Στις 11 Σεπτεμβρίου, η αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι, Sarah Mullally, απένειμε στον Πακιστανό μουσουλμάνο κληρικό Hafiz Muhammad Tahir Mehmood Ashrafi το Βραβείο Hubert Walter για τη Συμφιλίωση και τη Διαθρησκευτική Συνεργασία.
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ο λεγόμενος εκσυγχρονισμός παύει να αποτελεί άνοιγμα προς τον άνθρωπο και μετατρέπεται σε απώλεια κάθε μέτρου, μνήμης και στοιχειώδους κρίσεως.
Η βράβευση στο παλάτι Λάμπεθ
Μία τέτοια στιγμή εκτυλίχθηκε στο ιστορικό παλάτι Λάμπεθ όπου η αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι, Sarah Mullally, απένειμε στον Πακιστανό μουσουλμάνο κληρικό Hafiz Muhammad Tahir Mehmood Ashrafi το Βραβείο Hubert Walter για τη Συμφιλίωση και τη Διαθρησκευτική Συνεργασία. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2026, ημερομηνία με βαρύ και ανεξίτηλο συμβολισμό για ολόκληρη την ανθρωπότητα.
Η ίδια η Αγγλικανική Εκκλησία επιβεβαιώνει τόσο τη βράβευση όσο και την ημερομηνία της τελετής. Ο κ. Ashrafi παρουσιάζεται σήμερα ως πρόεδρος του Συμβουλίου των Ουλεμάδων του Πακιστάν και ως παράγοντας καταπολεμήσεως του θρησκευτικού φανατισμού, της τρομοκρατίας και της ρητορικής μίσους.
Μόνο που το δημόσιο παρελθόν του δημιουργεί σοβαρά και αναπάντητα ερωτήματα.
- Το 2007, το Συμβούλιο του οποίου ηγείται απένειμε στον Οσάμα μπιν Λάντεν τον τίτλο «Saifullah», δηλαδή «Σπαθί του Θεού».
- Ο ίδιος ο Ashrafi είχε τότε υπερασπιστεί δημοσίως αυτή την επιλογή, εμφανίζοντας τον αρχηγό της Αλ Κάιντα ως πολεμιστή του Ισλάμ απέναντι σε Ρώσους, Αμερικανούς και Βρετανούς. Παράλληλα, έχει ταχθεί υπέρ των διαβόητων νόμων περί βλασφημίας του Πακιστάν, οι οποίοι προβλέπουν ακόμη και τη θανατική ποινή και έχουν χρησιμοποιηθεί επανειλημμένως εναντίον θρησκευτικών μειονοτήτων. (National Secular Society).
- Εναντίον του έχουν επίσης διατυπωθεί σοβαρές καταγγελίες για παλαιότερες δηλώσεις με τις οποίες φέρεται να δικαιολογούσε επιθέσεις αυτοκτονίας κατά αμερικανικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν. Η πατρότητα αυτών των δηλώσεων είχε τότε αμφισβητηθεί από τον ίδιο. Ακριβώς όμως γι’ αυτό απαιτούνταν εξονυχιστικός έλεγχος πριν από μια τόσο υψηλού συμβολισμού βράβευση – όχι σιωπή και επιλεκτική λήθη.
Τα κριτήρια της βράβευσης
Και εδώ ανακύπτει το καίριο ερώτημα: με ποια κριτήρια μία χριστιανική εκκλησιαστική ηγεσία απονέμει βραβείο συμφιλιώσεως σε έναν άνθρωπο που βαρύνεται με τέτοιες δημόσιες τοποθετήσεις;
Η διαθρησκειακή συνεργασία είναι ασφαλώς αναγκαία. Δεν μπορεί όμως να οικοδομείται επάνω στη συγκάλυψη της αλήθειας, ούτε να μετατρέπεται σε άφεση πολιτικών και ιδεολογικών αμαρτιών. Ο διάλογος προϋποθέτει ειλικρίνεια, αυτοκριτική και σαφή αποκήρυξη της βίας. Δεν σημαίνει ότι οι χριστιανικές ηγεσίες οφείλουν να ξεχνούν ποιος δικαιολόγησε τι, ποιον εξύμνησε και ποιες ανελεύθερες νομοθεσίες εξακολουθεί να υποστηρίζει.
Αλλο η συνομιλία με τον διαφορετικό άνθρωπο και άλλο η βράβευση ακραίων αντιλήψεων. Άλλο η οικοδόμηση γεφυρών και άλλο η κατεδάφιση κάθε ηθικού ορίου. Άλλο η συγχώρηση και άλλο η ιστορική αμνησία.
Η ιδεολογική τύφλωση
Δυστυχώς, ορισμένες χριστιανικές προσωπικότητες της Δύσεως, αγωνιώντας να εμφανιστούν «προοδευτικές», «συμπεριληπτικές» και απαλλαγμένες από κάθε παραδοσιακή αναφορά, καταλήγουν να δείχνουν απεριόριστη αυστηρότητα απέναντι στη δική τους πίστη και ανεξήγητη επιείκεια απέναντι στον φανατισμό της αντίπερα όχθης.
Ζητούν διαρκώς συγγνώμη για την ιστορία του χριστιανισμού, αλλά σιωπούν μπροστά στις σημερινές διώξεις χριστιανών. Καταδικάζουν με ευκολία κάθε παραδοσιακή χριστιανική θέση, αλλά ανακαλύπτουν ελαφρυντικά όταν συναντούν θεοκρατικές αντιλήψεις, νόμους περί βλασφημίας και εξυμνήσεις προσώπων που ταυτίστηκαν με την παγκόσμια τρομοκρατία. Αυτό δεν είναι διάλογος. Είναι ιδεολογική τύφλωση.
Η ημερομηνία της τελετής
Η δε επιλογή της 11ης Σεπτεμβρίου καθιστά τη συγκεκριμένη βράβευση ακόμη πιο προκλητική. Είτε πρόκειται για απίστευτη αβλεψία είτε για πλήρη απώλεια ιστορικής συνειδήσεως, το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: μία βαθύτατα προσβλητική εικόνα για τη μνήμη των θυμάτων της τρομοκρατίας και για τις οικογένειές τους.
Η αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι οφείλει να εξηγήσει δημοσίως ποιος έλεγξε το παρελθόν του τιμωμένου, ποια στοιχεία αξιολογήθηκαν και με ποιο σκεπτικό κρίθηκε άξιος ενός βραβείου συμφιλιώσεως. Η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια· είναι ελάχιστη υποχρέωση μιας εκκλησιαστικής ηγεσίας που διεκδικεί ηθικό κύρος.
Η ευθύνη της Εκκλησίας
Η Εκκλησία δεν καλείται να κλείνεται στον εαυτό της, ούτε να αρνείται τον διάλογο. Καλείται όμως να διαλέγεται χωρίς να αυτοαναιρείται, να συγχωρεί χωρίς να εξευτελίζει τη μνήμη και να απλώνει το χέρι χωρίς να γονατίζει απέναντι στον φανατισμό.
Γιατί, όταν στο όνομα της συμφιλιώσεως βραβεύονται όσοι δεν έχουν αποκηρύξει καθαρά το σκοτάδι, τότε δεν φωτίζεται ο κόσμος. Απλώς νομιμοποιείται η σύγχυση.
Και ναι: μπροστά σε τέτοιες επιλογές, η φράση «έχουμε παραφρονήσει» δεν αποτελεί υπερβολή. Αποτελεί την πιο επιεική διαπίστωση.
