Γιατί επαναφέρει την ένταση στα ελληνοτουρκικά η Άγκυρα; Ο γρίφος που καλείται να απαντήσει η Αθήνα επιδέχεται πολλαπλές εξηγήσεις, κάποιες εκ των οποίων συνδέονται μεταξύ τους.
Από την προχθεσινή υπόμνηση του τουρκολιβυκού συμφώνου από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας και την παρενόχληση ολλανδικού πλοίου (εκτελούσε εργασίες σε διεθνή ύδατα νοτίως της Κρήτης), έως τις αιχμές για τις συνεργασίες της Ελλάδας με τρίτες χώρες, τις επιστολές στον ΟΗΕ, καθώς και τον διπλασιασμό των παραβιάσεων στο Αιγαίο, καταγράφεται μια πολυεπίπεδη κλιμάκωση εκ μέρους της Αγκυρας.
Ειδικότερα, η ανανέωση της ελληνογαλλικής Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης για τη Συνεργασία στην Άμυνα και την Ασφάλεια του 2021, που περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, σε συνδυασμό με τη δήλωση του Γάλλου προέδρου ότι «θα είμαστε εδώ» αν απειληθεί η κυριαρχία της Ελλάδας, προκάλεσαν οργή στην άλλη πλευρά του Αιγαίου.
Βλέπουν… περικύκλωση
Ο τουρκικός –συμπολιτευόμενος και αντιπολιτευόμενος– Τύπος έπνεε μένεα εναντίον Αθήνας και Παρισιού. Κοινή διαπίστωση ότι η συμφωνία έχει «σαφή στόχευση κατά της Τουρκίας», ενώ δεν έλειψαν και προσεγγίσεις που ενέταξαν τη συνάντηση των Κυριάκου Μητσοτάκη και Εμανουέλ Μακρόν στον, κατά την Αγκυρα, σε άξονα «περικύκλωσής της», στον οποίο περιλαμβάνουν και τις σχέσεις Αθήνας-Ιερουσαλήμ αλλά και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Ενδεικτική ήταν η τοποθέτηση του εκπροσώπου Τύπου του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ, Ομέρ Τσελίκ, ο οποίος κάλεσε τρίτες χώρες να μην εμπλέκονται στα ελληνοτουρκικά. «Ας αναπτύξουν Τουρκία και Ελλάδα την ικανότητα να λύσουν τα προβλήματά τους μέσω καθαρών και διάφανων διαπραγματεύσεων. Αντί γι’ αυτό η Ελλάδα καταφεύγει συχνά σε παράπλευρους δρόμους. Είναι απαραίτητο να μένει κανείς στον αυτοκινητόδρομο. Συχνά βλέπουμε ότι όταν κανείς βγαίνει από τον αυτοκινητόδρομο, πέφτει στο χαντάκι. Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται το ίδιο λάθος», υποστήριξε.
Ορισμένα τουρκικά μέσα επιχείρησαν να παρουσιάσουν ως αντίβαρο στην ελληνογαλλική σχέση την προσφάτως υπογραφείσα συμφωνία Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης μεταξύ Λονδίνου και Αγκυρας, η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, με επίκεντρο την αγορά 20 αεροσκαφών Eurofighter Typhoon από την Τουρκία. Η επιδραστική δημοσιογράφος Χαντέ Φιράτ, που απηχεί τις απόψεις του AKP, διείδε τη δημιουργία ενός νέου τουρκοβρετανικού άξονα ασφαλείας, τον οποίο αντιπαρέβαλε με τις σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου με τη Γαλλία. «Δεν είναι σύμπτωση. Είναι αμοιβαία λήψη θέσεων», υποστήριξε.
Για την Αθήνα είναι αντιληπτό ότι η ενδυνάμωση των σχέσεών της με κράτη όπως η Γαλλία και το Ισραήλ εκλαμβάνεται ως απειλή για την Άγκυρα. Επίσης, είναι σαφές ότι η Τουρκία ποτέ δεν απέσυρε την αναθεωρητική της ατζέντα, απλώς κατά περιόδους προβάλλει περισσότερο ή λιγότερο τις παράνομες αξιώσεις της. Στους λόγους αυτούς προστίθεται και ο εκλογικός. Τυπικά, οι εκλογές (προεδρικές και βουλευτικές) στην Τουρκία πρέπει να διεξαχθούν τον Μάιο του 2028. Ομως, σύμφωνα με το BBC Türkçe, στο AKP προετοιμάζονται για πρόωρες εκλογές, πιθανόν τον Νοέμβριο του 2027, προκειμένου να είναι εκ νέου υποψήφιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο σημερινός πρόεδρος εξελέγη για πρώτη φορά σε αυτή τη θέση το 2014 και επανεξελέγη το 2018 και το 2023. Το 2017 μεσολάβησε το δημοψήφισμα, όπου με οριακά ποσοστά το πολίτευμα της χώρας από κοινοβουλευτικό μετατράπηκε σε προεδρικό. Διανύοντας τη δεύτερη θητεία του μετά τη μετατροπή του πολιτεύματος, ο Τούρκος πρόεδρος δεν δικαιούται να είναι εκ νέου υποψήφιος. Οι επιλογές που έχει είναι μια συνταγματική αναθεώρηση της διάταξης του συντάγματος που αναφέρει δύο θητείες –ωστόσο δεν διαθέτει τον απαραίτητο αριθμό εδρών– ή η προκήρυξη πρόωρων εκλογών από τη Βουλή. Η συμμαχία υπό το ΑΚP έχει 326 έδρες στη Βουλή, ενώ για την απόφαση περί πρόωρων εκλογών χρειάζεται πλειοψηφία τριών πέμπτων του συνολικού αριθμού των μελών, δηλαδή 360 ψήφοι.
Ως εκ τούτου, απαιτείται αποστασία από τουλάχιστον 34 βουλευτές της αντιπολίτευσης (ο πρόεδρος της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, δεν έχει δικαίωμα ψήφου). «Θεωρείται πιθανό ότι ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης, εκτός από το CHP, ή ορισμένοι βουλευτές που έχουν εγκαταλείψει την ελπίδα να προταθούν, καθώς και ορισμένοι ανεξάρτητοι, θα μπορούσαν να πειστούν μέσω ατομικών πιέσεων», υπογραμμίζεται στο BBC Türkçe.
Προς θερμό καλοκαίρι
Υπό αυτό το πρίσμα, η τουρκική κυβέρνηση με το βλέμμα και στο εσωτερικό μοιάζει να προετοιμάζεται για ένα θερμό καλοκαίρι στα Ελληνοτουρκικά. Εξάλλου, το AKP και ο ίδιος ο Ερντογάν έχουν υποστεί δριμεία κριτική για τις ενέργειες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο. Ως εκ τούτου, ο Τούρκος πρόεδρος που βαδίζει στο 25ο έτος του στην εξουσία (από το 2001) φαίνεται διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει το «χαρτί» των εθνικών θεμάτων.
Οπωσδήποτε, στην Αθήνα δεν παραγνωρίζουν τη διαχρονική και διακομματική αναθεωρητική ατζέντα της Τουρκικής Δημοκρατίας εις βάρος Ελλάδας και Κύπρου.
