Κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του ο Α. Τσίπρας αντιμετώπιζε τις προκλήσεις της Αγκυρας με μία κάποια… ανοχή.
«Η κυβέρνηση καλείται επιτέλους να αντιδράσει δυναμικά απέναντι στις διαδοχικές τουρκικές προκλήσεις, καταγγέλλοντας τον τουρκικό αναθεωρητισμό και υπογραμμίζοντας στην Τουρκία τις σοβαρές επιπτώσεις που έχουν τέτοιες προκλήσεις τόσο σε επίπεδο διμερών σχέσεων όσο και στις ευρωτουρκικές σχέσεις, αξιοποιώντας και τη δυνατότητα επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων». Αυτά λέει σήμερα ο Αλέξης Τσίπρας με ανακοινώσεις του κόμματός του.
Εύκολα λόγια και παχιά, όταν ο ίδιος συνιστούσε… ψυχραιμία. Ωστόσο, τα γεγονότα του 2018 και του 2019 δεν χωρούν αμφισβήτηση.
Οι προκλήσεις του 2018
Στις 17 Ιανουαρίου 2018, τουρκική ακταιωρός επιχείρησε να πλευρίσει την κανονιοφόρο «Νικηφόρος» του Πολεμικού Ναυτικού, στην ευρύτερη περιοχή των Ιμίων. Ακολούθησαν χειρισμοί αποκλιμάκωσης. Και να σκεφθεί κανείς ότι μας έλεγαν πως τα αποτελέσματα της επίσκεψης Ερντογάν έναν μήνα νωρίτερα ήταν… άμεσα!
Στις 12 Φεβρουαρίου 2018, είχαμε ένα πολύ σοβαρό περιστατικό στην περιοχή των Ιμίων, με εμβολισμό πλοίου ανοικτής θαλάσσης του Λιμενικού από τουρκική ακταιωρό. Τότε, ο κ. Τζανακόπουλος, ως κυβερνητικός εκπρόσωπος, δήλωσε: «Παρακολουθούμε πάρα πολύ στενά την κατάσταση και τις εξελίξεις, μας προβληματίζει η συμπεριφορά της Τουρκίας, από εκεί και πέρα δεν χρειάζεται να ρίχνουμε περισσότερο λάδι στη φωτιά, αυτή τη στιγμή, χρειάζεται ψυχραιμία και νηφαλιότητα και σοβαρή διαχείριση της όλης κατάστασης».
Προσθέτοντας: «Αντιδράσαμε με ψυχραιμία, με την οποία οφείλει να αντιδρά μια κυβέρνηση μιας χώρας που βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερα αποσταθεροποιημένης περιοχής. Το θέμα μας δεν είναι να εντείνουμε την κρίση, αλλά να υπερασπιστούμε με αποφασιστικότητα τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».
Για το ίδιο επεισόδιο, στις 16 Φεβρουαρίου 2018, ο κ. Κοτζιάς, υπουργός Εξωτερικών τότε, είχε δηλώσει: «Στην υπόθεση που υπήρξε γύρω από τα νησιά των Ιμίων έφτασε στην κόκκινη γραμμή και με κάποια έννοια την προσπέρασε».
Προσθέτοντας ότι η Τουρκία «δεν θα το ξανακάνει». Και πως «εξετάζουμε να ζητήσουμε αποζημίωση για το σκάφος». «Μελετάμε το ενδεχόμενο να ζητήσουμε αποζημίωση και θα προχωρήσουμε εφόσον νομικά προκύπτει», είχε πει και ο κ. Τζανακόπουλος. Ούτε αυτό έγινε!
Τότε ήταν… διακριτικοί!
Στις 13 Φεβρουαρίου 2018, ξεκίνησε η άσκηση «Αστραπή» στις περιοχές του Βόρειου και του Κεντρικού Αιγαίου από το Πολεμικό μας Ναυτικό.
