Η συνέντευξη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον δημοσιογράφο Νίκο Χατζηνικολάου στο πλαίσιο του συνεδρίου «Δημογραφικό 2026».
Ως το μεγαλύτερο πρόβλημα για όσους δεν έχουν σπίτι χαρακτήρισε «την αύξηση στα ενοίκια» ο πρωθυπουργός, σημειώνοντας ότι το πρόγραμμα Σπίτι Μου Ι και ΙΙ έδωσε τη δυνατότητα σε 25.000 οικογένειες να αποκτήσουν το σπίτι τους. Άφησε δε ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει και άλλο πρόγραμμα. «Ενδεχομένως, να υπάρχουν οι προϋποθέσεις και για άλλο ένα τέτοιο πρόγραμμα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος εμφανίστηκε ένθερμος στην εφαρμογή της κοινωνικής αντιπαροχής, λέγοντας ότι πρέπει «να είμαστε πιο τολμηροί στα μέτρα για να ανοίξουν τα κλειστά σπίτια» και συμπλήρωσε ότι «εμείς έχουμε πάνω από 40 πρωτοβουλίες για το θέμα της στέγασης».
Ερωτηθείς για το δημογραφικό, ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για ένα πρόβλημα παγκόσμιο, το οποίο, όπως χαρακτηριστικά είπε, «συνδέεται σε έναν βαθμό και με οικονομικούς παράγοντες, αλλά πλούσιες χώρες αντιμετωπίζουν το πρόβλημα σε μεγαλύτερη ένταση όπως η Νότια Κορέα».
Συγχαρητήρια στον Ολυμπιακό
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκίνησε τη συνέντευξη με συγχαρητήρια στον Ολυμπιακό και τη διοργάνωση της Ευρωλίγκας. Τόνισε ότι η κυβέρνηση ανέλαβε ένα ρίσκο ουσιαστικά φέρνοντας τη διοργάνωση της Ευρωλίγκας στην πρωτεύουσα: «Εμείς χρηματοδοτήσαμε αυτή την επένδυση και προφανώς είναι πολύ όμορφο ότι αυτή η προσπάθεια -η οποία συνδυάστηκε, πιστεύω, με μία άρτια διοργάνωση αυτής της απαιτητικής μπασκετικής γιορτής- συνδυάστηκε και με τον θρίαμβο μιας ελληνικής ομάδας. Το μόνο που μπορώ να ευχηθώ είναι να έχουμε και περισσότερους νέους Έλληνες παίκτες στις ελληνικές ομάδες».
Σύνθετο πρόβλημα το δημογραφικό
Περνώντας αμιγώς στο θέμα του δημογραφικού, αφού εξέφρασε τη χαρά του για τη διοργάνωση του συνεδρίου και τη συμμετοχή σημαντικών ιδιωτικών επιχειρήσεων, είπε ότι «η κατάρρευση των γεννήσεων δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα. Είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Δεν είναι καν μόνο ευρωπαϊκό».
Εξ ορισμού είναι ένα πρόβλημα πολύ πιο σύνθετο, είπε, τονίζοντας ότι «για παράδειγμα η Νότια Κορέα έχει πολύ μικρότερο του ενός παιδιού, είναι πολύ κάτω του αριθμού 1 ως προς τον αριθμό των γεννήσεων. Εμείς επιλέξαμε να έχουμε ένα υπουργείο αρμόδιο για τα ζητήματα της κοινωνικής συνοχής και της οικογένειας γιατί κρίναμε ότι έπρεπε να υπάρχει μια οργανωτική δομή η οποία θα μπορούσε να συνθέσει μια σειρά από πρωτοβουλίες που έχουν να κάνουν με τη στήριξη της οικογένειας και θα συνεχίσουμε να παρεμβαίνουμε στο μέτρο του εφικτού ώστε να μπορούμε να στηρίζουμε τις νέες οικογένειες και μέσα από οικονομικά και όχι μόνο τέτοια μέτρα.
Τον επόμενο μήνα το έκτακτο βοήθημα
Ενδεικτικά να αναφέρω, διότι το είπαμε πριν από ένα μήνα αλλά δεν νομίζω ότι έχει τύχει της ανάλογης προσοχής, ότι στα πλαίσια των δυνατότητων του προϋπολογισμού επιλέξαμε μέρος του μεγάλου πλεονάσματος το οποίο δημιούργησε η ελληνική οικονομία το 2025 να το επιστρέψουμε ως ένα έκτακτο βοήθημα σε οικογένειες με παιδιά το οποίο θα καταβληθεί μέσα στον επόμενο μήνα». Μίλησε για μέτρο το οποίο προστίθεται στο επίδομα τέκνου και σε μια σειρά άλλων παρεμβάσεων για τη στήριξη της οικογένειας.
Σε ερώτημα για το αν το θέμα είναι μόνο οικονομικό, ο πρωθυπουργός τόνισε: «Δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και οικονομικό. Αλλάζει ο τρόπος ζωής. Οι γυναίκες κάνουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Η αίσθηση του τρόπου με τον οποίο βλέπουν τα νέα ζευγάρια τη γονεϊκότητα είναι πια διαφορετική και σίγουρα κανένα πατερναλιστικό κράτος δεν μπορεί να υποχρεώσει ένα ζευγάρι ή μια γυναίκα μόνη της να προχωρήσει σε αυτή την επιλογή. Αυτό που μπορούμε εμείς να κάνουμε είναι να διευκολύνουμε με οικονομικά και άλλα μέτρα τις οικογένειες οι οποίες παίρνουν αυτή την απόφαση. Θέλω να θυμίσω ότι το επίδομα γέννας το δρομολόγησε αυτή η κυβέρνηση και είναι μια οικονομική ανακούφιση. Θα έρθω και στο θέμα της στέγασης, απλά να αναφερθώ λίγο και στη φορολογική μας πολιτική διότι πιστεύω ότι και αυτή έχει αρκετά μεγάλη σημασία διότι όταν βλέπαμε τη φορολογική επιβάρυνση των Ελλήνων πολιτών διαπιστώνουμε ότι ουσιαστικά δεν είχαμε πραγματικά κίνητρα για τις οικογένειες με παιδιά.
