Σημάδια επιβράδυνσης του ρυθμού μείωσης των γεννήσεων στην Ελλάδα καταγράφονται το πρώτο οκτάμηνο του 2026.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση προετοιμάζει ένα νέο πακέτο στήριξης για οικογένειες με παιδιά, το οποίο περιλαμβάνει φορολογικές ελαφρύνσεις, αυξημένο επίδομα γέννησης, επενδυτικό λογαριασμό για ανηλίκους και στεγαστικά κίνητρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία από τις ληξιαρχικές πράξεις του υπουργείου Εσωτερικών, από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις. Με βάση τον μέσο μηνιαίο ρυθμό, ο συνολικός αριθμός για το 2026 υπολογίζεται περίπου στις 65.000.
Η τελική επίδοση ενδέχεται, πάντως, να είναι υψηλότερη, καθώς ο Δεκέμβριος παρουσιάζει διαχρονικά περισσότερες γεννήσεις σε σύγκριση με τον μέσο όρο των υπόλοιπων μηνών.
Οι γεννήσεις αναμένεται να παραμείνουν λιγότερες από το 2025, αλλά η ετήσια πτώση φαίνεται να περιορίζεται σημαντικά. Πέρυσι καταγράφηκαν 66.532 γεννήσεις, ο χαμηλότερος αριθμός από το 2013, όταν είχαν δηλωθεί 64.568.
Μετά την ανάκαμψη που ακολούθησε τη μεγάλη οικονομική κρίση, η καθοδική πορεία έγινε σταθερή από την περίοδο της πανδημίας και έπειτα. Το 2021 είχαν καταγραφεί 86.390 γεννήσεις, το 2022 μειώθηκαν στις 77.106, το 2023 στις 72.244 και το 2024 στις 69.675.
Εφόσον η εικόνα του πρώτου οκταμήνου διατηρηθεί μέχρι το τέλος του έτους και δεν αποδειχθεί προσωρινή, η ετήσια μείωση θα μπορούσε να περιοριστεί κατά τουλάχιστον 50% σε σχέση με την προηγούμενη τριετία. Από απώλειες άνω των 3.000 γεννήσεων κάθε χρόνο, το 2026 η υποχώρηση εκτιμάται κοντά στις 1.500.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση, καθώς προέρχονται από διοικητικές καταγραφές των ληξιαρχείων και δεν αποτελούν ολοκληρωμένη δημογραφική μελέτη. Συνιστούν, ωστόσο, μια πρώτη σημαντική ένδειξη και μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό και την αποτίμηση της δημογραφικής πολιτικής.
Η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Η μείωση κατά 50% στον ρυθμό μείωσης των γεννήσεων αποτελεί μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη, καθώς δείχνει σαφή πρόοδο και καταγράφει τάσεις αντιστροφής του δημογραφικού προβλήματος. Αυτή η δυναμική, όπως αποδεικνύεται για το έτος 2026 με γνώμονα το αρχείο των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών, συνδέεται άμεσα με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικού χαρακτήρα μέτρα στήριξης της οικογένειας που, αργά αλλά σταθερά, παίρνει η κυβέρνηση. Αν η πορεία αυτή συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει στην επιστροφή στο μοντέλο της παραδοσιακής οικογένειας με παιδιά. Οι στοχευμένες αυτές παρεμβάσεις αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό και θέτοντας τις βάσεις για την πληθυσμιακή αναγέννηση της χώρας».
Πρώτη ένδειξη αλλαγής στις γεννήσεις
Από το 2019 έως το 2025 τέθηκε σε εφαρμογή ένα ευρύ σύνολο οικονομικών, φορολογικών και εργασιακών μέτρων για τις οικογένειες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το επίδομα γέννησης, με προσαύξηση από 300 έως 500 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί, καθώς και η αύξηση των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων κατά 70 ευρώ για κάθε παιδί.
Παράλληλα εφαρμόστηκαν οι «Νταντάδες της Γειτονιάς», ενισχύθηκαν τα vouchers για βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς και διευρύνθηκαν τα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού.
Στις παρεμβάσεις εντάσσονται επίσης η εννεάμηνη άδεια μητρότητας, η άδεια πατρότητας 14 ημερών, η τετράμηνη γονική άδεια και οι ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς.
Προστέθηκαν ακόμη φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, αύξηση του αφορολόγητου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί και ευνοϊκότεροι όροι για τρίτεκνους και πολύτεκνους στο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ».
Το υφιστάμενο πλαίσιο περιλαμβάνει ακόμη κίνητρα για επιχειρήσεις που στηρίζουν εργαζόμενους γονείς, το ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας ΚΟΤ Γ για πολύτεκνες οικογένειες και βοήθημα 1.000 ευρώ για αγρότισσες των οποίων τα παιδιά εισάγονται στο πανεπιστήμιο.
Τι προβλέπει το νέο πακέτο για οικογένειες με παιδιά
Το νέο πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ στρέφεται από τις εφάπαξ παροχές σε μονιμότερες μορφές οικονομικής στήριξης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η φορολογική μεταχείριση των τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών.
Οι σχετικές ρυθμίσεις προβλέπεται να θεσμοθετηθούν πριν από το τέλος του 2026.
Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ
Ο φόρος για τρίτεκνους με εισόδημα έως 20.000 ευρώ μηδενίζεται ή μειώνεται δραστικά για τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Στην πράξη, το αφορολόγητο όριο για μια οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ. Τρίτεκνος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο σύστημα πλήρωνε φόρο 620 ευρώ, δεν θα έχει πλέον φορολογική επιβάρυνση.
