Να περιορίσει τον ενεργειακό λογαριασμό εκατομμυρίων νοικοκυριών επιχειρεί η κυβέρνηση με τις επίσημες ανακοινώσεις να αναμένονται πριν από τη διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης μέσα στην εβδομάδα και πιθανότατα πριν τις 15 Οκτωβρίου.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, προετοιμάζει τις νέες κυβερνητικές παρεμβάσεις απέναντι στην ακρίβεια και την ενεργειακή ένδεια, με στόχο όλοι οι Ελληνες να ωφεληθούν, και κυρίως όσοι ζουν στη Βόρεια και ορεινή Ελλάδα.
Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η πίεση που ασκούν οι διεθνείς τιμές των καυσίμων μεταφέρεται ήδη στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ενώ το οικονομικό επιτελείο αναζητά πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για να περιορίσει τις επιβαρύνσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης, η ενίσχυση των επιδομάτων και οι δυνατότητες νέας παρέμβασης στη βενζίνη. Οι τελικές αποφάσεις θα καθορίσουν πόσο από το αυξημένο κόστος θα απορροφήσει το κράτος και πόσο θα μεταφερθεί στους καταναλωτές.
Τα σενάρια για την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται προβλέπει τιμή εκκίνησης κοντά στα 1,60 ευρώ το λίτρο, με την κρατική παρέμβαση να περιορίζει την επιβάρυνση που προκαλούν οι διεθνείς ανατιμήσεις. Χωρίς επιδότηση, οι εκτιμήσεις τοποθετούν την τιμή κοντά στα 1,90 ευρώ. Για ένα νοικοκυριό που θα αγοράσει 1.000 λίτρα, η διαφορά των 30 λεπτών αντιστοιχεί σε εξοικονόμηση 300 ευρώ. Η κυβέρνηση επιδιώκει να συγκρατήσει την τιμή κάτω από τα 1,75 ευρώ, ενώ το τελικό ύψος της ενίσχυσης θα εξαρτηθεί από τις δημοσιονομικές δυνατότητες και την πορεία των διεθνών αγορών.
Το μέγεθος της πίεσης αποτυπώνεται στους υπολογισμούς για τη συνολική κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης. Με ετήσια κατανάλωση περίπου 1,05 δισ. λίτρων, η περσινή μέση τιμή των 1,13 ευρώ διαμόρφωνε συνολική δαπάνη κοντά στα 1,19 δισ. ευρώ. Εάν η τιμή φτάσει στα 1,90 ευρώ, με αμετάβλητη κατανάλωση, ο λογαριασμός θα πλησιάσει τα 2 δισ. ευρώ, δηλαδή επιπλέον 810 εκατ. ευρώ. Ακόμη και στα 1,50-1,60 ευρώ, η συνολική δαπάνη θα ανέλθει περίπου στα 1,68 δισ. ευρώ, σχεδόν 490 εκατ. περισσότερα από πέρυσι.
Αύξηση του επιδόματος και διεύρυνση των κριτηρίων
Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται παράλληλα η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 20%, με το βασικό ποσό για το πετρέλαιο να μπορεί να αυξηθεί από τα 300 στα 360 ευρώ. Την προηγούμενη περίοδο εγκρίθηκαν 604.078 αιτήσεις για πετρέλαιο, με συνολική ενίσχυση περίπου 84,9 εκατ. ευρώ. Σε σύγκριση με τα περίπου 1,63 εκατ. νοικοκυριά που χρησιμοποιούν κυρίως πετρέλαιο, η κάλυψη αντιστοιχούσε περίπου στο 37%.
Η ενδεχόμενη διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετη προστασία σε οικογένειες που σήμερα βρίσκονται εκτός επιδότησης. Ιδιαίτερη μέριμνα εξετάζεται για τις ορεινές περιοχές και τα νοικοκυριά με παιδιά, όπου οι ανάγκες θέρμανσης και η διάρκεια κατανάλωσης αυξάνουν σημαντικά το τελικό κόστος.
Οι επιλογές για τη βενζίνη και το diesel
Το δεύτερο μέτωπο αφορά τη βενζίνη και το diesel, με την κυβέρνηση να εξετάζει διαφορετικά εργαλεία ανακούφισης για οδηγούς, επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Για τη βενζίνη, ένα από τα πιθανά σενάρια περιλαμβάνει την επιστροφή στοχευμένης επιδότησης τύπου Fuel Pass, με εισοδηματικά κριτήρια και προτεραιότητα στις οικογένειες που εξαρτώνται καθημερινά από το αυτοκίνητο. Εναλλακτικά εξετάζεται η δυνατότητα προσωρινής φορολογικής παρέμβασης, εφόσον υπάρξει ο αναγκαίος δημοσιονομικός χώρος. Καμία από τις δύο επιλογές δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Στο diesel, η ήδη ανακοινωμένη κρατική επιδότηση των 15 λεπτών ανά λίτρο, που φτάνει συνολικά τα 20 λεπτά με τη συμμετοχή των διυλιστηρίων, βρίσκεται υπό αξιολόγηση για τη συνέχισή της. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις μεταφορές και στην αγροτική παραγωγή, καθώς οι αυξήσεις του πετρελαίου κίνησης επηρεάζουν το κόστος διανομής τροφίμων και βασικών προϊόντων.
Παράλληλα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης επιδιώκει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία, ώστε να διευρυνθούν οι δυνατότητες προσωρινών ενισχύσεων. Στη συζήτηση βρίσκεται και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης από τον οποίο το Δημόσιο εισπράττει περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως. Μια γενικευμένη μείωση θα είχε σημαντικό δημοσιονομικό κόστος, γι' αυτό εξετάζονται περισσότερο στοχευμένες λύσεις. Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί επίσης την άνοδο του φυσικού αερίου και τις πιθανές επιπτώσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να αξιολογήσει την ανάγκη πρόσθετων μέτρων.
Το πρώτο κρίσιμο τεστ για την κυβερνητική παρέμβαση θα έρθει με την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης. Από την τιμή που θα αντικρίσουν οι καταναλωτές στα πρατήρια και τις επόμενες αποφάσεις για τη βενζίνη θα κριθεί το πραγματικό εύρος της οικονομικής ανακούφισης, καθώς οι οικογένειες θα αρχίσουν να υπολογίζουν πόσο θα τους κοστίσει ο φετινός χειμώνας.
