Η απόφαση της Χαριλάου Τρικούπη να δώσει πολιτική κάλυψη στο κομματικό στέλεχος φανέρωσε την αλλεργία στη δημοσιογραφία των ερωτήσεων.
Υπάρχουν στιγμές στη δημόσια ζωή που δεν χωρούν αστερίσκοι, συμψηφισμοί ή πολιτικές υπεκφυγές. Στιγμές που δοκιμάζονται όχι μόνο τα αντανακλαστικά ενός κόμματος, αλλά και η πραγματική του σχέση με τη δημοκρατία, την ελευθερία του Τύπου και το δικαίωμα του δημοσιογράφου να ασκεί απρόσκοπτα το λειτούργημά του. Η υπόθεση της δημόσιας επίθεσης και της απειλητικής συμπεριφοράς του Γιάννη Σγουρού απέναντι στον Σταμάτη Ζαχαρό αποτελεί μία απ’ αυτές τις στιγμές.
Κι όμως, αντί το ΠΑΣΟΚ να ορθώσει το αυτονόητο ανάστημα υπεράσπισης της δημοσιογραφικής ελευθερίας, επέλεξε να καλύψει πολιτικά τον επιτιθέμενο που βρέθηκε στο επίκεντρο της κατακραυγής. Μία επιλογή που προκαλεί εύλογα ερωτήματα και αφήνει βαριά σκιά πάνω από την ηγεσία του κόμματος.
Κάτι έχουν καταλάβει λάθος
Η δημοσιογραφία δεν είναι δημόσιες σχέσεις. Δεν υπάρχει για να χαϊδεύει αυτιά, να προστατεύει πολιτικούς ή να κάνει μόνο ευχάριστες ερωτήσεις. Ο ρόλος της είναι να ελέγχει την εξουσία, να ενοχλεί όταν χρειάζεται και να απαιτεί απαντήσεις. Οποιος δυσκολεύεται να δεχθεί αυτή τη βασική αρχή, δυσκολεύεται τελικά να συνυπάρξει με τη δημοκρατία.
Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι η στάση αυτή δεν αφορά μια αυθόρμητη αντίδραση ενός στελέχους. Αφορά τη συνολική πολιτική στάση ενός κόμματος που επέλεξε να σταθεί απέναντι από έναν δημοσιογράφο αντί να υπερασπιστεί το δικαίωμά του να κάνει τη δουλειά του.
Και όταν ένα κόμμα που αυτοπροσδιορίζεται ως προοδευτικό εμφανίζεται να ανέχεται ή να δικαιολογεί τέτοιες συμπεριφορές, τότε το πρόβλημα αποκτά βαθύτερα χαρακτηριστικά.
Η σιωπή, άλλωστε, στην πολιτική δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Είναι θέση. Και όταν συνοδεύεται από ανακοινώσεις που ουσιαστικά προσφέρουν πολιτική κάλυψη στον πρωταγωνιστή μιας τέτοιας συμπεριφοράς, μετατρέπεται σε συνενοχή.
Εξάλλου, ο Νίκος Ανδρουλάκης καλείται εδώ και καιρό να πείσει ότι εκπροσωπεί ένα νέο πολιτικό ήθος. Ομως τέτοιες υποθέσεις αποδεικνύουν ότι έχει επιλέξει την τοξικότητα.
Δεν είναι τυχαία η έντονη αντίδραση του δημοσιογραφικού κόσμου. Η ΕΣΗΕΑ εξέδωσε ανακοίνωση στήριξης προς τον Σταμάτη Ζαχαρό, υπενθυμίζοντας το αυτονόητο: ότι κανένας δημοσιογράφος δεν μπορεί να γίνεται αποδέκτης απειλών, προσωπικών επιθέσεων ή εκφοβισμού επειδή άσκησε το επάγγελμά του.
