Ο Αλέξης Τσίπρας μιλά ήδη για «δεύτερη κάλπη της ανατροπής», θεωρεί πιθανή την πρωτιά της ΕΛΑΣ και προετοιμάζει ψηφοδέλτια... αλλά η αυτοπεποίθηση της επιστροφής σκοντάφτει στην πολιτική μνήμη της δικής του διακυβέρνησης.
Ο Αλέξης Τσίπρας ανεβάζει τον πήχη της πολιτικής του επιστροφής. Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξής του στο in μιλά για την ΕΛΑΣ ως κόμμα εξουσίας, δηλώνει ότι η «δεύτερη κάλπη είναι η κάλπη της ανατροπής», αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η νέα πολιτική του κίνηση να είναι πρώτο κόμμα και αποκαλύπτει ότι το 80% των ψηφοδελτίων βρίσκεται ήδη στα σκαριά. Παράλληλα, απαντά για τη χρηματοδότηση του κόμματος και επιτίθεται στο ΠΑΣΟΚ. Όμως πίσω από την αυτοπεποίθηση υπάρχει ένα μεγάλο πολιτικό κενό: ο Τσίπρας μιλά σαν να επιστρέφει με την εμπειρία που απέκτησε στην κυβέρνηση, χωρίς να κουβαλά μαζί της και το κόστος των επιλογών της περιόδου 2015-2019.
Η εικόνα που φιλοτεχνεί ο Αλέξης Τσίπρας στο δεύτερο μέρος της συνέντευξής του είναι εκείνη ενός πολιτικού που δεν επιστρέφει απλώς στην ενεργό δράση, αλλά επιστρέφει με σαφή προορισμό: την εξουσία. Η ΕΛΑΣ οργανώνεται, τα ψηφοδέλτια προχωρούν, η δεύτερη κάλπη βαφτίζεται ήδη «κάλπη της ανατροπής» και η πρωτιά παρουσιάζεται ως απολύτως πιθανό σενάριο. Μόνο που όσο περισσότερο ο πρώην πρωθυπουργός μιλά με τη βεβαιότητα εκείνου που «τώρα ξέρει πώς γίνεται», τόσο περισσότερο μεγαλώνει και η απαίτηση για απαντήσεις σε όσα έγιναν όταν ο ίδιος είχε την ευκαιρία να κυβερνήσει. Γιατί η πολιτική επιστροφή μπορεί να σχεδιάζεται από το σήμερα, αλλά θα κριθεί και απέναντι στη μνήμη του 2015-2019.
Από την «ανατροπή» στην πρωτιά – ο Τσίπρας κάνει ήδη σχέδια για τη δεύτερη κάλπη
Αν στο πρώτο μέρος της συνέντευξης ο Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε να εμφανιστεί ως ένας πιο ώριμος πολιτικός που «τώρα ξέρει και τι θέλει και πώς γίνεται», στο δεύτερο κάνει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: μιλά σαν πολιτικός αρχηγός που έχει ήδη περάσει το πρώτο εκλογικό εμπόδιο και σχεδιάζει τη νίκη στη δεύτερη κάλπη.
Η φράση του ότι «η δεύτερη κάλπη είναι η κάλπη της ανατροπής» δεν είναι απλώς μια εκλογική εκτίμηση. Είναι πολιτική στρατηγική. Και όταν προσθέτει ότι η ΕΛΑΣ μπορεί στις δεύτερες εκλογές να είναι πρώτο κόμμα, ο πρώην πρωθυπουργός δεν συζητά πλέον θεωρητικά για το ενδεχόμενο επιστροφής του. Χτίζει αφήγημα εξουσίας.
Το ερώτημα, βεβαίως, είναι από πού αντλεί αυτή την αυτοπεποίθηση.
Γιατί άλλο η πολιτική φιλοδοξία και άλλο η πολιτική πραγματικότητα.
Η δεύτερη κάλπη της ανατροπής και η πρώτη κάλπη που δεν πρέπει να ξεχνά
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει κάθε δικαίωμα να πιστεύει ότι η ΕΛΑΣ μπορεί να κερδίσει εκλογές. Έχει επίσης κάθε δικαίωμα να οργανώνει ένα κόμμα με στόχο την κυβέρνηση.
Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα με την πολιτική αφήγηση της «δεύτερης κάλπης».
Η Ελλάδα έχει πρόσφατη εμπειρία από δεύτερες εκλογές. Τον Ιούνιο του 2023, η Νέα Δημοκρατία έλαβε 40,56% και 158 έδρες, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ με αρχηγό τον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα έλαβε 17,83% και 47 έδρες. Το ΠΑΣΟΚ έλαβε 11,84%. (Βουλή των Ελλήνων)
Δεν σημαίνει ότι η ΕΛΑΣ είναι ο ΣΥΡΙΖΑ ούτε ότι οι εκλογές του 2027 θα επαναλάβουν τις εκλογές του 2023.
Σημαίνει όμως ότι η δεύτερη κάλπη δεν είναι από μόνη της «κάλπη της ανατροπής».
Η δεύτερη κάλπη γίνεται κάλπη ανατροπής μόνο όταν υπάρχει πρώτα η κοινωνική δυναμική που μπορεί να την οδηγήσει εκεί.
Και αυτή δεν δημιουργείται με δηλώσεις αυτοπεποίθησης.
Το «ξέρω πλέον πώς γίνεται» και το ερώτημα που λείπει
Ο Τσίπρας λέει κάτι που πολιτικά έχει ιδιαίτερο βάρος:
«Το ’15 ήξερα τι θέλω να κάνω και τι θέλω να γίνει, αλλά δεν ήξερα πώς ακριβώς μπορεί αυτό να γίνει».
Σήμερα, υποστηρίζει, μετά την εμπειρία της διακυβέρνησης, ξέρει και το «πώς».
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση της συνέντευξης.
Γιατί εάν η εμπειρία της διακυβέρνησης είναι το μεγάλο του πλεονέκτημα, τότε η ίδια εμπειρία είναι και η μεγαλύτερη υποχρέωσή του για αυτοκριτική.
Τι έμαθε από το πρώτο εξάμηνο του 2015;
Τι έμαθε από τη διαπραγμάτευση;
Τι έμαθε από το δημοψήφισμα;
Τι έμαθε από τα capital controls;
Τι θα έκανε διαφορετικά σήμερα;
Ποια απόφαση της κυβέρνησής του θεωρεί λάθος;
Σε ποιο σημείο απέτυχε;
Εκεί είναι η ουσία.
Γιατί δεν μπορείς να χρησιμοποιείς την κυβερνητική εμπειρία ως πιστοποιητικό καταλληλότητας, αλλά να αποφεύγεις να τη χρησιμοποιήσεις ως βάση λογοδοσίας.
Η Δικαιοσύνη, η διαφθορά και η βολική λήθη
Ο Τσίπρας επιμένει στην επίθεση κατά της κυβέρνησης για τη Δικαιοσύνη και κάνει λόγο για «καθεστώς Μητσοτάκη».
Η πολιτική κριτική είναι απολύτως θεμιτή.
Αλλά όταν ο ίδιος έχει υπάρξει πρωθυπουργός, το μέτρο δεν μπορεί να είναι διαφορετικό.
Αν θεωρεί σήμερα ότι ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων δημιουργεί πρόβλημα ανεξαρτησίας, τότε πρέπει να απαντήσει γιατί το ίδιο θεσμικό πλαίσιο δεν αποτέλεσε προτεραιότητα ριζικής αλλαγής επί των ημερών του.
Αν θεωρεί τις απευθείας αναθέσεις τεκμήριο διαφθοράς, πρέπει να θυμηθεί ότι η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί αποκλειστικό εργαλείο καμίας κυβέρνησης.
Αν θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποτελεί απόδειξη θεσμικής αποτυχίας της σημερινής κυβέρνησης, πρέπει να εξηγήσει και τη δική του πολιτική σχέση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς όταν βρισκόταν στο Μέγαρο Μαξίμου.
Η θεσμική μνήμη δεν μπορεί να λειτουργεί με ημερομηνία λήξης το 2019.
