Χθες, Διεθνή Ημέρα της Δημοκρατίας, στις 12 το μεσημέρι άνοιξε η πύλη των φυλακών υψίστης ασφαλείας του Δομοκού και βγήκε ελεύθερος ο Ηλίας Κασιδιάρης, καταδικασμένος τελεσίδικα σε κάθειρξη 13 ετών ως υπαρχηγός της εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή».
Ο άνθρωπος που κρίθηκε ένοχος για εγκλήματα μιας οργάνωσης χτισμένης πάνω στη βία και στον ρατσισμό έγινε δεκτός από συμπαραστάτες του που φορούσαν μάσκες και μαύρα γυαλιά, καθώς βγήκε από τη φυλακή κρατώντας διπλωμένη μια ελληνική σημαία.
Επιστροφή στην πολιτική
Λίγη ώρα αργότερα, προανήγγειλε την επιστροφή του στην πολιτική σκηνή, μέσα από ένα «νέο ισχυρό εθνικό κόμμα» το οποίο θα ανακοινώσει την ερχόμενη Δευτέρα. Μπροστά σε στημένο μικρόφωνο και ηχητικές εγκαταστάσεις έξω από τις φυλακές μίλησε για την «ανάγκη να απαλλαγεί η χώρα από την πιο διεφθαρμένη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης».
Το ίδιο που λένε και ο Τσίπρας, και ο ΣΥΡΙΖΑ, και ο Ανδρουλάκης, και η Κωνσταντοπούλου, και ο Βελόπουλος, και όλοι όσοι καλλιεργούν τα αντιθεσμικά βακτήρια των επιθέσεων στη δημοκρατία, για τους δικούς τους λόγους πολιτικής επιβίωσης.
Χθες, πάντως, το κυρίαρχο ερώτημα ήταν αν μπορεί, νομικά, ο Κασιδιάρης να επιστρέψει στη Βουλή.
Η αποφυλάκιση
Ο Ηλίας Κασιδιάρης είχε καταδικαστεί πρωτοδίκως το 2020 σε κάθειρξη 13 ετών και 6 μηνών για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και παράνομη οπλοκατοχή. Η δευτεροβάθμια απόφαση, τον περασμένο Μάρτιο, διατήρησε την καταδίκη για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης με ποινή κάθειρξης 13 ετών.
Συνολικά κρατήθηκε σχεδόν επτά χρόνια —περίπου ένα έτος προφυλάκιση και έξι χρόνια μετά την καταδίκη—, με τον ευεργετικό υπολογισμό της εργασίας στη φυλακή να συντομεύει τον πραγματικό χρόνο έκτισης.
Σύμφωνα με την έρευνα του «Μανιφέστο», το άρθρο 29 του Συντάγματος κατοχυρώνει την ελευθερία ίδρυσης πολιτικών κομμάτων για τους Έλληνες πολίτες με εκλογικό δικαίωμα, θέτοντας όμως ως όρο η δράση τους να υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Το ισχύον πλαίσιο
Πέρα από αυτό, ισχύει από το 2023 τροπολογία του τότε υπουργού Εσωτερικών, Μάκη Βορίδη, η οποία προβλέπει ότι η στέρηση του δικαιώματος συμμετοχής σε εκλογικούς συνδυασμούς για όσους έχουν καταδικαστεί σε βαθμό κακουργήματος για συγκεκριμένα σοβαρά αδικήματα —μεταξύ αυτών η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης— ισχύει για όσο διαρκεί η επιβληθείσα ποινή.
Η αφετηρία υπολογισμού είναι η ημερομηνία της οριστικής καταδίκης και όχι ο πραγματικός χρόνος έκτισης της ποινής. Βάσει αυτού του σκεπτικού, η ποινή του Κασιδιάρη ξεκίνησε τυπικά τον Οκτώβριο του 2020 και λήγει τον Οκτώβριο του 2033.
Στο πλαίσιο αυτό στηρίχθηκε και η απόφαση του Αρείου Πάγου το 2023 να αποκλείσει από τις εκλογές το Εθνικό Κόμμα - Ελληνες του Κασιδιάρη. Στις ευρωεκλογές του 2024, το ίδιο δικαστήριο απέκλεισε και τους Σπαρτιάτες, κρίνοντας ότι πραγματικός ηγέτης τους ήταν ο ίδιος, παρά τη φερόμενη ηγεσία του Βασίλη Στίγκα.
Οι συνταγματολόγοι
Ο ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος, μιλώντας στο Mega News 104,6, ανέφερε ότι για το κώλυμα μετρούν τα χρόνια της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο και όχι τα χρόνια πραγματικής κράτησης. Συμπέρανε, συνεπώς, ότι ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να είναι υποψήφιος, με την τελική κρίση να ανήκει πάντως στον Αρειο Πάγο.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Νίκος Παπασπύρου, αναπληρωτής καθηγητής Δημοσίου και Συνταγματικού Δικαίου και διευθυντής του Εργαστηρίου Συνταγματικών Ερευνών στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, εξήγησε σε άρθρο του στην εφημερίδα «Τα Νέα» ότι η αποφυλάκιση είναι «αδιάφορη» για το ζήτημα. Όπως σημειώνει, πρόσωπο καταδικασμένο για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης δεν μπορεί να μετέχει στην ηγεσία κόμματος για όλη τη διάρκεια της ποινής, με αφετηρία την πρωτόδικη απόφαση.
Ο ρόλος του Αρείου Πάγου
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ερωτηθείς αν ο Κασιδιάρης μπορεί να είναι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές και αν εξετάζεται νέα νομοθετική παρέμβαση, απάντησε ότι το ισχύον πλαίσιο αποτέλεσε πρωτοβουλία της ίδιας της κυβέρνησης. Η ερμηνεία και η εφαρμογή του, όμως, ανήκουν αποκλειστικά στη Δικαιοσύνη, με ρητή παραπομπή του ζητήματος στον Αρειο Πάγο.
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, ο οποίος έκρινε το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο επαρκές και απέκλεισε το ενδεχόμενο νέας νομοθετικής παρέμβασης. Παράλληλα, χαρακτήρισε οξύμωρο το γεγονός ότι κάποιος που, όπως είπε, υμνεί τον αντικοινοβουλευτισμό επιδιώκει μέσω του ίδιου του κοινοβουλευτισμού να εκλεγεί στη Βουλή. Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη επιτρέπει μόνο την έξοδό του από το κατάστημα κράτησης και δεν αποτελεί, όπως επισημαίνουν σχεδόν ομόφωνα νομικοί και πολιτικοί, πράσινο φως για την είσοδό του στην κάλπη.
Τον τελευταίο λόγο θα έχει το Α1 Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου. Όταν προκηρυχθούν οι επόμενες εθνικές εκλογές, θα κληθεί να κρίνει τα καταστατικά των κομμάτων και τη σύνθεση των εκλογικών συνδυασμών, εξετάζοντας —όπως έχει ήδη πράξει στις υποθέσεις «Ελληνες» και «Σπαρτιάτες»— όχι μόνο το ποιος εμφανίζεται επίσημα ως αρχηγός, αλλά και ποιος ασκεί στην πράξη την πραγματική ηγεσία ενός σχηματισμού.