Το όφελος θα εμφανίζεται κάθε μήνα στη μισθοδοσία μισθωτών και συνταξιούχων. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα το βλέπουν κατά την εκκαθάριση της φορολογικής τους δήλωσης.
Ενδεικτικά, τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με εισόδημα 15.000 ευρώ κατέβαλλε φόρο 1.350 ευρώ, ο οποίος πλέον μηδενίζεται. Ιδιαίτερα ωφελημένοι θα είναι περίπου 34.000 τρίτεκνοι επαγγελματίες που υπάγονται στην τεκμαρτή φορολόγηση.
Ελάφρυνση προβλέπεται και για υψηλότερα εισοδήματα, καθώς η φορολόγηση θα ξεκινά πάνω από τις 20.000 ευρώ. Έτσι, τρίτεκνος μισθωτός με εισόδημα 30.000 ευρώ, που πλήρωνε φόρο 2.820 ευρώ, από το 2027 θα καταβάλλει 1.020 ευρώ. Το ετήσιο κέρδος φτάνει τα 1.800 ευρώ.
Μεγαλύτερο επίδομα γέννησης για πολύτεκνους
Για τις πολύτεκνες οικογένειες ο μηδενικός φορολογικός συντελεστής έως τις 20.000 ευρώ ισχύει ήδη. Το αφορολόγητο διαμορφώνεται το 2026 στις 27.100 ευρώ, από 13.000 ευρώ το 2025.
Η επόμενη παρέμβαση αφορά την κλιμακωτή αύξηση του επιδόματος γέννησης κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί από το τέταρτο και μετά.
Μέχρι σήμερα τα ποσά είχαν καθοριστεί ως εξής:
- 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί.
- 2.700 ευρώ για το δεύτερο.
- 3.000 ευρώ για το τρίτο.
- 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί.
Με τη νέα ρύθμιση, η ενίσχυση θα αυξάνεται για κάθε πρόσθετο παιδί:
- 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί.
- 5.500 ευρώ για το πέμπτο.
- 6.500 ευρώ για το έκτο.
- 7.500 ευρώ για το έβδομο και ανάλογη προσαύξηση για κάθε επόμενο παιδί.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα οικογένειας στην Καβάλα που απέκτησε τον Ιούλιο του 2026 το 14ο παιδί της. Με το νέο σύστημα δικαιούται επίδομα 14.500 ευρώ, δηλαδή επιπλέον 11.000 ευρώ, τα οποία προβλέπεται να καταβληθούν αναδρομικά.
Η αλλαγή διευρύνει τη λογική του επιδόματος, καθώς η κρατική ενίσχυση δεν επικεντρώνεται μόνο στις πρώτες γεννήσεις, αλλά αυξάνεται για όσους επιλέγουν να αποκτήσουν τρίτο, τέταρτο ή περισσότερα παιδιά.
Επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά
Σχεδιάζεται ακόμη η θεσμοθέτηση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού για παιδιά, τον οποίο οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση.
Το κράτος θα καταθέτει ποσό ίσο με εκείνο που βάζει κάθε χρόνο ο γονέας, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του. Η κρατική συνεισφορά θα πιστώνεται περιοδικά από το υπουργείο Οικονομικών.
Στο σχετικό παράδειγμα, γονέας παιδιού που γεννήθηκε το 2026 και ανοίγει τον λογαριασμό μέσα στο 2027 καταθέτει 1.200 ευρώ ετησίως από το 2027 έως το 2031. Το ποσό αυξάνεται στα 1.320 ευρώ για τα έτη 2032-2036, στα 1.452 ευρώ για την περίοδο 2037-2041 και στα 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044.
Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, στον λογαριασμό θα έχουν συγκεντρωθεί συνολικά 49.304 ευρώ. Από αυτά, τα 24.652 ευρώ θα προέρχονται από την κρατική συμμετοχή.
Στεγαστικά κίνητρα και μεγαλύτερες κατοικίες
Στον τομέα της στέγασης για οικογένειες, επεκτείνονται τα φορολογικά κίνητρα προς ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες για μακροχρόνια μίσθωση.
Για τρίτεκνους και πολύτεκνους, το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων θα αυξάνεται κατά 20 τετραγωνικά για κάθε εξαρτώμενο παιδί πέραν των δύο.
Προνομιακοί όροι ένταξης για μέλη πολύτεκνων οικογενειών αναμένεται να προβλεφθούν και στο νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», όπως συνέβη σε προηγούμενες στεγαστικές δράσεις.
Η ρύθμιση επιχειρεί να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες των μεγαλύτερων νοικοκυριών, τα οποία χρειάζονται περισσότερα τετραγωνικά μέτρα. Οι συγκεκριμένες κατοικίες είναι συνήθως ακριβότερες και αρκετές φορές μένουν εκτός των υφιστάμενων κινήτρων.
Η επόμενη δοκιμασία για το δημογραφικό
Το βασικό ερώτημα είναι αν τα νέα μέτρα για το δημογραφικό θα επηρεάσουν ουσιαστικά τις αποφάσεις των νέων ζευγαριών ή αν θα περιοριστούν στην οικονομική ανακούφιση όσων έχουν ήδη αποκτήσει παιδιά.
Η Δήμητρα-Ινές Αγγελή επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας, τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρά επόμενα βήματα και ένα "Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια". Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι σημαντική για την βιωσιμότητα κάθε χώρας και η απόδοση δεν είναι τόσο χρονοβόρα όσο τη θεωρούν τα οικονομικά μοντέλα, αν γίνουν οι σωστές κινήσεις και σταματήσουμε να θεωρούμε τις οικογενειακές πολιτικές, "πρόνοια" κατά της φτώχειας».
