Σαν σήμερα 10 Απριλίου 1826 πραγματοποιείται η Έξοδος του Μεσολογγίου, μια από τις πιο δραματικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης.
Στο Μεσολόγγι, η άνοιξη του 1826 έφερε την ύστατη δοκιμασία, όταν ένας χρόνος πολιορκίας είχε ήδη λυγίσει τους Μεσολογγίτες και η πόλη, περικυκλωμένη από στεριά και θάλασσα, δεχόταν αδιάκοπα πυρά, ενώ οι ελπίδες για ενίσχυση έσβηναν μέρα με τη μέρα.
Πλέον, η πραγματική μάχη είχε μεταφερθεί αλλού...στην επιβίωση. Τα τρόφιμα είχαν χαθεί, οι ασθένειες θέριζαν και οι άνθρωποι έφταναν στα όρια της ανθρώπινης αντοχής. Ό,τι μπορούσε να φαγωθεί, καταναλωνόταν και ό,τι δεν μπορούσε, δοκιμαζόταν. Η καθημερινότητα είχε μετατραπεί σε αγώνα ενάντια στον χρόνο.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η φρουρά και οι κάτοικοι δεν εγκατέλειψαν. Ο Ελβετός φιλέλληνας Ιωάννης Μάγερ, σε μία από τις τελευταίες επιστολές του, περιέγραφε μια πόλη που κατέρρεε υλικά, αλλά στεκόταν όρθια ηθικά. Οι απώλειες ήταν τεράστιες, οι κακουχίες αμέτρητες, κι όμως η απόφαση ήταν κοινή, κανείς δεν ήθελε να παραδοθεί.
Και όταν πια κάθε δυνατότητα επιβίωσης εξαντλήθηκε, η επιλογή ήταν μία...επανάσταση. Έτσι, τη νύχτα της 10ης Απριλίου 1826, οι πολιορκημένοι επιχείρησαν τη μεγάλη έξοδο. Ανάμεσά τους γυναικόπαιδα και ηλικιωμένοι, όλοι μαζί σε μια απέλπιδα προσπάθεια να διασπάσουν τον κλοιό.
Το σχέδιο προέβλεπε αιφνιδιασμό, όμως η σύγκρουση υπήρξε σφοδρή. Οι δυνάμεις του Ιμπραήμ - πασά της Αιγύπτου - και του Κιουταχή ήταν έτοιμες. Η έξοδος μετατράπηκε σε σφαγή, και η πόλη, λίγο αργότερα, παραδόθηκε στις φλόγες και την καταστροφή.
Κι όμως, από εκείνη την νύχτα κανείς δεν θυμάται την ήττα, γιατί η θυσία των Μεσολογγιτών συγκλόνισε την Ευρώπη, αναζωπυρώνοντας τον αγώνα. Ο ποιητής Διονύσιος Σολωμός, εμπνευσμένος από τα γεγονότα, αποτύπωσε το μεγαλείο της στιγμής στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους», δίνοντας φωνή σε μια από τις πιο δραματικές σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης.
Κι έτσι, μέσα από τη φωτιά και το αίμα, το Μεσολόγγι πέρασε από την ιστορία στον θρύλο. Με εκείνη τη νύχτα να καθορίζει το νόημα της αντίστασης, δείχνοντας πως ακόμη και όταν όλα χάνονται, η επιλογή της αξιοπρέπειας μπορεί να αλλάξει την πορεία ενός ολόκληρου αγώνα.
