Η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur μειώνει δασμούς, ανοίγει αγορές και επανατοποθετεί την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία στον παγκόσμιο γεωοικονομικό χάρτη.
Η σημερινή ψήφος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπέρ της υπογραφής της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη βήμα εμπορικής πολιτικής, αλλά μια στρατηγική επιλογή με άμεσο αντίκτυπο στην καρδιά της ευρωπαϊκής βιομηχανίας: αυτήν του αυτοκινήτου.
Η συμφωνία μειώνει δραστικά τους υψηλούς δασμούς που επιβαρύνουν τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα στη Λατινική Αμερική, αίρει τεχνικά εμπόδια, ενισχύει τις αλυσίδες εφοδιασμού και βελτιώνει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών κατασκευαστών, σε μια περίοδο που η παγκόσμια αγορά αυτοκινήτου αναδιατάσσεται βίαια από τον προστατευτισμό, την κινεζική επέλαση και τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση.
Σε έναν κόσμο όπου το αυτοκίνητο μετατρέπεται από βιομηχανικό προϊόν σε γεωπολιτικό εργαλείο, η συμφωνία ΕΕ–Mercosur αποκτά βαρύτητα πολύ μεγαλύτερη από τα τελωνεία και τους δασμούς - και αφορά άμεσα το μέλλον της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Η αυτοκινητοβιομηχανία στο επίκεντρο της συμφωνίας
Η αυτοκινητοβιομηχανία δεν είναι απλώς ένας ακόμη τομέας που ωφελείται από τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur· είναι ο κλάδος-κλειδί γύρω από τον οποίο δομήθηκε μεγάλο μέρος των διαπραγματεύσεων. Οι υφιστάμενοι δασμοί στα ευρωπαϊκά επιβατικά αυτοκίνητα στις χώρες της Mercosur –Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη– φτάνουν έως και το 35%, καθιστώντας τα ευρωπαϊκά μοντέλα ακριβά και λιγότερο ανταγωνιστικά.
Η σταδιακή αλλά ουσιαστική κατάργηση αυτών των δασμών μεταβάλλει ριζικά το εμπορικό περιβάλλον. Οι ευρωπαϊκοί όμιλοι αποκτούν πρόσβαση σε μια αγορά άνω των 260 εκατομμυρίων καταναλωτών, με αυξανόμενη μεσαία τάξη και ισχυρή ζήτηση για τεχνολογικά προηγμένα οχήματα.
Δασμοί, κόστη και ανταγωνιστικότητα
Για δεκαετίες, οι υψηλοί δασμοί λειτουργούσαν ως έμμεσος μηχανισμός προστατευτισμού υπέρ της τοπικής παραγωγής στη Λατινική Αμερική. Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur ανατρέπει αυτό το καθεστώς, μειώνοντας δραστικά το κόστος εισόδου των ευρωπαϊκών αυτοκινήτων στις συγκεκριμένες αγορές.
Η μείωση των δασμών δεν σημαίνει απλώς φθηνότερα αυτοκίνητα για τον τελικό καταναλωτή. Σημαίνει μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους για τους κατασκευαστές, αυξημένη δυνατότητα επένδυσης σε νέες τεχνολογίες και ισχυρότερη θέση έναντι των ασιατικών –και κυρίως κινεζικών– ομίλων που διεκδικούν με επιθετικό τρόπο τις ίδιες αγορές.
Τεχνικά εμπόδια και κανονιστική σύγκλιση
Πέρα από τους δασμούς, η συμφωνία αγγίζει ένα εξίσου κρίσιμο πεδίο: τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο. Διαφορετικά πρότυπα ασφάλειας, εκπομπών και πιστοποίησης λειτουργούσαν ως «αόρατοι δασμοί», αυξάνοντας το κόστος και την πολυπλοκότητα για τις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες.