Και όταν κάναμε τη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση που υλοποιείται από φέτος για πρώτη φορά πήραμε την απόφαση να μειώνουμε τους φορολογικούς συντελεστές ανάλογα με τον αριθμό παιδιών μιας οικογένειας. Αυτή είναι μια μεγάλη τομή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη φορολογική μας πολιτική διότι το κράτος έρχεται και αναγνωρίζει ότι μια οικογένεια με παιδιά προφανώς έχει περισσότερα έξοδα αλλά πρέπει να βοηθηθεί περισσότερο από την ελληνική πολιτεία».
Πρόσθεσε ότι «τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να είχε υλοποιηθεί αν η ελληνική οικονομία δεν είχε την απόδοση που έχει τελευταία, αν δεν είχαμε υγιή πλεονάσματα και αν δεν μπορούσαμε να δημιουργούμε τον δημοσιονομικό χώρο ώστε να κάνουμε τέτοιες επιλογές, να στηρίζουμε τις οικογένειες μέσα από φορολογικές ελαφρύνσεις όπως αυτές που ανέφερα».
Για το θέμα της στέγης τόνισε ότι το πρόβλημα είναι κρίσιμο και επικεντρώνεται κυρίως στην αύξηση των ενοικίων για τις οικογένειες που δεν έχουν σπίτι. «Υπάρχουν πολλοί οι οποίοι νοικιάζουν και για τους οποίους η απόκτηση σπιτιού είναι το μεγαλύτερο όνειρο το οποίο η πολιτεία πρέπει με κάποιο τρόπο να υποστηρίξει ώστε να μπορεί να υλοποιηθεί. Το πρόγραμμα "Σπίτι μου 1" και "Σπίτι μου 2" πήρε και μια σχετική διαδικαστική παράταση ώστε να διεκπεραιωθούν όλες οι αιτήσεις. Έδωσε τη δυνατότητα σε σχεδόν 25.000 οικογένειες να αποκτήσουν το σπίτι τους. Δεν είναι μικρός αριθμός, 25.000 οικογένειες αυτή τη στιγμή που ουσιαστικά έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν ένα στεγαστικό δάνειο χαμηλότερο του ενοικίου που θα πλήρωναν για ένα αντίστοιχο σπίτι, έχουν όμως και το δικό τους σπίτι. Και ενδεχομένως να υπάρχουν και οικονομικές δυνατότητες για να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε ένα ακόμα αντίστοιχο τέτοιο πρόγραμμα. Δεν είμαι έτοιμος ακόμα να σας το ανακοινώσω συγκεκριμένα αλλά σε αυτή την κατεύθυνση πάντως εργαζόμαστε. Από εκεί και πέρα, το ζήτημα της στέγης έχει πολλές διαφορετικές εκφάνσεις. Είναι ζήτημα προσφοράς και ζήτημα ζήτησης. Πρέπει να χτίσουμε περισσότερα σπίτια στην πατρίδα μας. Πρέπει να βοηθήσουμε όπως ήδη το κάνουμε».
Κίνητρα στα κλειστά διαμερίσματα
Στο σημείο αυτό αναφέρθηκε στο ζήτημα της κοινωνικής αντιπαροχής. Πρόσθεσε ότι θα πρέπει να είμαστε ακόμα πιο τολμηροί στα μέτρα τα οποία θα δώσουν κίνητρα στα κλειστά διαμερίσματα να ανοίξουν και να ξαναβγούν στην αγορά. «Μόνο αν αυξηθεί η προσφορά ακινήτων μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα μειωθεί ο ρυθμός αύξησης των ενοικίων έτσι ώστε η αγορά να μπορέσει να ισορροπήσει σε ένα ικανοποιητικό σημείο. Εμείς πάντως έχουμε παραπάνω από 40 διαφορετικές πρωτοβουλίες για τα ζητήματα της στέγης όπως και οι πρωτοβουλίες για τα θέματα της οικογένειας που παρουσιάζονται όλες στους σχετικούς ιστότοπους της ελληνικής κυβέρνησης».
Όσον αφορά την ποιότητα εργασίας και το πώς μπορεί η αγορά εργασίας να γίνει πιο φιλική προς τους νέους γονείς ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι διευρύνεται διαρκώς το πρόγραμμα επιδότησης των βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών, ενώ αρχίζει και υλοποιείται το πρόγραμμα νταντάδες της γειτονιάς.
Ευέλικτα προγράμματα εργασίας
Μπορούμε να διευκολύνουμε τις γυναίκες με ευέλικτα προγράμματα εργασίας μέσω τηλεργασίας να περνάνε πιο πολύ χρόνο στο σπίτι τους, είναι ευρωπαϊκή μας υποχρέωση να προωθήσουμε τους ίδιους μισθούς για γυναίκες και άνδρες καθώς και να προσλαμβάνονται επί ίσοις όροις. «Όλα αυτά νομίζω θα χειραφετήσουν τις γυναίκες περισσότερο και θα τους δώσουν μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία άρα και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ώστε να προχωρήσουν στο βήμα να κάνουνε παιδί ή να κάνουνε περισσότερα παιδιά» πρόσθεσε.
Προχωρώντας στη συνέχεια και μιλώντας για το το brain drain και το brain regain ο πρωθυπουργός επεσήμανε ότι όταν βλέπουμε το δημογραφικό ισοζύγιο της χώρας ξέρουμε ότι οι αριθμοί μας θα μειώνονται και ο πληθυσμός μας θα γερνάει.
Είπε επίσης ότι «η ενεργός γήρανση είναι μια άλλη πτυχή του δημογραφικού» και μαζί με τη φροντίδα ενός γηρασμένου πληθυσμού πρέπει να αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα κάθε κυβέρνησης.
