Χαμηλό βαρομετρικό προκαλεί στα Ελληνοτουρκικά η ανακήρυξη δύο παράνομων θαλάσσιων πάρκων από την Άγκυρα στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η τουρκική χωροθέτηση, που θεωρητικώς έχει ως πρόταγμα την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, παραβιάζει βάναυσα την ελληνική υφαλοκρηπίδα σε αρκετά σημεία. Ταυτόχρονα, εκμεταλλεύεται εκτενώς τα διεθνή ύδατα προκειμένου να «νομιμοποιήσει» μια έκταση πολλαπλάσια απ’ όσο θα δικαιολογούσε οποιαδήποτε τουρκική αιγιαλίτιδα ζώνη, έχοντας ως επίκεντρο το αναθεωρητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Προχθές, η τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δημοσίευσε δύο προεδρικές αποφάσεις της 15ης Αυγούστου, με τις οποίες η Αγκυρα ανακήρυξε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα». Ηδη από την πρώτη ματιά στους συνημμένους χάρτες των αποφάσεων είναι σαφές ότι τα όρια των πάρκων εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Ορισμένα τουρκικά μέσα περιέγραψαν την ενέργεια της Αγκυρας ως απάντηση στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που ανακοίνωσε η Αθήνα τον Απρίλιο του 2025, αλλά και στα δύο Θαλάσσια Πάρκα στις Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο, τα οποία η ελληνική κυβέρνηση εξήγγειλε το καλοκαίρι του ίδιου έτους.
Εναν χρόνο μετά, στα μέσα του περασμένου Ιουλίου, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπέγραψε το προεδρικό διάταγμα για το Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, το οποίο βρίσκεται πλέον στο ΣτΕ για νομική γνωμοδότηση.
Σε διεθνή ύδατα
Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα επικαλύπτονται με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Ελλάδας. Σε αντίθεση με τα ελληνικά πάρκα, τα οποία οριοθετήθηκαν εντός των χωρικών υδάτων –6 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο και 12 στο Ιόνιο– η Αγκυρα, με τη δική της χωροθέτηση, υφαρπάζει όχι μόνο ελληνική αλλά και διεθνή δικαιοδοσία.
Το πάρκο «Βορείου Αιγαίου», Τσανάκαλε-Τεκιρντάγ, εκτείνεται μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, αγνοώντας τα ελληνικά νησιά, τα οποία, σύμφωνα με την Αγκυρα, διαθέτουν μόνο χωρικά ύδατα και καμία επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες.
Το πάρκο της Ανατολικής Μεσογείου, Φετίγιε-Κας, «στραγγαλίζει» γεωγραφικά το Καστελλόριζο. Το περικλείει από όλες τις πλευρές εκτός από τα ίδια τα 6 ν.μ. των χωρικών του υδάτων, το αποκόπτει από τη Ρόδο και δεν το αποτυπώνει καν ως παράγοντα στη διαμόρφωση των θαλάσσιων ορίων.
Το νότιο άκρο του πάρκου, μάλιστα, φτάνει έως 60-90 ν.μ. από κάθε ακτή –τουρκική ή ελληνική– στο ύψος Κρήτης-Κάσου-Καρπάθου. Το τελευταίο δεν είναι απλώς καταπάτηση υφαλοκρηπίδας, αλλά απόπειρα κατάληψης τεράστιας έκτασης ανοιχτής θάλασσας. Με την ονομασία και τη διαχείριση της περιοχής ως «πάρκου», η Αγκυρα επιχειρεί να εμφανίσει ότι ασκεί διοίκηση στην περιοχή και, άρα, ότι έχει δικαιοδοσία. Πρόκειται για εγχείρημα επιβολής τετελεσμένων από την τουρκική πλευρά.
Υπ’ αυτό το πρίσμα, η Αθήνα προετοιμάζεται πλέον και για το σενάριο μιας «βαριάς» νομοθέτησης σχετικά με τις τουρκικές θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας. Αυτή ενδεχομένως θα περιλαμβάνει τις «γκρίζες ζώνες», τη διεκδικούμενη τουρκική δικαιοδοσία ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, καθώς και το δήθεν αποστρατικοποιημένο καθεστώς ελληνικών νησιών, μεταξύ άλλων. Η νομοθέτηση αυτή αναμένεται να επανέλθει στο προσκήνιο μετά την 1η Οκτωβρίου, όταν θα επαναλειτουργήσει η τουρκική Εθνοσυνέλευση.
«Επιχειρούν τετελεσμένα»
Η Αθήνα χαρακτήρισε παράνομα τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, τα οποία εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας και καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι δεν παράγεται κανένα έννομο αποτέλεσμα ως προς κανένα από τα δύο.
«Ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών», σημείωσε σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Εξωτερικών. Και πρόσθεσε ότι η Ελλάδα «θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της και τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας». Οπως έχει συμβεί και σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν, θεωρείται βέβαιο ότι το υπουργείο Εξωτερικών θα προβεί στην επίδοση αυστηρής ρηματικής διακοίνωσης προς την τουρκική πλευρά.
Επιπλέον, οι τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Παπανδρέου, Σάκης Αρναούτογλου και Νικόλας Φαραντούρης, κατέθεσαν γραπτή ερώτηση προς την Υπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και αντιπρόεδρο της Κομισιόν, Κάγια Κάλας. Η ερώτηση αφορά τα μέτρα που προτίθεται να λάβει η Ενωση για την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας έναντι των μονομερών και παράνομων ενεργειών της Τουρκίας.
Τέλος, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μείζονος και ελάσσονος, καταδίκασαν την τουρκική ενέργεια, επιτιθέμενα ταυτόχρονα στην κυβέρνηση και κατηγορώντας την για αδράνεια.