Από την ακρίβεια και τα «συμφέροντα» στη μεγάλη υπόσχεση
Στο οικονομικό πεδίο ο Τσίπρας παρουσιάζει ένα καθαρό αφήγημα: αύξηση μισθών, μείωση κόστους ζωής, σύγκρουση με ολιγοπώλια και ισχυρά συμφέροντα, διαφορετική λειτουργία της ΔΕΗ, παρέμβαση στην αγορά τροφίμων και νέα στεγαστική πολιτική.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι αυτά δεν είναι πολιτικά ζητήματα.
Το πρόβλημα είναι ότι ο ίδιος τα παρουσιάζει σαν να μην έχει προηγούμενο κυβερνητικής διαχείρισης.
Η Ελλάδα του 2015-2019 δεν ήταν μια χώρα έξω από την οικονομική πραγματικότητα. Ο Τσίπρας κυβέρνησε μέσα σε μνημονιακό πλαίσιο, με capital controls, υψηλή φορολογική επιβάρυνση και περιορισμένη δημοσιονομική ευελιξία.
Ακόμη και σήμερα, όμως, όταν λέει ότι ξέρει πλέον «πώς γίνεται», ο πολίτης δικαιούται να ζητήσει αριθμούς.
Πόσο θα κοστίσει; Ποιος θα πληρώσει; Πότε θα αποδώσει; Ποια μέτρα μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν;
Η διαφορά ανάμεσα στην αντιπολίτευση και στη διακυβέρνηση είναι ακριβώς αυτή.
Στην αντιπολίτευση λες τι θέλεις.
Στην κυβέρνηση πρέπει να αποδείξεις ότι μπορείς να το κάνεις.
Η ΕΛΑΣ θα είναι «το πιο διαφανές κόμμα» – η υπόσχεση και η πολιτική δοκιμασία
Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης ο Τσίπρας ανοίγει και το θέμα της χρηματοδότησης της ΕΛΑΣ, δηλώνοντας ότι το κόμμα θα είναι «το πιο διαφανές κόμμα στην πολιτική ζωή» και ότι θα δημοσιοποιήσει αναλυτικά στοιχεία.
Εδώ δεν χρειάζονται ούτε προκαταβολικές καταδίκες ούτε πολιτικές κραυγές.
Χρειάζεται κάτι πολύ απλό:
Να δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία.
Η διαφάνεια δεν είναι σύνθημα. Είναι έγγραφα, ποσά, ονόματα, πηγές χρηματοδότησης, δαπάνες και πλήρης δυνατότητα ελέγχου.
Εάν αυτά δοθούν στη δημοσιότητα, η ΕΛΑΣ θα έχει κάνει αυτό που ο ίδιος ο αρχηγός της υπόσχεται.
Εάν όχι, η φράση «δεν έχουμε τίποτα να κρύψουμε» θα μείνει απλώς μια ακόμη πολιτική διακήρυξη.
Τα ψηφοδέλτια είναι ήδη έτοιμα – ο Τσίπρας οργανώνει κόμμα εξουσίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αποκάλυψη ότι περίπου το 80% των ψηφοδελτίων της ΕΛΑΣ βρίσκεται ήδη «στα σκαριά».
Αυτό δείχνει ότι η επιστροφή δεν είναι επικοινωνιακή άσκηση.
Ο Τσίπρας οργανώνει μηχανισμό, υποψηφίους και πολιτική παρουσία με ορίζοντα εκλογικής αναμέτρησης. Παράλληλα, απορρίπτει τις «μεταγραφές αεροδρομίου» και υποστηρίζει ότι οι πόρτες δεν έχουν κλείσει για κανέναν. (in.gr)
Εδώ όμως υπάρχει ένα ακόμη παράδοξο.
Ο άνθρωπος που μιλά για πολιτική ανανέωση θα πρέπει να αποδείξει ότι η ΕΛΑΣ δεν θα γίνει ΣΥΡΙΖΑ με νέο όνομα και παλιό αρχηγό.
Αυτό θα κριθεί όχι από τα λόγια αλλά από τα πρόσωπα.
