Διπλωματικές διεργασίες σε εξέλιξη για επανέναρξη συνομιλιών με ΟΗΕ και ΕΕ, ενόψει διευρυμένης διάσκεψης και κρίσιμων επαφών στις Βρυξέλλες.
Στο επίκεντρο έντονης διπλωματικής κινητικότητας επανέρχεται το Κυπριακό, καθώς διαμορφώνεται ένα σύνθετο πλέγμα επαφών και διεργασιών με εμπλοκή του ΟΗΕ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των άμεσα ενδιαφερόμενων πλευρών. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει το τρέχον παράθυρο πολιτικής κινητικότητας, προβάλλοντας ως βασικό στόχο την επαναφορά της διαδικασίας των συνομιλιών σε τροχιά ουσιαστικής επανεκκίνησης, μετά από χρόνια στασιμότητας από το ναυάγιο του Κραν Μοντανά. Σε αυτό το πλαίσιο, οι επαφές σε ευρωπαϊκές και διεθνείς πρωτεύουσες αποκτούν αυξημένη βαρύτητα, ενώ η διασύνδεση των ευρωτουρκικών σχέσεων με το Κυπριακό αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο πολιτικής πίεσης, σε μια συγκυρία όπου οι ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες και το αποτέλεσμα παραμένει ανοιχτό.
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι διεργασίες για το Κυπριακό, με στόχο τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, κατά την οποία, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Κύπρου Νίκο Χριστοδουλίδη, θα μπορούσε να ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών, σύμφωνα με το ProtoThema.gr.
Ο λόγος που η διαδικασία έχει παγώσει
Ο Κύπριος Πρόεδρος, σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους, απέρριψε την εκτίμηση ότι η διαδικασία έχει παγώσει λόγω της μετάθεσης του προγράμματος επαφών της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.
«Το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν παγώνει η προσπάθεια, η προσπάθεια συνεχίζεται», ανέφερε ο κ. Χριστοδουλίδης, σημειώνοντας ότι η κ. Ολγκίν θα μεταβεί στις 13 Ιουλίου στις Βρυξέλλες, ενώ οι διπλωματικές διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη και σε συνάρτηση με τις ευρύτερες επαφές που αφορούν την Τουρκία.
Η Λευκωσία βλέπει κρίσιμη συγκυρία
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έκανε λόγο για «πολύ κρίσιμη συγκυρία», υπογραμμίζοντας ότι η Λευκωσία βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία τόσο στην Κύπρο όσο και στη Νέα Υόρκη και στις Βρυξέλλες.
Όπως είπε, ο στόχος παραμένει ένας και είναι «να έχουμε ένα θετικό αποτέλεσμα». Το θετικό αποτέλεσμα, κατά τον Κύπριο Πρόεδρο, δεν είναι άλλο από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, οι οποίες παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες από το ναυάγιο του Κραν Μοντανά το 2017.
Η αναφορά του Προέδρου της Κύπρου σε διευρυμένη διάσκεψη παραπέμπει σε σχήμα ανάλογο της διαδικασίας 5+1, με τη συμμετοχή των δύο κοινοτήτων, των τριών εγγυητριών δυνάμεων και του ΟΗΕ. Το ζητούμενο για τη Λευκωσία είναι μια τέτοια συνάντηση να μην περιοριστεί σε ακόμη μία άτυπη ανταλλαγή θέσεων, αλλά να οδηγήσει σε ανακοίνωση επανέναρξης των συνομιλιών από το σημείο όπου είχαν διακοπεί.
Η σύνδεση ευρωτουρκικών και Κυπριακού
Ο Ν. Χριστοδουλίδης υπενθύμισε ότι η σημερινή κινητικότητα, όπως την περιέγραψε, ξεκίνησε από την προσπάθεια της Λευκωσίας να συνδέσει την πρόοδο στα ευρωτουρκικά με την πρόοδο στο Κυπριακό.
«Είχαμε πει από την αρχή ότι στόχος μας ήταν να συνδέσουμε τις ενδεχόμενες εξελίξεις στα ευρωτουρκικά, όπως η Τουρκία θεωρεί στρατηγικό στόχο την πρόοδο σε αυτά τα θέματα, με το Κυπριακό», είπε χαρακτηριστικά.
Η κυπριακή κυβέρνηση θεωρεί ότι η διασύνδεση αυτή αποτυπώθηκε στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου 2024, όταν η ΕΕ κατέγραψε την ετοιμότητά της να αναπτύξει μια συνεργατική σχέση με την Τουρκία, αλλά στο πλαίσιο ενός σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο και υπό το βάρος του Κυπριακού.
