Η ACEA στηρίζει το Industrial Accelerator Act, αλλά προειδοποιεί ότι χωρίς αλλαγές απειλούνται επενδύσεις, εργοστάσια και η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιστορική πρόκληση. Από τη μία πλευρά επιχειρεί να ανακτήσει τον βιομηχανικό της ρόλο σε έναν κόσμο όπου η Κίνα κυριαρχεί στην παραγωγή μπαταριών, κρίσιμων πρώτων υλών και ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Από την άλλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσελκύουν επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω γενναίων φορολογικών κινήτρων και επιδοτήσεων, αναδιαμορφώνοντας τον παγκόσμιο βιομηχανικό χάρτη.
Μέσα σε αυτό το ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον, οι Βρυξέλλες προωθούν το Industrial Accelerator Act (IAA), ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που φιλοδοξεί να επαναφέρει μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής καθαρών τεχνολογιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το Topspeed.gr, η επιδίωξη είναι σαφής: περισσότερη παραγωγή στην Ευρώπη, μικρότερη εξάρτηση από τρίτες χώρες και ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ωστόσο, η πρώτη μεγάλη προειδοποίηση δεν προήλθε από πολιτικά κόμματα ή οικονομικούς αναλυτές. Ήρθε από την ίδια την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Η ACEA (European Automobile Manufacturers’ Association), που εκπροσωπεί τους μεγαλύτερους κατασκευαστές οχημάτων της Ευρώπης, δηλώνει ότι στηρίζει τον στόχο του νέου νόμου, αλλά προειδοποιεί πως, εάν εφαρμοστεί χωρίς ουσιαστικές διορθώσεις, κινδυνεύει να αποδυναμώσει αντί να ενισχύσει τη βιομηχανική βάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η μεγάλη μάχη της Ευρώπης για τη βιομηχανική της επιβίωση
Το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ την αυτοκινητοβιομηχανία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, στο οποίο οι κρίσιμες τεχνολογίες — από τις μπαταρίες μέχρι τα ηλεκτρονικά ισχύος και τα συστήματα κίνησης — θα παράγονται ολοένα και περισσότερο εντός της Ένωσης.
Η στρατηγική αυτή δεν αποτελεί ιδεολογική επιλογή αλλά οικονομική αναγκαιότητα. Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη έχει διαπιστώσει πόσο ευάλωτη μπορεί να γίνει όταν εξαρτάται από τρίτες χώρες για κρίσιμα προϊόντα και πρώτες ύλες. Η πανδημία, η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές εντάσεις ανέδειξαν τα όρια ενός μοντέλου που στηριζόταν σχεδόν αποκλειστικά στις παγκοσμιοποιημένες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το Industrial Accelerator Act φιλοδοξεί να αντιστρέψει αυτή την εικόνα, όμως η ACEA επισημαίνει ότι η μετάβαση δεν μπορεί να γίνει με τρόπο που θα υπονομεύσει τις ίδιες τις επιχειρήσεις που καλούνται να υλοποιήσουν αυτή τη στρατηγική.
Η βιομηχανία λέει «ναι», αλλά ζητά ρεαλισμό
Η παρέμβαση της ACEA έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί δεν απορρίπτει τον νέο νόμο. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής αποτελεί αναγκαία επιλογή απέναντι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Το βασικό της επιχείρημα είναι ότι η μετάβαση πρέπει να γίνει με τρόπο που θα διατηρεί την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Εάν οι νέοι κανόνες αυξήσουν σημαντικά το κόστος παραγωγής, χωρίς αντίστοιχα οικονομικά κίνητρα, τότε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα βρεθούν σε ακόμη δυσμενέστερη θέση απέναντι στους ανταγωνιστές τους από την Ασία και τη Βόρεια Αμερική.
Για αυτό η ACEA ζητά ένα ισορροπημένο πλαίσιο, όπου οι υποχρεώσεις για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή παραγωγή θα συνοδεύονται από ουσιαστικά κίνητρα, απλούστερες διαδικασίες και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα.
Το μήνυμα πίσω από τις οκτώ προτάσεις της ACEA
Οι οκτώ παρεμβάσεις της ένωσης συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: η Ευρώπη χρειάζεται βιομηχανική πολιτική, αλλά όχι βιομηχανική πολιτική που θα οδηγήσει σε απώλεια επενδύσεων.
