Ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται υπερασπιστής του Κυπριακού, όμως η μνήμη επιστρέφει με τη Συμφωνία των Πρεσπών και οι επιλογές της διακυβέρνησής του συνεχίζουν να τον ακολουθούν.
Η προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να εμφανιστεί ως θεματοφύλακας των εθνικών δικαίων στην Κύπρο προκαλεί εύλογα ερωτήματα και έντονο πολιτικό προβληματισμό. Ο πρώην πρωθυπουργός, κατά την επίσκεψή του στη Λευκωσία, επέλεξε να τοποθετηθεί με βαρύγδουπες διακηρύξεις για το Κυπριακό, την τουρκική κατοχή και την ανάγκη επανεκκίνησης των συνομιλιών. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές δύσκολα μπορούν να αποσυνδεθούν από το πολιτικό παρελθόν ενός ηγέτη που για μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας έχει ταυτιστεί με τη Συμφωνία των Πρεσπών, μια επιλογή που εξακολουθεί να θεωρείται από πολλούς ως σοβαρή εθνική υποχώρηση. Η αντίφαση ανάμεσα στη σημερινή ρητορική και στις χθεσινές πολιτικές επιλογές βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Η επίσκεψη στην Κύπρο δεν λειτούργησε μόνο ως διπλωματική πρωτοβουλία ή ως διεθνής παρουσία της ΕΛ.Α.Σ. Ανέδειξε ταυτόχρονα το βασικό πολιτικό πρόβλημα του Αλέξη Τσίπρα στην προσπάθεια επιστροφής του: την αξιοπιστία. Διότι όσο επιχειρεί να εμφανιστεί ως εκφραστής μιας νέας εθνικής στρατηγικής, τόσο επανέρχονται στο προσκήνιο οι αποφάσεις της πρωθυπουργικής του θητείας και οι αντιδράσεις που αυτές προκάλεσαν.
Οι όψιμες ευαισθησίες για το Κυπριακό
Από τη Λευκωσία, ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε την ανάγκη λύσης του Κυπριακού στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, με κατάργηση των εγγυήσεων και αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων. Παρουσίασε μάλιστα τη σύνδεση του Κυπριακού με τις ευρωτουρκικές σχέσεις ως βασικό εργαλείο πίεσης προς την Άγκυρα.
Πρόκειται για θέσεις που διαχρονικά υποστηρίζουν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία. Το ερώτημα όμως που τίθεται από τους πολιτικούς του αντιπάλους είναι κατά πόσο ο ίδιος διαθέτει το πολιτικό κεφάλαιο για να εμφανίζεται σήμερα ως αυθεντικός εκφραστής των εθνικών διεκδικήσεων, όταν η περίοδος της διακυβέρνησής του συνδέθηκε με επιλογές που προκάλεσαν βαθιές διαιρέσεις στην ελληνική κοινωνία.
Η βαριά σκιά των Πρεσπών
Για πολλούς πολίτες, κάθε αναφορά του Αλέξη Τσίπρα σε ζητήματα εθνικής πολιτικής περνά αναπόφευκτα μέσα από το φίλτρο της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η συμφωνία που υπεγράφη το 2018 μπορεί να παρουσιάστηκε από τον ίδιο ως διπλωματική επιτυχία, όμως μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης εξακολουθεί να τη θεωρεί παραχώρηση που έδωσε στη Βόρεια Μακεδονία στοιχεία ταυτότητας και ονομασίας που η Ελλάδα επί δεκαετίες αμφισβητούσε.
Αυτό ακριβώς το πολιτικό φορτίο ακολουθεί σήμερα τον πρώην πρωθυπουργό. Και γι’ αυτό κάθε προσπάθεια να εμφανιστεί ως υπερασπιστής του Κυπριακού συναντά αντιδράσεις από όσους θεωρούν ότι δεν μπορεί να μιλά για εθνικές κόκκινες γραμμές ένας πολιτικός που κατηγορήθηκε όσο λίγοι για εθνικές υποχωρήσεις.
Η ΕΛ.Α.Σ. αναζητά πατριωτικό αφήγημα
Δεν περνά απαρατήρητο ότι η νέα πολιτική προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα επιχειρεί να ενσωματώσει πιο έντονα στοιχεία εξωτερικής πολιτικής και γεωπολιτικής παρουσίας. Η αναφορά στις ελληνοκυπριακές σχέσεις, στις περιφερειακές εξελίξεις και στην ανάγκη αξιοποίησης διεθνών συμμαχιών εντάσσεται σε μια συνολικότερη προσπάθεια διεύρυνσης του πολιτικού του ακροατηρίου.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι η οικοδόμηση ενός νέου πατριωτικού αφηγήματος προσκρούει στη μνήμη των πολιτών. Και η πολιτική μνήμη δύσκολα διαγράφεται όταν αφορά αποφάσεις που σημάδεψαν μια ολόκληρη περίοδο.
Η κυβέρνηση επενδύει στην αντίφαση
Στο κυβερνητικό στρατόπεδο θεωρούν ότι οι τοποθετήσεις Τσίπρα για το Κυπριακό αναδεικνύουν μια βαθιά πολιτική αντίφαση. Από τη μία πλευρά εμφανίζεται να μιλά για εθνική ευθύνη, διεθνές δίκαιο και υπεράσπιση του Ελληνισμού. Από την άλλη, παραμένει ο πολιτικός που εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη Συμφωνία των Πρεσπών ως μία από τις κορυφαίες επιλογές της διακυβέρνησής του.
Η αντίφαση αυτή αναμένεται να αξιοποιηθεί πολιτικά το επόμενο διάστημα, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως τον σταθερό εκφραστή της εθνικής στρατηγικής και τον Αλέξη Τσίπρα ως έναν πολιτικό που επιχειρεί να επανασυστήσει τον εαυτό του, χωρίς να έχει δώσει πειστικές απαντήσεις για τις επιλογές του παρελθόντος.
Η αξιοπιστία παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο
Το βασικό πρόβλημα για τον Αλέξη Τσίπρα δεν είναι η διατύπωση θέσεων για το Κυπριακό. Είναι η προσπάθεια να πείσει ότι μπορεί να εκφράσει μια νέα εθνική στρατηγική χωρίς να τον ακολουθούν οι σκιές των προηγούμενων επιλογών του.
Όσο η πολιτική συζήτηση επιστρέφει στις Πρέσπες, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τον ίδιο να εμφανιστεί ως σημαιοφόρος των εθνικών θεμάτων. Και όσο επιχειρεί να χτίσει το προφίλ ενός ηγέτη που υπερασπίζεται τα εθνικά δίκαια, τόσο περισσότερο αναδεικνύεται η αντίφαση ανάμεσα στη σημερινή ρητορική και στο πολιτικό αποτύπωμα που άφησε πίσω του ως πρωθυπουργός.