Αναφέρθηκε στη σημασία των φροντιστών και της φροντίδας της τρίτης ηλικίας καθώς και στη σημασία της ευκαιρίας που έχουν σήμερα οι συνταξιούχοι να εργάζονται.
«Έχουμε παραπάνω από 250.000 συνταξιούχους οι οποίοι σήμερα εργάζονται. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη συμμετοχή στον ενεργό εργαζόμενο πληθυσμό, καλύτερο εισόδημα για τους συνταξιούχους. Αλλά πιστεύω και μια ικανοποίηση, προσωπική ικανοποίηση διότι πολλοί συνταξιούχοι οι οποίοι εργάζονται δεν το κάνουν μόνο για τα χρήματα τα οποία εισπράττουν. Το κάνουν γιατί οι ίδιοι αισθάνονται ακόμα ότι έχουν πράγματα να προσφέρουν. Και όλες οι έρευνες για την ενεργό γήρανση μας λένε ότι όσο πιο ενεργοί είναι οι συνταξιούχοι μας τόσο λιγότερα οι ιατρικά προβλήματα αντιμετωπίζουν και τόσο λιγότερο ακριβή θα γίνεται και η περίθαλψή τους» σημείωσε.
Φορολογικά κίνητρα
Στη συνέχεια ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι «το brain drain έχει αντιστραφεί». Μίλησε για ευνοϊκά φορολογικά κίνητρα και αναφέρθηκε σε εκδήλωση που έγινε στο Λονδίνο από το υπουργείο Εργασίας για επιχειρήσεις αλλά και εργαζόμενους που θέλουν να επιστρέψουν. Τόνισε ότι υπήρξε εντυπωσιακή προσέλευση κι αυτό είναι και η καλύτερη απόδειξη και απάντηση στη μιζέρια όσων επιμένουν να περιγράφουν μια Ελλάδα αλλιώς.
Για τη συρρίκνωση του πληθυσμού εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων ο πρωθυπουργός τόνισε ότι αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες όπως αυτή που ανακοινώθηκε πρόσφατα με τον Στέλιο Χατζηϊωάννου όπου ουσιαστικά διπλασιάζεται ο μισθός των γιατρών οι οποίοι θα έρθουν να υπηρετήσουν στα μικρά νησιά. Επεσήμανε ότι οι γιατροί και οι κινητές μονάδες υγείας που πηγαίνουν στα χωριά και παρέχουν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας, ουσιαστικά απαντούν σε σημαντικά προβλήματα της περιφέρειας.
Ανακαίνιση πάνω από 150 κέντρων υγείας
Μίλησε επίσης για την ανακαίνιση πάνω από 150 κέντρων υγείας «τα οποία πρωτίστως είναι στην περιφέρεια, κάποια καλύπτουν ακριβώς ορεινές και ακριτικές περιοχές». «Και βέβαια θέλουμε να δώσουμε και παραπάνω κίνητρα σε νέους ανθρώπους να πάνε στην περιφέρεια. Έχουμε προγράμματα στον Έβρο, δεν έχουμε μέχρι στιγμής πολύ ενθαρρυντικά στοιχεία αλλά δοκιμάζουμε κι εμείς πολιτικές για να δούμε τον αντίκτυπό τους όπου δίνουμε 10.000 μετρητά σε όποιον θέλει να μετεγκατασταθεί στους δήμους του βορείου Έβρου και βέβαια για να πάει κάποιος νέος στην περιφέρεια πρέπει πρωτίστως να έχει δουλειά» πρόσθεσε.
Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε επίσης πως αν είναι λυμένα τα προβλήματα παιδείας και υγείας, η ποιότητα ζωής στην περιφέρεια είναι και πιο καλή και πιο φθηνή και είπε πως η κυβέρνηση σκέφτεται και άλλα κίνητρα όπως το πως μπορεί να βοηθήσει να ανακαινιστούν σπίτια που υπάρχουν στα χωριά κλπ, ώστε να είναι ελκυστική η ζωή εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων για νέους ανθρώπους.
«Χρειαζόμαστε και τη συμμετοχή των τοπικών αρχών» τόνισε ο πρωθυπουργός.
Απαντώντας τέλος σε ερώτηση για την εικόνα που εμφανίζει η Ευρώπη κι αν υπάρχουν χώρες που έχουν εφαρμόσει επιτυχημένες πολιτικές για να αντιμετωπίσουν το δημογραφικό αλλά και το πως οι μεταναστευτικές ροές επηρεάζουν τη δημογραφική ισορροπία, ο πρωθυπουργός τόνισε: «Φοβάμαι ότι δεν υπάρχει κάποια χώρα στην Ευρώπη η οποία να έχει αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό στη ρίζα του».
Το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο και πολύ πιο πολυπαραγοντικό
Τόνισε ότι ακόμη και χώρες με πολύ ανεπτυγμένο κοινωνικό κράτος έχουν κι αυτές αντίστοιχα προβλήματα. Είπε πως πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο και πολύ πιο πολυπαραγοντικό.
Όσον αφορά την αγορά εργασίας και το πως επηρεάζεται από τη μετανάστευση είπε ότι η ανεργία έχει πέσει σημαντικά και θα συνεχίσει πτωτικά κι από την άλλη έχουμε ελλείψεις σε συγκεκριμένους τομείς και κλάδους της οικονομίας μας οι οποίες δύσκολα καλύπτονται από εγχώριο εργατικό δυναμικό.
Είπε επίσης πως υπάρχουν άνθρωποι που γυρίζουν από το εξωτερικό και είναι πολλοί αυτοί και ταυτόχρονα η τεχνητή νοημοσύνη εκ των πραγμάτων θα δημιουργήσει σημαντικές αναταράξεις στην αγορά εργασίας και θα μας βοηθήσει να βελτιώσουμε την παραγωγικότητά μας.