Η προώθηση κανονιστικής σύγκλισης και αμοιβαίας αναγνώρισης προτύπων μειώνει αυτά τα εμπόδια και επιταχύνει την είσοδο νέων μοντέλων στις αγορές της Mercosur. Πρόκειται για εξέλιξη ιδιαίτερα κρίσιμη σε μια εποχή όπου οι κύκλοι ζωής των μοντέλων μικραίνουν και η ταχύτητα διάθεσης στην αγορά αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η δήλωση της ACEA και το μήνυμα προς τις αγορές
Η άμεση και θερμή αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) δεν ήταν τυχαία. Με την ανακοίνωσή της, η ACEA υπογράμμισε ότι η συμφωνία «ενισχύει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας», στέλνοντας σαφές μήνυμα στις αγορές και στους επενδυτές.
Σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία πιέζεται από αυστηρούς περιβαλλοντικούς στόχους, αυξανόμενο κόστος ενέργειας και έντονο διεθνή ανταγωνισμό, η διεύρυνση των εξαγωγικών δυνατοτήτων αποκτά στρατηγική σημασία.
Ηλεκτροκίνηση, πρώτες ύλες και εφοδιαστικές αλυσίδες
Ένα από τα λιγότερο προβεβλημένα αλλά εξαιρετικά κρίσιμα στοιχεία της συμφωνίας αφορά τις πρώτες ύλες. Οι χώρες της Mercosur διαθέτουν πλούσια κοιτάσματα λιθίου, χαλκού και άλλων στρατηγικών μετάλλων που είναι απαραίτητα για την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών.
Η ενίσχυση των εμπορικών και επενδυτικών δεσμών με τη Λατινική Αμερική μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες και ενισχύει την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων. Για την αυτοκινητοβιομηχανία, αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη σταθερότητα, χαμηλότερο ρίσκο και καλύτερο σχεδιασμό μακροπρόθεσμων επενδύσεων.
Γεωπολιτική διάσταση του αυτοκινήτου
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ιδωθεί υπό το πρίσμα της παγκόσμιας γεωπολιτικής. Το αυτοκίνητο έχει εξελιχθεί σε πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού, με τις ΗΠΑ και την Κίνα να υιοθετούν πολιτικές επιδοτήσεων και προστατευτισμού.
Η Ευρώπη, επιλέγοντας τον δρόμο των ανοικτών αγορών και των πολυμερών συμφωνιών, επιχειρεί να διατηρήσει την επιρροή της χωρίς να εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο εμπορικών πολέμων. Η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της στρατηγικής.
Οι επιφυλάξεις και οι πολιτικές αντιστάσεις
Παρά τα προφανή οφέλη, η συμφωνία δεν στερείται αντιδράσεων. Ορισμένα κράτη-μέλη και κοινωνικές ομάδες εκφράζουν ανησυχίες για τον ανταγωνισμό με τοπικές βιομηχανίες ή για περιβαλλοντικά ζητήματα.
Ωστόσο, στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, η συμφωνία λειτουργεί περισσότερο ως ευκαιρία παρά ως απειλή. Οι ευρωπαϊκοί κατασκευαστές δεν ανταγωνίζονται με όρους χαμηλού κόστους, αλλά με όρους ποιότητας, τεχνολογίας και καινοτομίας – στοιχεία που παραμένουν ισχυρά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.
Το επόμενο βήμα: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και εφαρμογή
Η ACEA καλεί πλέον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προχωρήσει άμεσα στην κύρωση της συμφωνίας, ώστε τα οφέλη να μεταφραστούν γρήγορα σε πραγματική οικονομική δραστηριότητα. Για την αυτοκινητοβιομηχανία, ο χρόνος είναι κρίσιμος παράγοντας.
Κάθε καθυστέρηση σημαίνει χαμένες ευκαιρίες, σε μια παγκόσμια αγορά που κινείται με ταχύτητες πολύ μεγαλύτερες από τις ευρωπαϊκές πολιτικές διαδικασίες.
Μια στρατηγική ανάσα για την ευρωπαϊκή αυτοκίνηση
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur δεν λύνει όλα τα προβλήματα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας. Προσφέρει, όμως, κάτι εξαιρετικά πολύτιμο: χώρο, χρόνο και αγορές για να μπορέσει να προσαρμοστεί στη μεγαλύτερη τεχνολογική μετάβαση της ιστορίας της.
Σε έναν κόσμο αυξανόμενων τειχών, η Ευρώπη επιλέγει να χτίσει γέφυρες – και η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της επιλογής.
