Η επίκληση της κβαντικής φυσικής και του όρου quantum medicine από τη Μαρία Καρυστιανού ανοίγει νέα ερωτήματα για το τι ακριβώς περιγράφει ως ιατρική πρακτική και πόσο τεκμηριωμένη είναι η συγκεκριμένη προσέγγιση.
Η Μαρία Καρυστιανού βρέθηκε στο επίκεντρο της πολιτικής και δημόσιας συζήτησης μετά τις δηλώσεις της για την «κβαντική ιατρική» και το quantum medicine, απαντώντας στην κριτική του Άδωνι Γεωργιάδη, ενώ η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερο βάρος μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, ο οποίος υπέστη ανακοπή κατά τη διάρκεια διαδικασίας πλασμαφαίρεσης σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Η ίδια η Καρυστιανού υποστηρίζει ότι η «κβαντική ιατρική» αφορά την αξιοποίηση της κβαντικής τεχνολογίας στην ιατρική και κυρίως στη διάγνωση, ενώ ταυτόχρονα διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει «κβαντικός ιατρός». Και κάπου εδώ βρίσκεται το πραγματικό παραπολιτικό ενδιαφέρον: η επίκληση ενός υπαρκτού επιστημονικού πεδίου δεν αρκεί για να τεκμηριώσει κάθε πρακτική που περιγράφεται με τον ίδιο όρο, ούτε η αναζήτηση του quantum medicine στο Google μπορεί να υποκαταστήσει την επιστημονική τεκμηρίωση. Την ίδια ώρα, η υπόθεση Μαζωνάκη έχει φέρει στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για την πλασμαφαίρεση, τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε και το αν ο συγκεκριμένος χώρος διέθετε την απαιτούμενη άδεια, με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ) να αναφέρει ότι ουδέποτε είχε εγκρίνει τη λειτουργία μηχανήματος πλασμαφαίρεσης στο συγκεκριμένο ιατρείο.
Η συζήτηση, πάντως, δεν ξεκίνησε σε πολιτικό κενό. Άνοιξε μέσα στη βαριά σκιά του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη και των ερωτημάτων που έχουν προκύψει γύρω από την πλασμαφαίρεση και τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε. Και ενώ η έρευνα για την υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη, η πολιτική αντιπαράθεση μετατοπίστηκε στην «κβαντική ιατρική», με την Καρυστιανού να επιχειρεί να απαντήσει στον Γεωργιάδη χρησιμοποιώντας την κβαντική τεχνολογία ως επιστημονικό υπόβαθρο. Το πρόβλημα είναι ότι όσο περισσότερο εξηγείται ο όρος με γενικότητες, τόσο περισσότερο παραμένει αναπάντητο το απλό ερώτημα: ποια ακριβώς ιατρική πρακτική περιγράφεται και με ποια επιστημονική τεκμηρίωση;
Η «κβαντική ιατρική» ως απάντηση σε όλα
Η Μαρία Καρυστιανού επιχείρησε να απαντήσει στον Άδωνι Γεωργιάδη για την περίφημη πλέον «κβαντική ιατρική», μόνο που στην προσπάθειά της να αποδομήσει την κριτική του υπουργού Υγείας μάλλον έκανε τα πράγματα πιο περίπλοκα. Γιατί το επιχείρημα «μπείτε στο διαδίκτυο και πληκτρολογήστε quantum medicine» δεν αποτελεί ακριβώς επιστημονική τεκμηρίωση. Το Google μπορεί να επιβεβαιώσει ότι ένας όρος υπάρχει. Δεν μπορεί να πιστοποιήσει ότι κάθε πρακτική που περιγράφεται με αυτόν τον όρο αποτελεί καθιερωμένη ιατρική πρακτική. Και όταν η ίδια η Καρυστιανού σπεύδει να διευκρινίσει ότι δεν υπάρχει «κβαντικός ιατρός», το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο απλό: τότε τι ακριβώς είναι αυτό που υπερασπίζεται τόσο έντονα;
Από την κβαντική φυσική στην κβαντική ιατρική
Η επίκληση της κβαντικής φυσικής είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό σημείο της επιχειρηματολογίας, αλλά και αυτό που χρειάζεται τη μεγαλύτερη προσοχή. Άλλο η κβαντική φυσική, άλλο οι πραγματικές τεχνολογικές εφαρμογές της στην ιατρική και άλλο μια γενική και ελαστική έννοια όπως «κβαντική ιατρική». Η Καρυστιανού λέει ότι πρόκειται για «κβαντική τεχνολογία και εφαρμογές στον τομέα της ιατρικής», κυρίως στη διάγνωση και μελλοντικά στη θεραπεία. Ωραία. Ποιες ακριβώς; Με ποια εργαλεία; Με ποια πρωτόκολλα; Με ποια αποδεδειγμένα αποτελέσματα; Γιατί από τη στιγμή που η ίδια υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει καν «κβαντικός ιατρός», η επίκληση του όρου μοιάζει περισσότερο με μια πολύ μεγάλη επιστημονική ομπρέλα παρά με σαφή περιγραφή μιας συγκεκριμένης ιατρικής πρακτικής.
