Ήταν μια ημέρα σαν σήμερα, 13 Ιανουαρίου 2018, όταν ο Τζίμης Πανούσης έφυγε ξαφνικά από τη ζωή.
Ο ίδιος είχε τραγουδήσει από το 1993 για το τέλος που περίμενε «στο χείλος του Ζαλόγγου», κι αυτό ήρθε πρόωρα, όταν η καρδιά του τον πρόδωσε, παρά τη γενναία μάχη που έδωσε.
Ο καλλιτέχνης που δήλωνε ότι θέλει «σε χάχανα και γέλια να χαθεί», δεν χάθηκε ποτέ πραγματικά. Το έργο του παραμένει ζωντανό, προκλητικό, βιτριολικό, συχνά άβολο... όπως ακριβώς και ο ίδιος. Ένα έργο που συνεχίζει να θυμίζει τη μοναδική, πληθωρική του παρουσία στα ελληνικά πολιτιστικά πράγματα.
Ποιος ήταν ο Τζίμης Πανούσης
Σε ένα αφιέρωμα στον Τζίμη Πανούση, ιδανικά θα μιλούσε μόνο το ίδιο του το έργο. Ένας αντισυμβατικός, ευφυής δημιουργός, που δεν μιμήθηκε κανέναν και δημιούργησε τη δική του σχολή στη σάτιρα, δεν έχει ανάγκη από τυπικά βιογραφικά. Παρ’ όλα αυτά, αξίζει μια σύντομη αναφορά στα πρώτα του βήματα.
Ο Δημήτριος Πανούσης γεννήθηκε στους Αμπελόκηπους στις 12 Φεβρουαρίου 1954, από γονείς μικρασιάτες πρόσφυγες.
Πέρασε στη Νομική, αλλά δεν ολοκλήρωσε ποτέ τις σπουδές του, καθώς τον κέρδισαν οι καλλιτεχνικές του ανησυχίες. Εργάστηκε για ένα διάστημα στην Εθνική Τράπεζα, όμως γρήγορα κατάλαβε πως ο ρόλος του τραπεζοϋπαλλήλου δεν του ταίριαζε.
Όπως είχε πει ο ίδιος με το γνώριμο χιούμορ του, δεν άντεχε τη ρουτίνα, ούτε σωματικά ούτε ψυχικά. Έτσι παραιτήθηκε και αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην τέχνη.
Ξεκίνησε από μικρούς θιάσους και στα μέσα της δεκαετίας του ’70 δημιούργησε τις θρυλικές Μουσικές Ταξιαρχίες. Ακολούθησε μια πλούσια σόλο πορεία με συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, τηλεοπτικές εμφανίσεις και συμμετοχές στον κινηματογράφο, όπως στον «Δράκουλα των Εξαρχείων». Έφτασε μέχρι την Επίδαυρο, προκαλώντας, σατιρίζοντας και διχάζοντας, όπως μόνο εκείνος ήξερε.
Η διαδρομή του δεν ήταν χωρίς συγκρούσεις
Εμβληματική έμεινε η κόντρα του με τον Γιώργο Νταλάρα, όπως και οι αμέτρητες δημόσιες αντιπαραθέσεις του με την εξουσία, την Εκκλησία και την πολιτική υποκρισία. Πάντα με το μούσι, τα φαρδιά ρούχα και το σαρκαστικό χαμόγελο που τον συνόδευε μέχρι το τέλος.
Και αυτό το τέλος ήρθε πάνω στη σκηνή, στο ιστορικό Κύτταρο. Εκεί κατέρρευσε και εκεί άκουσε το τελευταίο του χειροκρότημα.
Η σάτιρα του Τζίμη
Ο Τζίμης Πανούσης πίστευε βαθιά πως η σάτιρα είναι, και οφείλει να είναι, απέναντι στην εξουσία.
Με τις ατάκες του, άλλοτε προκλητικές και άλλοτε ωμά αληθινές, ξεσκέπαζε την υποκρισία και γελοιοποιούσε το «σοβαροφανές».
Γιατί, όπως απέδειξε ο ίδιος, η σάτιρα δεν είναι απλώς χιούμορ. Είναι πολιτική πράξη.
