Την ξεκάθαρη και δημόσια απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες ζητά το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC), με επιστολή του προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, επισημαίνοντας ότι οι διεκδικήσεις της Τουρκίας και της Λιβύης απειλούν τόσο τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας όσο και σημαντικά αμερικανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η παρέμβαση πραγματοποιείται μετά την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου και την πρόσφατη τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, την οποία το HALC θεωρεί ανεπαρκή σε σύγκριση με την αμερικανική στάση του 2019.
Αιχμές για τη στάση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Στην επιστολή, η οργάνωση, με εκτελεστικό διευθυντή τον Έντι Ζεμενίδη, υπογραμμίζει ότι η Ουάσιγκτον οφείλει να καταστήσει σαφές πως το μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Το HALC αντιπαραβάλλει τη στάση των ΗΠΑ με την τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία στις 21 Οκτωβρίου επανέλαβε ομόφωνα ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Αντίθετα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ περιορίστηκε στις 22 Οκτωβρίου στην ενθάρρυνση του διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και της επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών μέσω διαπραγματεύσεων καλής πίστης.
Κατά το HALC, αυτή η στάση ενδέχεται να εκληφθεί από την Άγκυρα και την Τρίπολη ως σιωπηρή αποδοχή των διεκδικήσεών τους.
Chevron, ExxonMobil και Σούδα στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η επιστολή στα αμερικανικά ενεργειακά συμφέροντα νοτίως της Κρήτης, αναφερόμενη στις επενδύσεις της Chevron και της ExxonMobil.
Η Chevron υπέγραψε τον Φεβρουάριο συμβάσεις για τέσσερις υπεράκτιες περιοχές στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων τα οικόπεδα «Νότια Κρήτη 1» και «Νότια Κρήτη 2», ενώ η ExxonMobil διαθέτει δικαιώματα έρευνας σε δύο θαλάσσιες περιοχές δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Το HALC επισημαίνει ότι οι τουρκολιβυκές διεκδικήσεις δημιουργούν αβεβαιότητα για τις αμερικανικές επενδύσεις και συνδέει το ζήτημα με τη στρατηγική προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει την ενεργειακή εξάρτησή της από τη Ρωσία.
Παράλληλα, αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της αμερικανικής βάσης στη Σούδα, υποστηρίζοντας ότι η αμφισβήτηση της θαλάσσιας δικαιοδοσίας γύρω από την Κρήτη επηρεάζει το περιβάλλον ασφαλείας μιας κρίσιμης υποδομής των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.
Η οργάνωση καλεί τον Μάρκο Ρούμπιο να επιβεβαιώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας βάσει του διεθνούς δικαίου και να συντονίσει την αμερικανική θέση με εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των περιφερειακών εταίρων.
«Η Τουρκία και η Λιβύη δεν πρέπει να αφεθούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα εις βάρος ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ», τονίζεται στην επιστολή, με το HALC να υπογραμμίζει ότι η αμερικανική θέση πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου σαφής με την ευρωπαϊκή.