Από το Αθηναϊκό Πρακτορείο ενημερωθήκαμε πως «σύμφωνα με πληροφορίες, την άσκηση παρακολουθούσε διακριτικά η τουρκική φρεγάτα “Μπαρμπαρός” –όπως αντίστοιχα γίνεται από ελληνικής πλευράς όταν διεξάγεται τουρκική άσκηση– η οποία πλέον βρίσκεται νοτιοδυτικά της Μήλου πλέοντας σε διεθνή ύδατα και με κατεύθυνση νότια. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο πλους του τουρκικού πλοίου παρακολουθείται, όπως πάντα, διακριτικά, από ελληνικό πολεμικό πλοίο και συγκεκριμένα από τη φρεγάτα “Θεμιστοκλής”».
Με τη διαφορά ότι οι Τούρκοι δεν ήταν καθόλου διακριτικοί. Το «Μπαρμπαρός» έπλευσε για αρκετή ώρα στο ακρωτήριο Καφηρέας (Κάβο ντ’ Ορο), πέρασε ανοιχτά της Κέας και έπλευσε στα νοτιοδυτικά της Μήλου.
Στις 13 Απριλίου 2018, κυκλοφόρησε σε τοπική ιστοσελίδα της Σάμου η είδηση πως τρεις νεαροί από τους Φούρνους προσέγγισαν με σκάφος τη βραχονησίδα «Μικρός Ανθρωποφάς» και ύψωσαν την ελληνική σημαία.
Τρεις μέρες αργότερα, ο Τούρκος πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ ανακοίνωνε με στόμφο πως η τουρκική ακτοφυλακή προσέγγισε το σημείο και κατέβασε τη σημαία, συστήνοντας στην Ελλάδα να αποφύγει τις εντάσεις.
Η Αθήνα δεν επιβεβαίωσε την πληροφορία, δημιουργήθηκε μέγα θέμα και στις 16 Απριλίου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, κ. Τζανακόπουλος, απαντώντας σε επίμονες ερωτήσεις των δημοσιογράφων, δήλωσε πως «γνωρίζετε ότι η κυριαρχία επί του ελληνικού εδάφους δεν εξαρτάται από κάτι τέτοιο. Είναι αναμφισβήτητη και κατοχυρώνεται από τις διεθνείς συνθήκες».
Πρόσθεσε ότι «η ενημέρωση, την οποία έχουμε αυτή τη στιγμή από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, αλλά και από το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, είναι ότι δεν επιβεβαιώνεται κανένα περιστατικό παραβίασης εδαφικής κυριαρχίας της χώρας. Από εκεί και πέρα, δεν έχω τίποτε άλλο να προσθέσω».
Ολα αυτά ενώ διαρκούσε, από τις 2 Μαρτίου, η ομηρία των δύο Ελλήνων αξιωματικών στην Τουρκία και ενώ στις 12 Απριλίου στο καθήκον είχε πέσει ο ηρωικός κυβερνήτης του Mirage που συνετρίβη 9 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Σκύρου, Γεώργιος Μπαλταδώρος.
«Δεν μου είπε όχι»…
Στις 11 Ιουλίου 2018, Τσίπρας και Ερντογάν συναντήθηκαν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, στις Βρυξέλλες. Κατά την επιστροφή του στην Τουρκία, μέσα στο αεροπλάνο, ο Ερντογάν αποκάλυψε μέρος της συνομιλίας τους. Οπως είπε, «συζητήσαμε και το θέμα της Δυτικής Θράκης. Του υπενθύμισα το θέμα του μουφτή. Ελπίζω ότι ο μουφτής θα εκλέγεται. Δεν μου είπε όχι. Μου είπε ότι “θα αλλάξουμε το σύστημα, θα καταργήσουμε τον διορισμό του μουφτή. Συνεπώς έχουμε το πράσινο φως στο θέμα”».
Οχι μόνο δεν υπήρξε διάψευση, αλλά την 1η Αυγούστου 2018, εν μέσω του ολέθρου που είχε προκαλέσει η καταστροφή στο Μάτι, ο κ. Τσίπρας έφερε και ψήφισε στη Βουλή την τροπολογία για την απομάκρυνση των μουφτήδων.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 2018, Τσίπρας και Ερντογάν συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 73ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Και εκεί, όπως μας ενημέρωσαν, ο Ερντογάν έθεσε ξανά «τις πάγιες θέσεις του για τα ζητήματα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη».
