Στο επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος και της επιστημονικής κριτικής βρέθηκαν οι πρακτικές της λεγόμενης «εναλλακτικής ιατρικής», με αφορμή την έρευνα γύρω από τις συνθήκες θανάτου του τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη.
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε έντονα μετά την τηλεοπτική εμφάνιση της παιδιάτρου Μαρίας Καρυστιανού στις 20/09 στην εκπομπή «Τώρα μαζί» του τηλεοπτικού σταθμού OPEN.
Ερωτηθείσα σχετικά με τον όρο «κβαντική ιατρική» –στον οποίο δηλώνει στο επαγγελματικό της βιογραφικό ότι εξειδικεύτηκε κατά την παραμονή της στη Μεγάλη Βρετανία–, η κ. Καρυστιανού τον συνέδεσε παραπλανητικά, σύμφωνα με τα ellinikahoaxes.gr, με εγκεκριμένες τεχνολογικές εφαρμογές της κβαντομηχανικής, όπως ο μαγνητικός τομογράφος (MRI) και το laser, ενώ στις 24/09 επανήλθε ισχυριζόμενη ότι το MIT και το Harvard προσφέρουν σχετικά online μαθήματα.
Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα και τα διαθέσιμα στοιχεία αποδομούν πλήρως αυτούς τους ισχυρισμούς, καθώς στην πραγματικότητα η επαγγελματική της δραστηριότητα συνδέεται με μεθόδους στερούμενες κλινικής τεκμηρίωσης, ορισμένες εκ των οποίων ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την παιδική υγεία.
«Κβαντική ιατρική» και βιοσυντονισμός: Ανυπόστατος όρος και ψευδείς υποσχέσεις
Η σύνδεση της κλασικής Ιατρικής Φυσικής με τον όρο «κβαντική ιατρική» απορρίπτεται κατηγορηματικά από την πανεπιστημιακή κοινότητα:
- Ο καθηγητής Αιματολογίας και πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Δημόπουλος, ξεκαθάρισε στην ΕΡΤ ότι «δεν υπάρχει κβαντική ιατρική», χαρακτηρίζοντάς την εκτός ορίων της τεκμηριωμένης ιατρικής. Παράλληλα, ο πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, Ιωάννης Αντωνίου, έκανε λόγο για «συνειδητή απάτη», ενώ ο ομότιμος καθηγητής Φυσικής του ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Λαχανάς, τόνισε ότι η χρήση του MRI δεν τεκμηριώνει εναλλακτικές θεραπείες, καλώντας την παιδίατρο να παρουσιάσει έγκριτες δημοσιεύσεις σε περιοδικά με κριτές.
- Στην πράξη, η ιστοσελίδα του ιατρείου της κ. Καρυστιανού δεν αναφέρεται σε MRI ή laser, αλλά συνδέει την «κβαντική ιατρική» αποκλειστικά με τον βιοσυντονισμό (bioresonance therapy), υποστηρίζοντας αβάσιμα ότι «εξολοθρεύονται παράσιτα» και αντιμετωπίζονται αλλεργίες και ατοπική δερματίτιδα χωρίς φάρμακα από τη βρεφική ηλικία.
- Η Australasian Society of Clinical Immunology and Allergy (ASCIA) και το Memorial Sloan Kettering Cancer Center επισημαίνουν ότι ο βιοσυντονισμός στερείται επαρκών κλινικών δεδομένων. Επιπλέον, διπλά-τυφλή μελέτη των Schöni et al. απέδειξε ότι η μέθοδος δεν έχει καμία αποτελεσματικότητα στην ατοπική δερματίτιδα, κάνοντας λόγο για «ψευδείς υποσχέσεις θεραπείας».
Επικίνδυνες και αντιεπιστημονικές συστάσεις για παιδιά
Στην ιστοσελίδα του ιατρείου εντοπίζονται συμβουλές για σοβαρές παιδιατρικές καταστάσεις που έρχονται σε ευθεία αντίθεση με τα διεθνή πρωτόκολλα:
- Υψηλός πυρετός: Προτείνεται εντριβή με «πανάκι με οινόπνευμα» και αιθέρια έλαια. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) απαγορεύει ρητά το οινόπνευμα λόγω του άμεσου κινδύνου συστηματικής τοξικής απορρόφησης και δηλητηρίασης του παιδιού μέσω του δέρματος. Επίσης, έλαια όπως το ευκαλυπτέλαιο μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή τοξικότητα και απώλεια συνείδησης.