Για τη Λευκωσία, αυτό αποτελεί το βασικό εργαλείο πίεσης προς την Άγκυρα. Η Τουρκία επιδιώκει πρόοδο σε πεδία που αφορούν τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την τελωνειακή ένωση μέχρι τον πολιτικό διάλογο και τις θεωρήσεις εισόδου. Η Κυπριακή Δημοκρατία, από την πλευρά της, επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αναβάθμιση των ευρωτουρκικών σχέσεων ενώ το Κυπριακό παραμένει άλυτο και η Τουρκία επιμένει στη γραμμή των δύο κρατών.
Ο ρόλος της Ολγκίν
Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ έχει αναλάβει το δύσκολο έργο της διερεύνησης κοινού εδάφους, με επαφές σε Λευκωσία, Άγκυρα, Αθήνα, Βρυξέλλες και Νέα Υόρκη. Η μετάθεση της επίσκεψής της στις Βρυξέλλες για τις 13 Ιουλίου δεν ερμηνεύεται από τη Λευκωσία ως αρνητική εξέλιξη, αλλά ως μέρος των συνεννοήσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ο Πρόεδρος της Κύπρου επέμεινε ότι «υπάρχει εξέλιξη» και εξέφρασε την ελπίδα πως θα υπάρξει ανταπόκριση από όλες τις πλευρές. Η διατύπωση αυτή απευθύνεται κυρίως προς την τουρκική πλευρά, η οποία εξακολουθεί να θέτει στο τραπέζι αξιώσεις για αναγνώριση κυριαρχικής ισότητας και ίσου διεθνούς καθεστώτος του ψευδοκράτους, θέσεις που δεν γίνονται αποδεκτές ούτε από τη Λευκωσία ούτε από τον ΟΗΕ ως βάση επανέναρξης συνομιλιών.
Η κυπριακή κυβέρνηση προσπαθεί να διατηρήσει ζωντανή τη διαδικασία, χωρίς να καλλιεργεί την εντύπωση ότι έχει ήδη υπάρξει συμφωνία για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Στην πράξη, η Λευκωσία επιδιώκει η κινητικότητα του ΟΗΕ και η εμπλοκή της ΕΕ να δημιουργήσουν συνθήκες ώστε η Άγκυρα να βρεθεί ενώπιον πολιτικού κόστους εάν απορρίψει τη διαδικασία.
Δύσκολο παζλ με πολλά κέντρα αποφάσεων
Παρά τις δηλώσεις αισιοδοξίας, το τοπίο παραμένει σύνθετο. Η Τουρκία επιμένει στη θέση ότι η ομοσπονδιακή λύση έχει εξαντληθεί, ενώ η ελληνοκυπριακή πλευρά και η διεθνής νομιμότητα παραμένουν προσηλωμένες στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία.
Η νέα προσπάθεια κινείται, συνεπώς, σε λεπτή ισορροπία. Από τη μία υπάρχει η επιθυμία του ΟΗΕ να διαπιστώσει αν μπορεί να υπάρξει επανεκκίνηση. Από την άλλη, η Λευκωσία θέλει να αξιοποιήσει τον ευρωπαϊκό παράγοντα, γνωρίζοντας ότι η Τουρκία ενδιαφέρεται για την αναβάθμιση των σχέσεών της με την ΕΕ, αλλά δεν δείχνει έτοιμη να εγκαταλείψει τη ρητορική των δύο κρατών.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιχειρεί να παρουσιάσει τη διαδικασία ως αποτέλεσμα κυπριακής διπλωματικής πρωτοβουλίας και όχι ως απλή διαχείριση μιας προσπάθειας του ΟΗΕ. Αυτό έχει σημασία και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Κύπρου, όπου η κυβέρνηση δέχεται πίεση να αποδείξει ότι η κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό δεν είναι απλώς διαδικαστική, αλλά μπορεί να παραγάγει πολιτικό αποτέλεσμα.
Προς το παρόν, η Λευκωσία κρατά χαμηλά τον πήχη των δημόσιων προσδοκιών, αλλά επιμένει ότι οι διεργασίες δεν έχουν σταματήσει. Το επόμενο ορόσημο είναι οι επαφές της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν στις Βρυξέλλες στις 13 Ιουλίου και οι συνεννοήσεις που θα ακολουθήσουν για το ενδεχόμενο διευρυμένης διάσκεψης. Εκεί θα φανεί αν η κινητικότητα των τελευταίων εβδομάδων μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική πολιτική διαδικασία ή αν θα προστεθεί σε έναν μακρύ κατάλογο προσπαθειών που έμειναν στη μέση.