Απέναντι σε αυτή την θεμελιώδη δημοκρατική αρχή ένα πολιτικό κόμμα που επί δεκαετίες επικαλείται τη δημοκρατική του παράδοση, εμφανίζεται να λειτουργεί με όρους κομματικής περιχαράκωσης. Και αναρωτιέται εύλογα κανείς ποια θα ήταν η στάση του ΠΑΣΟΚ αν ανάλογη συμπεριφορά προερχόταν από στέλεχος άλλου κόμματος. Θα μιλούσε για εκτροπή, αυταρχισμό και φίμωση της δημοσιογραφίας;
Η εικόνα που εκπέμπεται από τη Χαριλάου Τρικούπη είναι απογοητευτική. Αντί να ζητηθούν εξηγήσεις από τον πρώην περιφερειάρχη, αντί να υπάρξει καθαρή αποδοκιμασία, επιχειρήθηκε η μετατόπιση της συζήτησης. Ομως πρόβλημα παραμένει η αντίληψη ότι ένα πολιτικό στέλεχος μπορεί να επιτίθεται σε έναν δημοσιογράφο επειδή δεν του άρεσε η ερώτηση.
Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να παρουσιάζει μια ιδιότυπη αλλεργία απέναντι στην ενοχλητική δημοσιογραφία. Εκείνη που δεν περιορίζεται στην αναπαραγωγή δελτίων Τύπου, αλλά επιμένει να ζητά απαντήσεις. Εκείνη που δεν λειτουργεί ως χειροκροτητής, αλλά ως ελεγκτής της εξουσίας. Αυτή όμως είναι η αποστολή της δημοσιογραφίας. Και όποιος δεν την αντέχει, έχει πρόβλημα με τη δημοκρατία.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν μπορεί να συνεχίσει να αποφεύγει την ουσία. Δεν αρκεί να μιλά για θεσμούς όταν αυτοί δοκιμάζονται από τους πολιτικούς αντιπάλους. Οι αρχές έχουν αξία μόνο όταν εφαρμόζονται χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς κομματικά φίλτρα. Διαφορετικά, μετατρέπονται σε απλή επικοινωνιακή βιτρίνα.
Η κοινωνία παρακολουθεί. Οι δημοσιογράφοι επίσης. Και κυρίως παρακολουθούν όλοι όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η δημοκρατία δεν προστατεύεται με μεγάλα λόγια, αλλά με καθαρές στάσεις όταν αυτές μπορεί ακόμα και να κοστίζουν πολιτικά.
Ντράπηκε και η ντροπή
Η υπόθεση αυτή ίσως χαθεί από την επικαιρότητα. Δεν θα ξεχαστεί όμως εύκολα απ’ όσους αντιλαμβάνονται ότι κάθε επίθεση σε έναν δημοσιογράφο αποτελεί επίθεση στο δικαίωμα όλων των πολιτών να ενημερώνονται ελεύθερα.
Η πραγματική δοκιμασία δεν ήταν για τον Σταμάτη Ζαχαρό. Ηταν για το ΠΑΣΟΚ. Και δυστυχώς, απέτυχε. Οχι επειδή διαφώνησε με έναν δημοσιογράφο, αλλά επειδή προτίμησε να προστατεύσει ένα κομματικό στέλεχος αντί να υπερασπιστεί μια θεμελιώδη δημοκρατική αρχή. Και γι’ αυτό πολλοί λένε ότι, σε αυτή την υπόθεση, ντράπηκε ακόμη και η ντροπή.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης είχε την ευκαιρία να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ στέκεται χωρίς αστερίσκους απέναντι σε κάθε απόπειρα εκφοβισμού του Τύπου. Επέλεξε, όμως, τον δρόμο της κομματικής αλληλεγγύης αντί της θεσμικής ευθύνης, χάνοντας έτσι το ηθικό πλεονέκτημα που επικαλείται. Γιατί η ελευθερία του Τύπου είναι αδιαπραγμάτευτη αρχή και όποιος την υπονομεύει ή τη συγκαλύπτει, εκτίθεται απέναντι στην κοινωνία και στην ίδια την ιστορία.