NAVTEX και παραμύθια
Στις 16 Οκτωβρίου 2018, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX από τον σταθμό Αττάλειας ότι το ερευνητικό πλοίο «Μπαρμπαρός» πρόκειται να πραγματοποιήσει σεισμικές έρευνες σε τμήμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Στην αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε απαντήσει: «Το σκάφος “Μπαρμπαρός Χαϊρεντίν Πασά” σήμερα το πρωί ξεκίνησε νέες σεισμικές έρευνες στην υφαλοκρηπίδα μας στη Μεσόγειο. Η Τουρκία θα εξακολουθεί να κάνει χρήση των κυριαρχικών δικαιωμάτων που πηγάζουν από το διεθνές δίκαιο στην υφαλοκρηπίδα. Με αυτήν την αφορμή συνιστούμε στην Ελλάδα να αποφεύγει ενέργειες που θα οδηγήσουν σε κλιμάκωση στην περιοχή».
Ετσι, στις 18 Οκτωβρίου 2018, το «Μπαρμπαρός» εισήλθε στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Εκεί βρέθηκε η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς» και μετά από αρκετή ώρα το «Μπαρμπαρός» αποχώρησε.
Ούτε κομμένα καλώδια ούτε τίποτε από τις συριζαϊκές ανοησίες που καταβάλλεται προσπάθεια να εξελιχθεί σε αστικό μύθο.
Αυτά δεν τα λέει ούτε ο Τσίπρας. Αυτό που λέει τώρα είναι πως «έστειλα τη φρεγάτα και τους έδιωξε»! Φυσικά, καμιά φρεγάτα δεν έστειλε, διότι ο «Νικηφόρος Φωκάς» είναι πάντα εκεί. Αλλωστε, εκείνη την ημέρα, πηγές του ΓΕΕΘΑ σημείωναν πως «κανένα επεισόδιο δεν έλαβε χώρα στη Μεσόγειο», χαρακτηρίζοντας ως επικοινωνιακή προπαγάνδα τις τελευταίες πληροφορίες από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης για την υποτιθέμενη παρενόχληση του «Μπαρμπαρός» από ελληνική φρεγάτα.
Δεν είπε κουβέντα!
Οσο για τον Τσίπρα που τώρα ζητάει κυρώσεις, εκείνη ακριβώς την ημέρα βρισκόταν στις Βρυξέλλες για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Κουβέντα δεν είπε! Την επομένη μόνο απάντησε σε μια ερώτηση στη συνέντευξη Τύπου.
Και είπε τα ακόλουθα: «Κοιτάξτε, η Ελλάδα έχει και θα έχει αταλάντευτα μια εξωτερική πολιτική που θα βάζει σε προτεραιότητα την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Αυτό έγινε και στην προκειμένη περίπτωση, όπου προβήκαμε σε όλες τις προβλεπόμενες ενέργειες, σε διπλωματικό και αμυντικό επίπεδο. Δεν θέλω να δώσω μεγαλύτερες διαστάσεις στο θέμα από αυτές που πραγματικά έχει».
Ας αφήσουμε που το «Μπαρμπαρός» παρέμεινε στην περιοχή και μετά το δήθεν επεισόδιο, για συνολικά 15 μέρες, με την τότε κυβέρνηση να επιλέγει την παρουσία ενός πλοίου του Πολεμικού Ναυτικού (πρώτα το «Νικηφόρος Φωκάς» και μετά το «Σαλαμίς») προκειμένου να αποφευχθεί η κλιμάκωση. Στο μεταξύ, στις 17 Οκτωβρίου είχε παραιτηθεί από υπουργός Εξωτερικών και στις 20 του μήνα υπουργός ανέλαβε ο Τσίπρας.
Ακάρ, Λιβύη και αφωνία
Στις 24 Οκτωβρίου 2018, ο Τούρκος υπουργός Αμυνας, Χουλουσί Ακάρ, είχε επισκεφθεί τη Λιβύη, είχε παρουσιάσει μια σειρά χάρτες και είχε καταγγείλει την Ελλάδα ότι… έχει υφαρπάξει 39.000 τ.χλμ. από την υφαλοκρηπίδα της Λιβύης, ότι το Καστελλόριζο δεν έχει δικαιώματα στη θαλάσσια περιοχή του, ότι οι ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου δεν τέμνονται και ότι η Ελλάδα επιδιώκει να περιορίσει την τουρκική υφαλοκρηπίδα σε μόλις 41.000 τ.χλμ., ενώ Ελλάδα και Κύπρος διεκδικούν υφαλοκρηπίδα 104.000 τ.χλμ. σε βάρος Τουρκίας, Αιγύπτου και Λιβύης.