Δεν θα αποφασίζουν οι διακινητές ποιος θα μπαίνει στην πατρίδα μας
Επεσήμανε πως από την πρώτη στιγμή η κυβέρνηση αυτή είπε ότι κανείς δεν θα μπαίνει παράνομα στη χώρα, δεν θα αποφασίζουν οι διακινητές ποιος θα μπαίνει στην πατρίδα μας αλλά αν εμείς αποφασίσουμε ότι χρειαζόμαστε συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών θα τους φέρνουμε οργανωμένα με διμερείς συμφωνίες ώστε να καλύψουμε τις ανάγκες μας με κεντρικό έλεγχο, σε συνεννόηση με τον ιδιωτικό τομέα ο οποίος είναι και ο εργοδότης και με μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο των μετακλήσεων από τη στιγμή που καλύπτουν πραγματικές ανάγκες.
«Σε αυτή την πολιτική θα επιμείνουμε και δεν έχουμε κάτι να φοβηθούμε από τη στιγμή που είμαστε πολύ αυστηροί ως προς τον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης, έχουμε τη δυνατότητα στη νόμιμη οργανωμένη μετανάστευση να επιλέξουμε χώρες και κλάδους οι οποίοι πρέπει να στηριχθούν μέσα από στοχευμένες μετακλήσεις εργατικού δυναμικού γιατί αυτό επιτάσσουν οι ανάγκες της ελληνικής οικονομίας», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης.
Η συνέντευξη
Όλη η συνέντευξη του Κυριάκου Μητσοτάκη στον δημοσιογράφο Νίκο Χατζηνικολάου, στο πλαίσιο του συνεδρίου «Δημογραφικό 2026» έχει ως εξής:
Νίκος Χατζηνικολάου: Θα θέσω ευθέως το ερώτημα: πώς είδατε τη χθεσινή επιτυχία του Ολυμπιακού; Για να έχω ένα σχόλιό σας, που φαντάζομαι περιμένουμε όλοι οι φίλοι του Ολυμπιακού αλλά και όλοι οι φίλοι του ελληνικού μπάσκετ να το ακούσουν.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, θερμά συγχαρητήρια στον Ολυμπιακό. Νομίζω μας έδωσε πολύ μεγάλη χαρά η κατάκτηση του τέταρτου ευρωπαϊκού τροπαίου από μία ομάδα η οποία ήταν η καλύτερη καθόλη τη διάρκεια της σεζόν και το απέδειξε τελικά και στο γήπεδο, αν και μας καρδιοχτύπησε λίγο στα τελευταία λεπτά. Εγώ να πω από πλευράς πολιτείας ότι εμείς, κ. Χατζηνικολάου, αναλάβαμε ένα ρίσκο, ουσιαστικά, φέρνοντας τη διοργάνωση της Ευρωλίγκας στην πρωτεύουσα. Εμείς χρηματοδοτήσαμε αυτή την επένδυση και προφανώς είναι πολύ όμορφο ότι αυτή η προσπάθεια -η οποία συνδυάστηκε, πιστεύω, με μία άρτια διοργάνωση αυτής της απαιτητικής μπασκετικής γιορτής-, είναι πολύ θετικό ότι αυτό συνδυάστηκε και με τον θρίαμβο μίας ελληνικής ομάδος. Οπότε εγώ το μόνο το οποίο μπορώ να ευχηθώ, για να επιχειρήσω να κάνω τη «γέφυρα» στην οποία αναφερθήκατε, είναι να έχουμε και περισσότερους νέους Έλληνες παίκτες στις ομάδες μας. Νομίζω βλέπουμε περισσότερους, εξάλλου, στο ελληνικό πρωτάθλημα, αλλά σε κάθε περίπτωση, ασχέτως θα έλεγα των ομαδικών ή οπαδικών προτιμήσεων του καθενός, πιστεύω ότι όλοι οι υγιείς φίλαθλοι χαίρονται όταν μία ελληνική ομάδα σηκώνει ένα ευρωπαϊκό τρόπαιο.
Νίκος Χατζηνικολάου: Σας ευχαριστώ, κ. πρόεδρε. Έρχομαι στο θέμα του συνεδρίου μας και θέλω να ξεκινήσω ρωτώντας αν υπάρχουν κάποια επόμενα άμεσα μέτρα που σχεδιάζει η κυβέρνηση για να στηρίξει τα νέα ζευγάρια που θέλουν να αποκτήσουν παιδιά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, εισαγωγικά, κ. Χατζηνικολάου, χαίρομαι για το γεγονός ότι διοργανώνεται για μία ακόμα φορά αυτό το συνέδριο, για ένα θέμα το οποίο, όπως είπατε κι εσείς, απασχολεί ολοένα και περισσότερο την ελληνική κοινωνία, και απολύτως δικαιολογημένα. Να εκφράσω κι εγώ τη χαρά μου διότι συμμετέχουν σε αυτό το συνέδριο σημαντικές ιδιωτικές επιχειρήσεις, με πρώτη τη Eurobank, η οποία στα πλαίσια της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης έχει αναπτύξει ένα πλέγμα δράσεων υποστήριξης νέων οικογενειών, αναδεικνύοντας με τον δικό της τρόπο το ζήτημα αυτό ως κορυφαία προτεραιότητα για την τράπεζα.
Προφανώς, εμείς επιδιώκουμε πάντα τη σύμπραξη του Δημοσίου με τον ιδιωτικό τομέα, πόσω μάλλον για ένα θέμα το οποίο είναι τόσο σύνθετο. Εισαγωγικά να πω κάτι το οποίο νομίζω ότι είναι γνωστό αλλά πρέπει να το επαναλαμβάνουμε: η κατάρρευση των γεννήσεων δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα, είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Δεν είναι καν μόνο ευρωπαϊκό πρόβλημα. Προφανώς συνδέεται σε έναν βαθμό και με οικονομικούς παράγοντες, όμως χώρες εξαιρετικά πλούσιες αντιμετωπίζουν το πρόβλημα σε ακόμα μεγαλύτερη ένταση. Ειδικά να αναφέρω ότι η Νότια Κορέα είναι πολύ κάτω του αριθμού 1 ως προς τον αριθμό των γεννήσεων ανά γυναίκα.