Και στη μέση το ΠΑΣΟΚ – ο Τσίπρας ήδη χαράζει γραμμή
Η επίθεση προς το ΠΑΣΟΚ έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Ο Τσίπρας υποστηρίζει ότι όσοι μέσα από το ΠΑΣΟΚ τον στοχοποιούν υπηρετούν, κατά την άποψή του, έναν στρατηγικό στόχο: συνεργασία ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας μετά τις επόμενες εκλογές. (in.gr)
Με άλλα λόγια, ο Τσίπρας επιχειρεί ήδη να τοποθετήσει την ΕΛΑΣ στο κέντρο ενός μελλοντικού προοδευτικού πόλου και ταυτόχρονα να πιέσει το ΠΑΣΟΚ.
Εδώ όμως αποκαλύπτεται κάτι ακόμη.
Ο Τσίπρας δεν επιστρέφει απλώς για να κάνει αντιπολίτευση. Επιστρέφει για να ηγεμονεύσει στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Και αυτό εξηγεί μεγάλο μέρος της σημερινής του αυτοπεποίθησης.
Το μεγάλο στοίχημα: επιστροφή στην εξουσία ή επιστροφή στην πολιτική μνήμη;
Ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται αποφασισμένος. Μιλά σαν αρχηγός κόμματος που θέλει να κυβερνήσει, έχει ήδη το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοδελτίων του έτοιμο και συζητά ανοιχτά για τη δεύτερη κάλπη και την πιθανότητα πρωτιάς.
Δεν είναι λίγο.
Αλλά η πολιτική αυτοπεποίθηση δεν είναι εκλογική μέτρηση.
Και η πρόθεση δεν είναι αποτέλεσμα.
Το πραγματικό τεστ για τον Τσίπρα δεν είναι αν μπορεί να ξαναμιλήσει δυνατά. Είναι αν μπορεί να πείσει εκείνους που θυμούνται τι έγινε την προηγούμενη φορά.
Γιατί η ΕΛΑΣ μπορεί να είναι νέο κόμμα.
Ο αρχηγός της όμως δεν είναι νέος πολιτικός.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο του στοίχημα.
Να πείσει ότι η εμπειρία του 2015-2019 δεν ήταν απλώς μια περίοδος που του έμαθε «πώς γίνεται», αλλά μια περίοδος που του έμαθε και τι δεν πρέπει να ξαναγίνει.
Πολλή αυτοπεποίθηση, λιγότερη αυτοκριτική
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει ήδη φτάσει στη δεύτερη κάλπη πριν φτάσει στην πρώτη.
Έχει ήδη δει την ανατροπή, έχει ήδη δει την ΕΛΑΣ πρώτο κόμμα, έχει ήδη σχεδιάσει το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοδελτίων και έχει ήδη αρχίσει να συζητά το μετεκλογικό τοπίο.
Η αυτοπεποίθηση είναι θεμιτή.
Η υπερεκτίμηση όμως είναι διαφορετικό πράγμα.
Γιατί η κάλπη δεν ψηφίζει πολιτικές αναμνήσεις, αλλά ούτε και πολιτικές φαντασιώσεις.
Και κυρίως, η κάλπη δεν ξεχνά.
Ο Τσίπρας μπορεί να πιστεύει ότι σήμερα ξέρει καλύτερα «τι θέλει και πώς γίνεται».
Το ερώτημα είναι αν έχει καταλάβει και γιατί δεν έγινε τότε.
Γιατί εκεί βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα σε έναν πολιτικό που απλώς επιστρέφει και σε έναν πολιτικό που πραγματικά έχει αλλάξει.
Και μέχρι στιγμής, στη μεγάλη συνέντευξη της επιστροφής, ακούμε πολλή αυτοπεποίθηση για την επόμενη κυβέρνηση.
Ακούμε πολύ λιγότερη αυτοκριτική για την προηγούμενη.
Και αυτό, όσο κι αν ο ίδιος θέλει να το προσπεράσει, είναι κάτι που η δεύτερη κάλπη δεν μπορεί να διαγράψει.
