόσμο, αποκτώντας μάλιστα το παρανόμι «Δεύτερος Διδάσκαλος», καθώς πρώτος θεωρούνταν ο Αριστοτέλης.
Διμερής εμβάθυνση
Την υπογραφή της συμφωνίας του παλαιότερου ελληνικού πανεπιστημίου με το αντίστοιχο καζακικό εκπαιδευτικό ίδρυμα χαιρέτισε στην ομιλία του ο Τιμούρ Σουλτανγκόζιν, ο οποίος έκανε λόγο ότι πέραν της ενίσχυσης της διμερούς ακαδημαϊκής συνεργασίας σηματοδοτείται και η εμβάθυνση των πολιτιστικών και εκπαιδευτικών δεσμών μεταξύ των δύο χωρών.
Ο πρέσβης του Καζακστάν στην Ελλάδα χαρακτήρισε «ιδιαίτερης σημασίας» την υπογραφή του μνημονίου, καθώς –όπως είπε– ανοίγει νέες προοπτικές «για μακροπρόθεσμη διμερή επιστημονική συνεργασία και επισημοποιεί την πρόθεση των μερών να ενώσουν τις προσπάθειές τους στη διεξαγωγή κοινής έρευνας, στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, στην προώθηση της ακαδημαϊκής κινητικότητας και στην εφαρμογή πρωτοβουλιών στους τομείς της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας».
«Είμαι βέβαιος», συνέχισε ο ίδιος, «ότι η σημερινή (σ.σ.: χθεσινή) υπογραφή δεν θα γίνει απλώς μια επίσημη πράξη, αλλά ένα πρακτικό βήμα προς την ενίσχυση της στρατηγικής ακαδημαϊκής συνεργασίας μεταξύ Καζακστάν και Ελλάδας».
Κατά τον κ. Σουλτανγκόζιν, σε καιρούς που ο κόσμος αντιμετωπίζει «σύνθετες παγκόσμιες προκλήσεις και ραγδαίους μετασχηματισμούς» η επανεξέταση των ιδεών των μεγάλων φιλοσόφων «δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή άσκηση, αλλά η ευκαιρία να επιβεβαιώσουμε τις παγκόσμιες αξίες της λογικής, του διαλόγου, της ανοχής και της αναζήτησης της αλήθειας».
Νέο σύνταγμα
Υπ’ αυτό το πρίσμα, ο πρέσβης αναφέρθηκε στην εν εξελίξει διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης στο Καζακστάν, τη δεύτερη ύστερα από αυτήν του 2022 που πραγματοποιήθηκε μετά τις βίαιες ταραχές που συγκλόνισαν τη χώρα εκείνη τη χρονιά. Το προσχέδιο του νέου συντάγματος που δημοσιεύτηκε προ ημερών και θα τεθεί σε εθνικό δημοψήφισμα στις 15 Μαρτίου 2026 βρισκόταν διαθέσιμο σε έντυπη μορφή σε αυτούς που παρακολούθησαν τις εργασίες του συνεδρίου.
Το νέο σύνταγμα, σύμφωνα με τον κ. Σουλτανγκόζιν, «επιδιώκει να εκσυγχρονίσει τη διακυβέρνηση, να ενισχύσει τους κρατικούς θεσμούς και να διασφαλίσει μια πιο ισορροπημένη κατανομή εξουσιών. Αναπτυγμένη μέσω ευρείας δημόσιας συζήτησης, η μεταρρύθμιση αντικατοπτρίζει την επιδίωξή μας να οικοδομήσουμε ένα αποτελεσματικό, διαφανές και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης ικανό να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προκλήσεις».
Πρόσθεσε δε ότι οι προτεινόμενες αλλαγές επιβεβαιώνουν τις θεμελιώδεις αξίες (ανθρώπινα δικαιώματα, κράτος δικαίου κ.λπ.) αλλά και τη βελτίωση «των μηχανισμών διακυβέρνησης και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, ιδίως στους τομείς της εκπαίδευσης, της επιστήμης και της καινοτομίας». «Αυτές οι μεταρρυθμίσεις», συμπλήρωσε, «έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα, ανθεκτικότητα και προοδευτική ανάπτυξη του Καζακστάν».
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου ενδιαφέρον παρουσίασε η διάλεξη του καθηγητή και προέδρου του Τμήματος Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ, Γεωργίου Στείρη, με θέμα τη μελέτη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη από τον Αλ Φαράμπι, καθώς και η διάλεξη του καθηγητή και αναπληρωτή προέδρου του Τμήματος Φιλοσοφίας, Γιώργου Αραμπατζή, για την αριστοτελική φιλοσοφία στο Βυζάντιο και πέραν αυτού.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου και πρύτανης του Πανεπιστήμιου Αλ Φαράμπι, Ζανσέιτ Τουιμεμπάγεφ, παρουσίασε το θέμα με τίτλο «Αρχαία Σοφία και Ανατολική Αναγέννηση: Η Παρακαταθήκη Δύο Μεγάλων Διδασκάλων».
Το συνέδριο που έλαβε χώρα στο κτήριο «Κωστής Παλαμάς» του ΕΚΠΑ παρακολούθησαν πρέσβεις και διπλωμάτες ξένων χωρών στην Αθήνα, μέλη της εγχώριας ακαδημαϊκής κοινότητας αλλά και εκπρόσωποι του Τύπου.