Η ACEA ζητά να αναγνωρίζεται η συνολική αξία που παράγεται στην Ευρώπη και όχι μόνο η προέλευση των εξαρτημάτων, να προστατευθούν οι υφιστάμενες επενδύσεις σε χώρες όπως η Τουρκία και το Μαρόκο, να παραμείνει το Ηνωμένο Βασίλειο μέρος του ευρωπαϊκού παραγωγικού οικοσυστήματος και να δοθεί περισσότερος χρόνος για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής παραγωγής μπαταριών.
Πρόκειται για προτάσεις που αναδεικνύουν μια δύσκολη ισορροπία: από τη μία η επιθυμία επαναβιομηχάνισης της Ευρώπης και από την άλλη η ανάγκη να μη διαρραγούν οι παραγωγικές αλυσίδες που στηρίζουν σήμερα εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο τα αυτοκίνητα
Η συζήτηση για το Industrial Accelerator Act αφορά ασφαλώς την αυτοκινητοβιομηχανία, όμως στην πραγματικότητα αποτελεί ένα τεστ για το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής.
Το ερώτημα είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να ενισχύσει την παραγωγική της βάση χωρίς να χάσει την ανταγωνιστικότητά της. Αν μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από τρίτες χώρες χωρίς να αποθαρρύνει τις επενδύσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Και αν μπορεί να σχεδιάσει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα λειτουργεί ως μοχλός ανάπτυξης και όχι ως πρόσθετο διοικητικό βάρος.
Η παρέμβαση της ACEA δείχνει ότι ακόμη και οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές μιας ισχυρής ευρωπαϊκής βιομηχανίας θεωρούν πως ο δρόμος προς αυτήν απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό, ευελιξία και συνεργασία μεταξύ θεσμών και παραγωγικού κόσμου. Η τελική μορφή του Industrial Accelerator Act θα αποτελέσει, πιθανότατα, ένα από τα σημαντικότερα τεστ της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για τα επόμενα χρόνια.
Από την ελεύθερη αγορά στον «ευρωπαϊκό οικονομικό πατριωτισμό»
Πίσω από το Industrial Accelerator Act διαφαίνεται μια ευρύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στη βιομηχανική πολιτική. Για δεκαετίες, η ευρωπαϊκή οικονομία στηρίχθηκε στην ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, αγαθών και παραγωγικών δραστηριοτήτων, με τις επιχειρήσεις να οργανώνουν τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες σε παγκόσμιο επίπεδο, αναζητώντας το χαμηλότερο δυνατό κόστος.
Σήμερα, όμως, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η ενεργειακή κρίση, η πανδημία και η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση από τρίτες χώρες για κρίσιμες τεχνολογίες οδηγούν τις Βρυξέλλες σε μια διαφορετική προσέγγιση. Η προτεραιότητα μετατοπίζεται από την αποκλειστική αναζήτηση της οικονομικής αποδοτικότητας στην ενίσχυση της παραγωγικής αυτάρκειας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Το Industrial Accelerator Act αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μεταστροφής. Η λογική του «Made in Europe» δεν αποσκοπεί μόνο στη στήριξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, αλλά και στη δημιουργία ανθεκτικότερων εφοδιαστικών αλυσίδων, στη διατήρηση τεχνογνωσίας εντός της Ένωσης και στη μείωση των εξαρτήσεων από αγορές που ενδέχεται να εξελιχθούν σε γεωπολιτικούς αντιπάλους.
Η παρέμβαση της European Automobile Manufacturers’ Association αποτυπώνει ακριβώς αυτό το δίλημμα. Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία δεν αμφισβητεί την ανάγκη για ισχυρότερη βιομηχανική βάση, προειδοποιεί όμως ότι η επιδίωξη της στρατηγικής αυτονομίας δεν πρέπει να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους, απώλεια ανταγωνιστικότητας ή απαξίωση επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Όπως επισημαίνει, η επιτυχία του νέου πλαισίου θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι πολιτικές αποφάσεις θα συνοδευτούν από ρεαλιστικά κίνητρα, σταδιακή εφαρμογή και επαρκή ευελιξία, ώστε η ευρωπαϊκή βιομηχανία να γίνει ισχυρότερη και όχι περισσότερο ευάλωτη.
