Σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα παραμένουν οι καισαρικές τομές στην Ελλάδα, καθώς, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Κωνσταντίνα Νούσια, το 67% των παιδιών γεννιούνται με καισαρική.
Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος μιλά για αναίτιες επεμβάσεις, καταγγέλλει πρακτικές μαιευτικής βίας και εξηγεί γιατί μια τραυματική εμπειρία τοκετού μπορεί να συνδέεται ακόμη και με το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά καισαρικών τομών διεθνώς. Τα στοιχεία που παρουσίασε η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, Κωνσταντίνα Νούσια, δείχνουν ότι περίπου επτά στα δέκα παιδιά στη χώρα έρχονται στον κόσμο με καισαρική.
Η ίδια, μιλώντας στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας», ανέφερε ότι το ποσοστό φτάνει το 67%. Την ίδια ώρα, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κινείται μεταξύ 15% και 30%. Σε ορισμένα νοσοκομεία της περιφέρειας, μάλιστα, στοιχεία του 2023 καταγράφουν ποσοστά που φτάνουν ακόμη και το 84%.
Η Κωνσταντίνα Νούσια είναι υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών.
«Η Ελλάδα παραμένει στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως στα ποσοστά καισαρικών τομών», τόνισε.
Σύμφωνα με την ίδια, «το 67% των γεννήσεων, δηλαδή περίπου επτά στα δέκα παιδιά, έρχονται στον κόσμο με καισαρική, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 15% και 30%. Σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία, μάλιστα, δεδομένα του 2023 καταγράφουν ποσοστά που φθάνουν ακόμη και το 84%».
Επικαλούμενη επιστημονικές μελέτες, ανέφερε ακόμη ότι τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες για αλλεργίες και άσθμα.
Το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος είναι, σύμφωνα με την Κωνσταντίνα Νούσια, το ένατο αδελφό Παρατηρητήριο παγκοσμίως και αποτελεί μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO.
«Δημιουργήθηκε με σκοπό να καταγράφει και να αναδεικνύει περιστατικά μαιευτικής βίας στους χώρους παροχής μαιευτικής φροντίδας, να συγκεντρώνει μαρτυρίες γυναικών και να προωθεί αλλαγές στις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία».
Η αναίτια καισαρική ως μορφή μαιευτικής βίας
Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου υποστήριξε ότι μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας που καταγράφονται είναι η καισαρική τομή όταν δεν υπάρχει ιατρική αναγκαιότητα. Όπως εξήγησε, μια τέτοια επέμβαση συνδέεται και με μεγαλύτερο χρόνο ανάρρωσης για τη μητέρα.
Η μαιευτική βία, όπως ανέφερε, δεν περιορίζεται μόνο σε σωματικές πρακτικές. Μπορεί να έχει λεκτική ή ψυχολογική μορφή. Μεταξύ των περιπτώσεων που περιέγραψε είναι οι ιατρικές πράξεις χωρίς ενημερωμένη συναίνεση και η ανεπαρκής ενημέρωση της εγκύου.
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης οι επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη και ο χειρισμός Κρίστελερ. Πρόκειται για την άσκηση έντονης πίεσης στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου.
«Η μαιευτική βία μπορεί να είναι λεκτική, ψυχολογική ή σωματική και εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές, όπως η διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, η ελλιπής ενημέρωση της εγκύου, οι επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη, αλλά και ο χειρισμός Christeller, δηλαδή η έντονη πίεση στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου.
Σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες κατά τον φυσιολογικό τοκετό η πρόοδος του τραχήλου θα πρέπει να ελέγχεται περίπου ανά τέσσερις ώρες, ενώ στην πράξη στην Ελλάδα οι εξετάσεις γίνονται πολλές φορές πολύ συχνότερα.
Ο χειρισμός Christeller έχει εγκαταλειφθεί σε πολλές χώρες, καθώς θεωρείται επικίνδυνος τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο».
Η Κωνσταντίνα Νούσια αποκάλυψε ακόμη ότι έχει βιώσει η ίδια όλα τα είδη μαιευτικής βίας στους δικούς της τοκετούς. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι στόχος της δεν είναι να προβάλει την προσωπική της ιστορία, αλλά να αναδείξει το φαινόμενο.
«Θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα»
Ως παράδειγμα ψυχολογικής πίεσης περιέγραψε περιπτώσεις στις οποίες, όπως υποστηρίζει, οι επίτοκες προειδοποιούνται ότι το παιδί τους κινδυνεύει εάν δεν προχωρήσουν άμεσα σε καισαρική. Αυτό, όπως είπε, μπορεί να συμβεί ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ένδειξη.
Η ίδια μοιράστηκε και τη δική της εμπειρία: «Θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα, μου είχαν πει. Βέβαια δεν έκανα καισαρική και το μωρό μου δεν έπαθε τίποτα. Γιατί ήμουν μαία και έβλεπα ότι ήταν πάρα πολύ καλά οι καρδιακοί ρυθμοί του. Βίωνα μια δύναμη μέσα μου ότι μπορώ να τα καταφέρω. Και όλο αυτό βοήθησε στο να παραμείνω στην αίθουσα τοκετών και όχι να μεταφερθώ στο χειρουργείο. Αν όμως δεν ήμουν μαία, 100% θα με είχαν οδηγήσει με αυτή τη μορφή ψυχολογικής βίας, σε ένα αναίτιο χειρουργείο».
Ο ρόλος του φυσιολογικού τοκετού
Αναζητώντας τις αιτίες πίσω από τα υψηλά ποσοστά καισαρικών, η Κωνσταντίνα Νούσια στάθηκε στο μοντέλο μαιευτικής φροντίδας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα.
Κατά την εκτίμησή της, το σύστημα παραμένει έντονα ιατροκεντρικό. Σε άλλα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, αντίθετα, οι μαίες έχουν κεντρικό ρόλο στην παρακολούθηση των φυσιολογικών κυήσεων και στη διαχείριση των φυσιολογικών τοκετών.
Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου ανέφερε επίσης ότι ο φυσιολογικός τοκετός επιτρέπει ταχύτερη ανάρρωση της μητέρας. Παράλληλα, υποστήριξε ότι ευνοεί τη μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό, κάτι που, σύμφωνα με την ίδια, συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος.
Κάλεσε τις εγκύους να ενημερώνονται αναλυτικά πριν από τον τοκετό και να καταρτίζουν σχέδιο τοκετού. Επισήμανε ακόμη τη σημασία της ενημερωμένης συναίνεσης πριν από κάθε ιατρική πράξη.
Υπενθύμισε, τέλος, ότι υπό συγκεκριμένες και κατάλληλες προϋποθέσεις μπορεί να είναι εφικτός ο φυσιολογικός τοκετός σε επόμενη εγκυμοσύνη, ακόμη και αν έχει προηγηθεί καισαρική.
«Η μαιευτική βία επηρεάζει και το δημογραφικό»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Κωνσταντίνα Νούσια στις ψυχολογικές συνέπειες που μπορεί να αφήσει ένας τραυματικός τοκετός.
«Πολλές γυναίκες που έχουν βιώσει μαιευτική βία εμφανίζουν δευτεροπαθή τοκοφοβία, δηλαδή έντονο φόβο να ξαναμείνουν έγκυες και να γεννήσουν μετά από μια τραυματική εμπειρία τοκετού.
Στο Παρατηρητήριο καταγράφονται μαρτυρίες γυναικών που δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να αποκτήσουν δεύτερο παιδί επειδή έχουν τρομοκρατηθεί από όσα βίωσαν κατά τον πρώτο τοκετό τους».
Σύμφωνα με την ίδια, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη σωματική και ψυχική κατάσταση των γυναικών. Μπορεί να αποκτήσει και ευρύτερη κοινωνική διάσταση.
Σε μια χώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, μια αρνητική ή τραυματική εμπειρία στον πρώτο τοκετό μπορεί, κατά την εκτίμησή της, να λειτουργήσει αποτρεπτικά για μια επόμενη εγκυμοσύνη. Γυναίκες που αναπτύσσουν έντονο φόβο απέναντι στην προοπτική να γεννήσουν ξανά ενδέχεται να αποφασίσουν ότι δεν θέλουν να αποκτήσουν δεύτερο παιδί.
Η συζήτηση για τα υψηλά ποσοστά καισαρικών στην Ελλάδα, επομένως, δεν περιορίζεται στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται ένας τοκετός. Αγγίζει την ποιότητα της μαιευτικής φροντίδας, το δικαίωμα των γυναικών στην πλήρη ενημέρωση και τη συναίνεση, αλλά και τις συνθήκες μέσα στις οποίες μια οικογένεια αποφασίζει αν θα αποκτήσει ακόμη ένα παιδί.
