Νέα δέσμη παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης ανακοίνωσε η κυβέρνηση, την ώρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να χρηματοδοτούν προσωρινά μέτρα στήριξης.
Οι αποφάσεις που ανακοινώθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο αφορούν μεταξύ άλλων το πετρέλαιο κίνησης, τις ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών και το πλαίσιο λειτουργίας των servicers, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η επικείμενη έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Στα 15 λεπτά η επιδότηση στο diesel
Από την 1η έως τις 15 Οκτωβρίου αυξάνεται η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης από τα 10 στα 15 λεπτά ανά λίτρο, ενώ μαζί με τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων η συνολική ελάφρυνση εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 20 λεπτά.
Το δημοσιονομικό κόστος της αυξημένης επιδότησης για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου υπολογίζεται σε περίπου 20 εκατ. ευρώ. Η κυβέρνηση επιλέγει προς το παρόν παρεμβάσεις περιορισμένης χρονικής διάρκειας, καθώς η μεγάλη μεταβλητότητα των διεθνών τιμών δυσκολεύει τον σχεδιασμό μέτρων μεγαλύτερου ορίζοντα.
Νέες αποφάσεις αναμένονται έως τις 14 Οκτωβρίου τόσο για τα καύσιμα κίνησης όσο και για το πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο αρχίζει να διατίθεται μία ημέρα αργότερα. Ο πρωθυπουργός έχει αναφέρει ότι στόχος είναι η τιμή του να διατηρηθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο.
Από τις 72 στις 120 δόσεις
Παράλληλα, διευρύνεται η δυνατότητα ρύθμισης παλαιών οφειλών, με το ανώτατο όριο να αυξάνεται από τις 72 στις 120 δόσεις και την ελάχιστη μηνιαία καταβολή να ορίζεται στα 30 ευρώ.
Στη νέα ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν ληξιπρόθεσμες οφειλές έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, εφόσον δεν βρίσκονται ήδη σε ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ η προθεσμία υποβολής αιτήσεων επεκτείνεται έως τις 30 Ιουνίου 2027.
Η δυνατότητα αφορά οφειλές τόσο προς τη φορολογική διοίκηση όσο και προς τα ασφαλιστικά ταμεία. Όσοι έχουν ήδη ενταχθεί στη ρύθμιση των 72 δόσεων θα μπορούν, κατόπιν αίτησης, να μεταφερθούν στο νέο σχήμα.
Το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 5,84%, ενώ για νεότερες οφειλές εξακολουθεί να εφαρμόζεται η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.
Αυστηρότεροι κανόνες για τους servicers
Αλλαγές προβλέπονται και στο πλαίσιο λειτουργίας των servicers, με στόχο να ενισχυθεί η προστασία των συνεπών οφειλετών.
Σε περίπτωση παραβίασης συμφωνημένης ρύθμισης από εταιρεία διαχείρισης, η σχετική πράξη θα ακυρώνεται και θα μπορεί να επιβάλλεται πρόστιμο έως 500.000 ευρώ, ενώ ο οφειλέτης θα πιστώνεται με πέντε δόσεις της αρχικής συμφωνίας.
Παράλληλα, θεσπίζονται συγκεκριμένοι κανόνες και προθεσμίες στη διαδικασία απευθείας διαπραγμάτευσης, ενώ προβλέπεται πλαφόν 15% στην προκαταβολή. Εφόσον ο πολίτης δεν λάβει πλήρη εικόνα της οφειλής του εντός 45 ημερών, θα παγώνει η επιβάρυνση με τόκους.
Η παρέμβαση Μητσοτάκη προς την Ευρώπη
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα επιχειρεί να ανοίξει τη συζήτηση για μια ευρωπαϊκή απάντηση στις νέες ενεργειακές πιέσεις. Σε επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητά να εξεταστεί μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τα κράτη-μέλη.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά για το περιεχόμενο της επιστολής, μία από τις ελληνικές προτάσεις προβλέπει ότι τα προσωρινά μέτρα που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης θα μπορούσαν, έως ένα συγκεκριμένο όριο, να εξαιρούνται από τους σχετικούς δημοσιονομικούς υπολογισμούς.
Η δεύτερη αφορά τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που δημιουργούνται εξαιτίας της απρόβλεπτης αύξησης των τιμών. Η ελληνική πλευρά προτείνει να μπορούν τα κράτη-μέλη να αξιοποιούν αυτά τα επιπλέον έσοδα για στοχευμένες παρεμβάσεις υπέρ νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς τα έσοδα από τον ΦΠΑ το 2025 ανήλθαν σε 29,2 δισ. ευρώ, ενώ στο οκτάμηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2026 καταγράφηκε σημαντική υπέρβαση έναντι του στόχου.
Με την παρέμβασή του ο πρωθυπουργός επιδιώκει ουσιαστικά να ανοίξει τον δρόμο ώστε ένα μέρος των πρόσθετων εσόδων που δημιουργεί η ίδια η άνοδος των τιμών να μπορεί να επιστρέφει στην οικονομία, χωρίς να περιορίζεται αντίστοιχα ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος των κρατών.
Το ζήτημα αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος ενόψει της Συνόδου Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους επηρεάζει πλέον όχι μόνο τα νοικοκυριά, αλλά και το κόστος παραγωγής και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