Ηταν αυτός ο προάγγελος των μετέπειτα εξελίξεων που οδήγησαν στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αλλά στις 13 Νοεμβρίου 2018, όταν ο Τσίπρας έλαβε μέρος στη διάσκεψη για τη Λιβύη στο Παλέρμο της Σικελίας, δεν έκανε την παραμικρή αναφορά στο θέμα.
Πάντα... κατευναστικά
Στις 27 Οκτωβρίου 2018, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX με την οποία προχώρησε στη δέσμευση της περιοχής γύρω από την αιγιαλίτιδα ζώνη του Καστελλόριζου. Σύμφωνα με εκείνη τη NAVTEX, το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό, στις 31 Οκτωβρίου και από τις 11:00 μέχρι τις 15:00 θα πραγματοποιούσε ασκήσεις Ερευνας και Διάσωσης.
Στις 29 Οκτωβρίου 2018, ημέρα εθνικής γιορτής για τα 95 χρόνια ίδρυσης του τουρκικού κράτους, ο Ερντογάν έστειλε το γεωτρύπανο «Πορθητής» για να ξεκινήσει την πρώτη του γεώτρηση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τότε, σε συνέντευξή του ο κ. Τζανακόπουλος είχε πει: «Εντάξει. Κοιτάξτε. Επ’ αφορμής μιας σειράς πρωτοβουλιών της ελληνικής κυβέρνησης, βρίσκει την ευκαιρία τώρα η Τουρκία να ανεβάσει ξανά τους τόνους. Νομίζω ότι δεν πρέπει να λειτουργούμε με αυτόν τον τρόπο. Πρέπει να λειτουργούμε κατευναστικά.
Εμείς ακολουθούμε έναν πολύ συγκεκριμένο δρόμο. Ο δρόμος είναι ο δρόμος του διαλόγου, της συνεννόησης, της συναντίληψης, του κατευνασμού, χωρίς αυτό, βεβαίως, να σημαίνει ότι έχουμε την οποιαδήποτε διάθεση να υποχωρήσουμε έναντι των προκλήσεων…».
Διμερείς επαφές με άγνωστο αποτέλεσμα
Στις 5 Φεβρουαρίου 2019, ο κ. Τσίπρας επισκέφθηκε την Αγκυρα και την επομένη πήγε στη Χάλκη. Ο Ερντογάν έθεσε θέμα αμοιβαιότητας –άνοιγμα της Χάλκης έναντι της εκλογής του μουφτή– ενώ η αμοιβαιότητα δεν προβλέπεται στη Συνθήκη της Λωζάννης. Σ’ εκείνο το ταξίδι είχαμε και τη συνάντηση όπου Τσίπρας και Ερντογάν είχαν κατ’ ιδίαν συνομιλίες για πάνω από δύο ώρες χωρίς ποτέ να μάθουμε τι διημείφθη.
Στις 21 Μαρτίου 2019, λίγο πριν από την επέτειο της Εθνικής Παλιγγενεσίας, ο κ. Κατρούγκαλος, υπουργός Εξωτερικών τότε, επισκέφθηκε την Αττάλεια και συναντήθηκε με τον Τούρκο ομόλογό του Τσαβούσογλου.
Την προηγουμένη, σε συνέντευξή του στο κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο της Τουρκίας Anadolu, ανέφερε: «Ασφαλώς βλέπουμε θετικά τη συμμετοχή της Τουρκίας σε ό,τι δικαίωμα της αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο. Πώς μπορεί κάποιος να αποκλείσει από αυτή την περιοχή την Τουρκία, η οποία έχει τόσα χιλιόμετρα ακτή στη Μεσόγειο; Κανείς δεν ισχυρίζεται το αντίθετο απ’ αυτό».