Άρα, το πρόβλημα εξ ορισμού είναι ένα πρόβλημα πολύ πιο σύνθετο. Εμείς επιλέξαμε να έχουμε ένα υπουργείο αρμόδιο για τα ζητήματα της Κοινωνικής Συνοχής και της Οικογένειας, γιατί κρίναμε ότι δεν υπήρχε μία οργανωτική δομή η οποία θα μπορούσε να συνθέσει μια σειρά από πρωτοβουλίες που έχουν να κάνουν με τη στήριξη της οικογένειας, και θα συνεχίσουμε να παρεμβαίνουμε, στο μέτρο του εφικτού, ώστε να μπορούμε να στηρίζουμε τις νέες οικογένειες μέσα από οικονομικά και όχι μόνο μέτρα. Ενδεικτικά να αναφέρω, διότι το είπαμε πριν από έναν μήνα αλλά δεν νομίζω ότι έχει τύχει της ανάλογης προσοχής, ότι στα πλαίσια των δυνατοτήτων του προϋπολογισμού επιλέξαμε μέρος του μεγάλου πλεονάσματος το οποίο δημιούργησε η ελληνική οικονομία το 2025 να το επιστρέψουμε ως ένα έκτακτο βοήθημα σε οικογένειες με παιδιά. Θα καταβληθεί μέσα στον επόμενο μήνα, 150 ευρώ ανά παιδί ανά οικογένεια. Προφανώς έρχεται και προστίθεται στο επίδομα γέννησης, το οποίο είναι ένα από τα εμβληματικά επιδόματα τα οποία, θα έλεγα, υλοποιεί αυτή η κυβέρνηση και το οποίο συνδέεται και με μια σειρά άλλων παρεμβάσεων γύρω από τη στήριξη της οικογένειας.
Νίκος Χατζηνικολάου: Εδώ το κρίσιμο ερώτημα, κ. πρόεδρε, είναι αν το θέμα είναι μόνο οικονομικό. Πράγματι οι νέες οικογένειες έχουν να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κόστος της στέγασης, για παράδειγμα. Έχουν να αντιμετωπίσουν μια σειρά από οικονομικά θέματα, αλλά είναι μόνο οικονομικό; Σας άκουσα πριν από λίγο να λέτε ότι και σε χώρες οικονομικά ισχυρές παρουσιάζεται το ίδιο πρόβλημα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά είναι και οικονομικό. Αλλάζει ο τρόπος ζωής. Οι γυναίκες κάνουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Η αίσθηση του τρόπου με τον οποίο βλέπουν τα νέα ζευγάρια τη γονεϊκότητα είναι πια διαφορετική. Και σίγουρα κανένα πατερναλιστικό κράτος δεν μπορεί να υποχρεώσει ένα ζευγάρι ή μια γυναίκα μόνη της να προχωρήσει σε αυτή την επιλογή. Αυτό το οποίο μπορούμε εμείς να κάνουμε είναι να διευκολύνουμε με οικονομικά και άλλα μέτρα τις οικογένειες οι οποίες παίρνουν αυτή την απόφαση. Θέλω να θυμίσω ότι το επίδομα γέννας το δρομολόγησε αυτή η κυβέρνηση και είναι μια οικονομική ανακούφιση για…
Νίκος Χατζηνικολάου: Στη στέγαση;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έρθω και στο θέμα της στέγασης. Απλά να αναφερθώ λίγο και στη φορολογική μας πολιτική, διότι πιστεύω ότι και αυτή έχει αρκετά μεγάλη σημασία. Διότι όταν βλέπαμε τη φορολογική επιβάρυνση των Ελλήνων πολιτών, διαπιστώναμε ότι ουσιαστικά δεν είχαμε πραγματικά κίνητρα για τις οικογένειες με παιδιά. Και όταν κάναμε τη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση, η οποία υλοποιείται από φέτος, για πρώτη φορά πήραμε την απόφαση να μειώνουμε τους φορολογικούς συντελεστές ανάλογα με τον αριθμό παιδιών μιας οικογένειας. Αυτή είναι μια μεγάλη τομή ως προς το πώς αντιλαμβανόμαστε τη φορολογική μας πολιτική, διότι το κράτος έρχεται και αναγνωρίζει ότι μια οικογένεια με παιδιά προφανώς έχει περισσότερα έξοδα, άρα πρέπει να βοηθηθεί περισσότερο από την ελληνική πολιτεία.
Πριν έρθω στη στέγη, να πω ότι τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να είχε υλοποιηθεί αν η ελληνική οικονομία δεν είχε την απόδοση που έχει τελευταία, εάν δεν είχαμε υγιή πλεονάσματα και εάν δεν μπορούσαμε να δημιουργούμε τον δημοσιονομικό χώρο ώστε να κάνουμε τέτοιες επιλογές, να στηρίζουμε τις οικογένειες μέσα από φορολογικές ελαφρύνσεις, όπως αυτές που ανέφερα. Έρχομαι τώρα στο θέμα της στέγης, γιατί προφανώς είναι ένα θέμα το οποίο είναι απολύτως κρίσιμο.
Νίκος Χατζηνικολάου: Κομβικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα των ενοικίων αυτή τη στιγμή, της αύξησης των ενοικίων, έχει αναχθεί στο πιο σημαντικό πρόβλημα για τις οικογένειες οι οποίες δεν έχουν σπίτι. Προφανώς έχουμε πολλούς συμπολίτες μας οι οποίοι έχουν σπίτι. Υπάρχουν πολλοί, όμως, οι οποίοι νοικιάζουν και για τους οποίους η απόκτηση σπιτιού είναι το μεγαλύτερο όνειρο το οποίο η πολιτεία πρέπει με κάποιον τρόπο να υποστηρίξει ώστε να μπορεί να υλοποιηθεί.