Το «Google το γράφει» δεν είναι επιχείρημα
Ακόμη πιο προβληματικό είναι το επιχείρημα ότι «δεν μπορεί κανείς να πληκτρολογήσει στο διαδίκτυο τον όρο quantum medicine και να δει τι είναι». Φυσικά και μπορεί. Μπορεί επίσης να πληκτρολογήσει δεκάδες όρους και να βρει χιλιάδες αποτελέσματα. Αυτό όμως δεν απαντά στο πραγματικό ερώτημα. Η συζήτηση δεν είναι αν υπάρχει ο όρος στο διαδίκτυο, αλλά τι ακριβώς περιλαμβάνει και ποια από όσα αποδίδονται σε αυτόν έχουν επιστημονική και κλινική τεκμηρίωση. Το διαδίκτυο είναι χώρος αναζήτησης πληροφοριών, όχι μηχανισμός επιστημονικής πιστοποίησης. Και ασφαλώς ένας γιατρός που μιλά δημόσια για μια τέτοια έννοια οφείλει να μπορεί να εξηγήσει με ακρίβεια τι εφαρμόζει και πού σταματά η τεκμηριωμένη ιατρική και πού αρχίζει η υπόθεση, η έρευνα ή η προσωπική προσέγγιση.
Η «ολιστική» προσέγγιση και η μεγάλη εξίσωση
Η Καρυστιανού επικαλείται παράλληλα την ολιστική ιατρική, την πρόληψη, τις νέες μεθόδους και την προσπάθεια να κατανοηθεί καλύτερα το σώμα και ο εγκέφαλος. Όλα αυτά ακούγονται αυτονόητα όταν διατυπώνονται με αυτόν τον τρόπο. Κανείς δεν θα υποστήριζε ότι η ιατρική δεν πρέπει να εξελίσσεται ή ότι η πρόληψη δεν έχει σημασία. Όμως η επίκληση όλων αυτών δεν απαντά στην ουσία της κριτικής. Το γεγονός ότι ένας γιατρός ακολουθεί τα πρωτόκολλα στην παιδιατρική, όπως η ίδια λέει, δεν τεκμηριώνει αυτομάτως κάθε επιπλέον πεδίο με το οποίο επιλέγει να ασχολείται. Η επίκληση της ιδιότητας του παιδιάτρου δεν λειτουργεί ως επιστημονική «σφραγίδα» για κάθε άλλη έννοια που μπορεί να χρησιμοποιείται παράλληλα.
Όταν η πολιτική απάντηση αποφεύγει το πραγματικό ερώτημα
Και τελικά εκεί βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Η Καρυστιανού κατηγορεί τον Γεωργιάδη ότι «σηκώνει σκόνη για να καλύψει την ουσία», όμως η δική της απάντηση αφήνει αναπάντητο ακριβώς το ερώτημα που προκάλεσε την αντιπαράθεση. Δεν αρκεί να ειπωθεί ότι η κβαντική τεχνολογία υπάρχει, ούτε ότι η κβαντική φυσική είναι πραγματική επιστήμη. Αυτά δεν αμφισβητούνται. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς εννοείται με τον όρο «κβαντική ιατρική», ποια συγκεκριμένη εφαρμογή αφορά, σε ποιο στάδιο βρίσκεται και ποια είναι η τεκμηρίωσή της. Και όσο η απάντηση παραμένει στο επίπεδο του «ψάξτε το quantum medicine στο διαδίκτυο», τόσο η πολιτική αντιπαράθεση θα περιστρέφεται γύρω από έναν όρο αντί να μπαίνει στην ουσία του. Η κριτική στον Γεωργιάδη μπορεί ασφαλώς να γίνει για τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να πολιτεύεται. Αυτό όμως δεν απαλλάσσει κανέναν από την υποχρέωση να απαντά συγκεκριμένα όταν επικαλείται την επιστήμη.