- Πνευμονία και βρογχιολίτιδα: Συστήνεται νεφελοποίηση φυσιολογικού ορού με κολλοειδή άργυρο και πρόπολη σε βρέφη με αναπνευστική δυσχέρεια. Ο FDA και το NCCIH προειδοποιούν ότι ο κολλοειδής άργυρος δεν είναι εγκεκριμένος ούτε ασφαλής, ενώ οι οδηγίες του βρετανικού ινστιτούτου NICE επιβάλλουν αυστηρή υποστηρικτική φροντίδα και αντιβιοτικά (όπου διαγιγνώσκεται πνευμονία) και όχι μη τεκμηριωμένα σκευάσματα.
- Ωτίτιδα και γαστρεντερίτιδα: Προτείνονται «γαργάρες με αλμυρό νερό» και «αντιφλεγμονώδη λαδάκια» για την ωτίτιδα (πρακτικές μη αναγνωρισμένες από διεθνείς ωτορινολαρυγγολογικές ομοσπονδίες), καθώς και ομοιοπαθητικά για «άμεση ανάρρωση» από οξεία γαστρεντερίτιδα, παρακάμπτοντας τη βασική ανάγκη για ενυδάτωση και κλινική εκτίμηση.
Τα παιδιατρικά «ομοιοπαθητικά κιτ» και οι υπόλοιπες πρακτικές
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η διάθεση δύο σειρών «ομοιοπαθητικών κιτ» απευθείας από το ιατρείο, τα οποία προτείνονται ακόμη και για οξείες και επικίνδυνες καταστάσεις, όπως η κρίση άσθματος, η διάρροια και η πυώδης ωτίτιδα:
- Στα κιτ περιλαμβάνονται ουσίες όπως Aconitum napellus, Arsenicum, Belladonna και Nux vomica. Στην ιστοσελίδα δεν αναγράφονται ο παρασκευαστής, η ακριβής σύνθεση ούτε η κλίμακα αραίωσης. Ο FDA έχει επανειλημμένα κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για μη εγκεκριμένα ομοιοπαθητικά προϊόντα που εντοπίστηκαν με μετρήσιμες ποσότητες επικίνδυνων τοξινών λόγω ελλιπούς ποιοτικού ελέγχου.
- Ανασκοπήσεις της Cochrane και εκθέσεις του European Academies' Science Advisory Council (EASAC) καταλήγουν ότι τα ομοιοπαθητικά προϊόντα είναι «βιολογικά αναποτελεσματικά» και δεν υπερτερούν του placebo, τονίζοντας ότι η χρήση τους καθυστερεί την αναζήτηση της απαραίτητης τεκμηριωμένης θεραπείας.
- Ο ισχυρισμός ότι η νευροανάδραση έχει αποτελεσματικότητα 95% στα παιδιά με ΔΕΠΥ και καθιστά τα φάρμακα μη αναγκαία καταρρίπτεται από μεγάλες μετα-αναλύσεις στα περιοδικά Pediatrics και JAMA Psychiatry, οι οποίες δεν εντόπισαν ουσιαστικό συνολικό όφελος. Παράλληλα, η γενικευμένη προβολή της «Μεταβολομικής Ιατρικής» ως θεραπείας για δεκάδες ασθένειες (από αυτοάνοσα έως υπέρταση) υπερβαίνει τα πραγματικά ερευνητικά όρια του πεδίου, ελλείψει συγκεκριμένων επικυρωμένων βιοδεικτών.
Η προβολή μη επιστημονικών μεθόδων και εναλλακτικών σκευασμάτων υπό τον μανδύα της «κβαντικής» ή «ολιστικής» ιατρικής όχι μόνο παραπλανά το κοινό, αλλά ενέχει τον κρίσιμο κίνδυνο να αντικατασταθεί ή να καθυστερήσει η ενδεδειγμένη κλινική αντιμετώπιση σε δυνητικά απειλητικές για τη ζωή παιδιατρικές παθήσεις.
