Στο Άγιον Όρος μπορεί να πάει ο καθένας, πιστός ή άπιστος, με βεβαιότητες ή με αγωνίες, καθώς η πόρτα του Άθω παραμένει πάντα ανοιχτή.
Σωτήρης Τζούμας*
Η κριτική, ωστόσο, ξεκινά όταν η επίσκεψη εργαλειοποιείται και μετατρέπεται σε δημόσιο θέαμα, με την αθωνική κατάνυξη να επιστρατεύεται ώστε να προσθέσει πνευματικό βάθος σε μια πολιτική εικόνα.
Ο κ. Τσίπρας επέλεξε να συνοδεύσει την παρουσία του στη Σιμωνόπετρα με τη φράση «ψέλνεις στη Σιμωνόπετρα κι ακούγεται στον Άδη». Πρόκειται ασφαλώς για στίχο τραγουδιού, ο οποίος όμως ως πολιτική λεζάντα συνιστά μια πομπώδη ατάκα με στόχο τον εντυπωσιασμό. Η πνευματικότητα δεν αποκτάται με δανεικούς στίχους και η κατάνυξη δεν πιστοποιείται με φωτογραφίες.
Αν υπήρχε εσωτερική ανάγκη ή κάποιο τάμα, αυτό είναι σεβαστό και αφορά αποκλειστικά τον ίδιο και τον Θεό. Το κοινό, όμως, κρίνει αυτό που του παρουσιάζεται δημόσια: μια προσεκτικά προβεβλημένη επίσκεψη πρόσφορη για την καλλιέργεια μιας νέας πολιτικής εικόνας. Το τάμα δεν χρειάζεται επικοινωνιακό επιτελείο, σε αντίθεση με την πολιτική αναβάπτιση.
Ευθύνη καταλογίζεται και στην πλευρά των οικοδεσποτών. Ο ηγούμενος Ελισσαίος οφείλει να διαφυλάσσει το κύρος της Σιμωνόπετρας από την πολιτική σκηνοθεσία. Παρότι η φιλοξενία αποτελεί μοναστική αρετή, η δημόσια προβολή δίπλα στην εξουσία –όποιο κομματικό πρόσωπο κι αν αφορά– απαιτεί όρια, τα οποία στην προκειμένη περίπτωση φαίνεται πως δεν τηρήθηκαν.
Είτε ο επισκέπτης είναι ο Μητσοτάκης είτε ο Τσίπρας, το μέτρο πρέπει να παραμένει σταθερό: ευγένεια, πνευματικός λόγος και απόσταση από τις ανάγκες της πολιτικής διαφήμισης. Όταν ένας ηγούμενος αφήνει να κυριαρχεί η εικόνα του πρόθυμου συνομιλητή των ισχυρών, γεννιέται το ερώτημα αν υπηρετεί την αθωνική φιλοξενία ή αν διολισθαίνει σε ρόλο δημοσιοσχεσίτη.
Αποστολή του ηγουμένου είναι να οδηγεί τον επισκέπτη πέρα από τη ματαιοδοξία της εξουσίας. Αν το μοναστήρι προσφέρει απλώς ένα επιβλητικό φόντο για την προβολή της, τότε κάτι ουσιώδες έχει χαθεί.
Το Άγιον Όρος αποτελεί τόπο προσευχής, μετανοίας και αγιασμού, όπου ο πολιτικός καλείται να σταθεί με ταπεινότητα και ο μοναχός να του το υπενθυμίζει. Οι ψαλμωδίες μπορεί να φτάνουν από τον Παράδεισο μέχρι τον Άδη, αλλά οι επικοινωνιακές ατάκες φτάνουν συνήθως μέχρι το επόμενο δελτίο ειδήσεων.
*Επικοινωνιολόγος, εκκλησιαστικός αναλυτής