Τα προγράμματα «Σπίτι Μου Ι» και «Σπίτι Μου ΙΙ» -μάλιστα, το «Σπίτι Μου ΙΙ» πήρε και μια σχετική διαδικαστική παράταση ώστε να διεκπεραιωθούν όλες οι αιτήσεις- έδωσε τη δυνατότητα σε σχεδόν 25.000 οικογένειες να αποκτήσουν το σπίτι τους. Δεν είναι μικρός αριθμός, 25.000 οικογένειες, αυτή τη στιγμή, που ουσιαστικά έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν στεγαστικό δάνειο χαμηλότερο του ενοικίου που θα πλήρωναν για ένα αντίστοιχο σπίτι, έχοντας όμως το δικό τους σπίτι. Και ενδεχομένως, κ. Χατζηνικολάου, να υπάρχουν και οικονομικές δυνατότητες για να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε ένα ακόμα αντίστοιχο τέτοιο πρόγραμμα. Δεν είμαι έτοιμος ακόμα να σας το ανακοινώσω συγκεκριμένα, αλλά σε αυτή την κατεύθυνση πάντως εργαζόμαστε.
Από εκεί και πέρα, το ζήτημα της στέγης έχει πολλές διαφορετικές εκφάνσεις. Είναι ζήτημα προσφοράς και ζήτημα ζήτησης. Πρέπει να χτίσουμε περισσότερα σπίτια στην πατρίδα μας. Πρέπει να δρομολογήσουμε, όπως ήδη το κάνουμε, το ζήτημα της κοινωνικής αντιπαροχής. Το πώς το κράτος, δηλαδή, αξιοποιεί ακίνητη περιουσία, σε συνεννόηση με τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να χτίσουμε σπίτια, κάποια εκ των οποίων θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κοινωνική κατοικία. Θα πρέπει να είμαστε ακόμα πιο τολμηροί στα μέτρα τα οποία θα δώσουν κίνητρα ώστε κλειστά διαμερίσματα να ανοίξουν και να ξαναμπούν στην αγορά. Μόνο αν αυξηθεί η προσφορά ακινήτων μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα μειωθεί ο ρυθμός αύξησης των ενοικίων, έτσι ώστε η αγορά να μπορέσει να ισορροπήσει σε ένα ικανοποιητικό σημείο.
Εμείς, πάντως, έχουμε παραπάνω από 40 διαφορετικές πρωτοβουλίες για τα ζητήματα της στέγης. Όπως και οι πρωτοβουλίες για τα θέματα της οικογένειας, παρουσιάζονται όλες στους σχετικούς ιστότοπους της Ελληνικής Κυβέρνησης. Το λέω και νομίζω ότι αξίζει να το επαναλαμβάνουμε, γιατί πολλές φορές αισθάνομαι ότι και οι πολίτες μπορεί να μην γνωρίζουν όλο το πλέγμα των παρεμβάσεων τις οποίες έχουμε υλοποιήσει.
Νίκος Χατζηνικολάου: Θέλω να έρθω για λίγο, κ. Πρόεδρε, στην ποιότητα εργασίας και στην προοπτική για τους νέους. Στο πώς μπορεί, δηλαδή, να αντιμετωπιστεί το αίσθημα ανασφάλειας που οδηγεί πολλούς νέους στην αναβολή της δημιουργίας οικογένειας. Με ποιους τρόπους μπορεί η αγορά εργασίας να γίνει πιο φιλική προς τους νέους γονείς;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, μια μεγάλη υποχρέωση την οποία έχουμε εμείς ως κυβέρνηση -το γνωρίζει πολύ καλά η Υπουργός- είναι να διευρύνουμε διαρκώς το πρόγραμμα επιδότησης των βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών. Είμαστε σε αριθμούς-ρεκόρ. Το να μπορεί μία νέα οικογένεια να είναι σίγουρη ότι το παιδί της είναι σε καλά χέρια είναι πολύ σημαντικό. Το πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», το οποίο αρχίζει και υλοποιείται, είναι ένα καινοτόμο πρόγραμμα -έχουμε πολύ ενδιαφέρουσα και πολύ θετική ανταπόκριση- το οποίο πάλι έρχεται να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της φροντίδας των παιδιών, ενίοτε επιβραβεύοντας και οικονομικά αυτούς οι οποίοι θα έκαναν ούτως ή άλλως αυτή την εργασία. Διότι η ελληνική οικογένεια είναι μια οικογένεια στην οποία παππούδες και γιαγιάδες παίζουν ακόμα -ευτυχώς, θα έλεγα- έναν σημαντικό ρόλο.
Από εκεί και πέρα, άκουσα με πολύ ενδιαφέρον αυτά τα οποία είπε ο κ. Καραβίας. Μπορούμε να διευκολύνουμε τις γυναίκες, μέσα από πιο ευέλικτα προγράμματα εργασίας, να περνούν περισσότερο καιρό στο σπίτι τους; Η εποχή του Covid μάς άνοιξε τα μάτια ως προς τις δυνατότητες της τηλεργασίας και αυτό νομίζω ότι είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό. Μια σειρά από Οδηγίες οι οποίες «περνούν» ώστε να εξασφαλίσουμε ότι γυναίκες και άνδρες έχουν πραγματικά την ίδια αμοιβή -είναι ευρωπαϊκή μας υποχρέωση, δεν είμαστε εκεί σήμερα και πρέπει να είμαστε ειλικρινείς σε αυτό- ή ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως διάκριση μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς την πρόσληψη σε μία θέση εργασίας. Όλα αυτά, νομίζω, θα χειραφετήσουν τις γυναίκες περισσότερο, θα τους δώσουν μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία, άρα και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ώστε να προχωρήσουν στο βήμα να κάνουν παιδί ή να κάνουν περισσότερα παιδιά.
Νίκος Χατζηνικολάου: Το brain drain, η μετανάστευση νέων ανθρώπων για να βρουν καλύτερους όρους εργασίας, έχει επηρεάσει και σε ποιο βαθμό τη δημογραφική εικόνα της χώρας; Και οι πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η κυβέρνηση για το brain regain, για την επιστροφή αυτών των νέων, λειτουργούν;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, όταν βλέπουμε το δημογραφικό ισοζύγιο της χώρας, ξέρουμε ότι οι αριθμοί μας θα μειώνονται και ξέρουμε επίσης ότι η κοινωνία θα γερνάει. Η ενεργός γήρανση είναι η άλλη πτυχή του δημογραφικού, για την οποία δεν μιλάμε πολύ και θα ήθελα να μιλήσουμε λίγο περισσότερο, διότι εκεί μπορούμε ενδεχομένως να έχουμε μέτρα άμεσης απόδοσης. Διότι μην ξεχνάμε ότι και τώρα, αν με κάποιο μαγικό τρόπο αυξάναμε τον αριθμό των γεννήσεων, ο οικονομικός αντίκτυπος αυτής της πολιτικής θα φαινόταν σε 25 χρόνια.
Άρα, από την άλλη, η ενεργός γήρανση και η φροντίδα ενός γηρασμένου πληθυσμού πρέπει να αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα για οποιαδήποτε κυβέρνηση. Και, ενόψει του προγράμματός μας για τις επόμενες εκλογές, το ζήτημα των φροντιστών και της φροντίδας της τρίτης ηλικίας θα πρέπει να μπει στο επίκεντρο των δικών μας πολιτικών, διότι αυτό είναι ένα πρόβλημα το οποίο το αντιμετωπίζουμε σήμερα. Να σταθώ, πριν έρθω στο ζήτημα του brain regain, στην πάρα πολύ σημαντική πρωτοβουλία μας να σταματήσουμε να «τιμωρούμε» τους συνταξιούχους οι οποίοι εργάζονται, με το να μπορούν να λαμβάνουν όλη τη σύνταξή τους και να φορολογούνται αυτοτελώς μόνο για το συμπληρωματικό τους εισόδημα. Ήταν μία πολύ τολμηρή και πάρα πολύ ουσιαστική πρωτοβουλία. Έχουμε παραπάνω από 250.000 συνταξιούχους οι οποίοι σήμερα εργάζονται. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη συμμετοχή στον ενεργό, εργαζόμενο πληθυσμό, καλύτερο εισόδημα για τους συνταξιούχους, αλλά πιστεύω και μία ικανοποίηση, προσωπική ικανοποίηση, διότι πολλοί συνταξιούχοι οι οποίοι εργάζονται δεν το κάνουν μόνο για τα χρήματα τα οποία εισπράττουν, το κάνουν διότι οι ίδιοι αισθάνονται ακόμα ότι έχουν πράγματα να προσφέρουν.
Και όλες οι έρευνες για την ενεργό γήρανση μας λένε ότι όσο πιο ενεργοί είναι οι συνταξιούχοι μας τόσο λιγότερα ιατρικά προβλήματα αντιμετωπίζουν και τόσο λιγότερο ακριβή, θα έλεγα, γίνεται και η περίθαλψή τους. Ζητήματα που αφορούν χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, άνοια, Alzheimer’s, πώς τα αντιμετωπίζουμε. Γενικά η θεσμοθέτηση ενός νέου πλαισίου για τη φροντίδα ηλικιωμένων, που δεν θα μεταφέρει αυτό το βάρος μόνο στην οικογένεια, πρέπει να αποτελέσει κεντρική πολιτική προτεραιότητα για οποιαδήποτε κυβέρνηση προκύψει από τις επόμενες εκλογές. Έρχομαι, όμως, στο brain regain, γιατί εκεί έχουν γίνει πολύ σημαντικά βήματα, κ. Χατζηνικολάου. Έχει αντιστραφεί το brain drain, το δείχνουν οι αριθμοί τα τελευταία τρία χρόνια τουλάχιστον, και αυτό έγινε επειδή λάβαμε πολύ συγκεκριμένα κίνητρα, φορολογικά κίνητρα γι’ αυτούς οι οποίοι εργάζονται στο εξωτερικό. Τα επεκτείναμε, μάλιστα, και γι’ αυτούς οι οποίοι θα βρουν δουλειά στο Δημόσιο.
Γιατί υπήρχε μία αδικία: είχαμε ευνοϊκά φορολογικά κίνητρα μόνο γι’ αυτούς που επιστρέφουν στον ιδιωτικό τομέα, δεν τα είχαμε για το Δημόσιο. Διορθώσαμε και αυτή τη στρέβλωση πρόσφατα. Να αναφέρω ενδεικτικά μία πολύ εντυπωσιακή εκδήλωση η οποία έγινε στο Λονδίνο από το Υπουργείο Εργασίας πριν από περίπου δέκα μέρες, με εντυπωσιακή προσέλευση και επιχειρήσεων αλλά και εργαζόμενων οι οποίοι θέλουν να γυρίσουν στην Ελλάδα. Και όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις πηγαίνουν αυτή τη στιγμή και αναζητούν καλά βιογραφικά στο εξωτερικό. Διότι Έλληνες θέλουν πια να γυρίσουν στην πατρίδα τους και θέλουν να γυρίσουν όχι μόνο γιατί τους δίνουμε κίνητρα, κ. Χατζηνικολάου. Παρά τις δυσκολίες, οι οποίες αναντίρρητα υπάρχουν, αυτός ο οποίος θα επιλέξει να επιστρέψει -και εγώ το έκανα πριν από σχεδόν 30 χρόνια- το κάνει πρωτίστως γιατί πιστεύει στις μακροπρόθεσμες προοπτικές της χώρας και στο γεγονός ότι εδώ μπορεί να βρει μια καλή δουλειά η οποία θα του επιτρέψει να υποστηρίξει την οικογένειά του. Αυτό, λοιπόν, γίνεται και είναι η καλύτερη απόδειξη και απάντηση στη μιζέρια όσων επιμένουν να περιγράφουν μία Ελλάδα η οποία ακόμα, στο δικό τους μυαλό, μπορεί να ανήκει στην προηγούμενη δεκαετία.
Νίκος Χατζηνικολάου: Τώρα, θέλω να πάμε στην περιφέρεια, στο πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η πληθυσμιακή συρρίκνωση μικρών πόλεων και χωριών. Νομίζω ότι εκεί είναι μεγαλύτερο το πρόβλημα και θέλω να ρωτήσω αν έχετε κάποιες σκέψεις στην κυβέρνηση, κ. Πρόεδρε, για ειδικά φορολογικά ή επενδυτικά κίνητρα σε ακριτικές ή σε ορεινές περιοχές. Πώς μπορεί να ενισχυθεί, για παράδειγμα, η πρόσβαση σε υγεία, παιδεία, ψηφιακές υπηρεσίες, εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα της περιφερειακής ανάπτυξης μας απασχολεί πολύ. Χαίρομαι που βλέπω εδώ όχι μόνο τον αγαπητό Περιφερειάρχη Αττικής, αλλά και τον Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου. Ο ίδιος γνωρίζει πολύ καλά πόσο δύσκολη αλλά και πόσο όμορφη μπορεί να είναι η ζωή σε ένα μικρό νησί. Και όταν αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες όπως αυτή που ανακοινώσαμε πρόσφατα -πάλι σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα- με τον Στέλιο Χατζηιωάννου, όπου ουσιαστικά διπλασιάζουμε τους μισθούς των γιατρών οι οποίοι θα έρθουν να υπηρετήσουν στα μικρά νησιά μας, απαντούμε ακριβώς σε τέτοιου είδους προβλήματα. Υγεία. Παρουσία γιατρών, η λογική της τηλεϊατρικής, η οποία πια μπορεί να μας δώσει πολλές απαντήσεις, το γεγονός ότι στέλνουμε πια τις Κινητές Ομάδες Υγείας, οι οποίες πηγαίνουν οι ίδιες στα χωριά και παρέχουν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας, είναι μια τεράστια τομή, κυρίως για τους ηλικιωμένους συμπολίτες μας οι οποίοι ζουν σε αυτά τα χωριά, ώστε να μην αισθάνονται σε καμία περίπτωση ξεχασμένοι. Θέλω να αναφέρω ενδεικτικά ότι έχουμε ανακαινίσει πολλά και θα ανακαινίσουμε τελικά πάνω από 150 κέντρα υγείας, τα οποία πρωτίστως είναι στην περιφέρεια -κάποια καλύπτουν ακριβώς ορεινές και ακριτικές περιοχές-, στα πλαίσια του Ταμείου Ανάκαμψης.
Και βέβαια, θέλουμε να δώσουμε και παραπάνω κίνητρα σε νέους ανθρώπους να πάνε στην περιφέρεια. Έχουμε προγράμματα στον Έβρο, δεν έχουμε μέχρι στιγμής πολύ ενθαρρυντικά στοιχεία, αλλά δοκιμάζουμε και εμείς πολιτικές για να δούμε τον αντίκτυπό τους. Δίνουμε 10.000 μετρητά σε όποιον θέλει να μετεγκατασταθεί στους Δήμους του βόρειου Έβρου. Και βέβαια, για να πάει κάποιος νέος στην περιφέρεια, πρέπει πρωτίστως να έχει δουλειά. Ποια μπορεί να είναι η δουλειά σε αυτές τις περιοχές; Είτε θα δουλεύει εξ αποστάσεως, γιατί η τεχνολογία εκεί μας δίνει δυνατότητες. Ένας προγραμματιστής, ας πούμε, ο οποίος δουλεύει από το σπίτι του, από τη στιγμή που έχει καλό διαδίκτυο μπορεί να δουλεύει από οπουδήποτε. Και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι γι’ αυτόν που θα το επιλέξει, αν είναι λυμένα τα ζητήματα παιδείας και υγείας, η ποιότητα ζωής στην περιφέρεια είναι και πιο καλή και πιο φτηνή. Άρα, πρέπει να δει κανείς, να αντιμετωπίσει αυτά τα κρίσιμα ζητήματα.
Και νομίζω ότι όσο αλλάζουν και οι προτεραιότητες των ανθρώπων -η ζωή στις πόλεις εκ των πραγμάτων έχει πολλά πλεονεκτήματα αλλά έχει και πολλά μειονεκτήματα-, η ιδέα ότι «θα μπορέσω να γυρίσω στην περιφέρεια» έχει πολλή λογική. Σκεφτόμαστε και άλλα κίνητρα.
Πώς μπορούμε, παραδείγματος χάριν, να βοηθήσουμε στο να επισκευαστούν σπίτια τα οποία υπάρχουν στα χωριά. Ήδη μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ. Αλλά ενδεχομένως και εκεί, μαζί και με τραπεζικά ιδρύματα να μπορούμε να σκεφτούμε κάποια καινοτόμα προγράμματα για το πώς θα επισκευάσει κάποιος το σπίτι το οποίο μπορεί να είναι στο χωριό. Εκεί μπορεί να έχουμε προγράμματα και γύρω από το νέο ΕΣΠΑ, διότι δεν είναι μόνο η Ελλάδα που αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα περιφερειακής εγκατάλειψης. Είναι ένα ζήτημα το οποίο το θέτω και σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Διότι αν μπορείς να δώσεις σε κάποιον και τη δυνατότητα να ξαναφτιάξει το σπίτι του στο χωριό, έναν νέο άνθρωπο, το οποίο συχνά είναι εγκαταλελειμμένο, μετά τα οικονομικά αρχίζουν και γίνονται πιο ελκυστικά για μια τέτοια ενδεχόμενη κίνηση. Χρειαζόμαστε, όμως, και να κλείσω με αυτό, και τη συμμετοχή των τοπικών αρχών. Έχουμε Δημάρχους οι οποίοι έχουν αγκαλιάσει πολύ αυτό το ζήτημα και κάποια πολύ επιτυχημένα παραδείγματα. Είχα πάει στη Φουρνά Ευρυτανίας, ας πούμε, όπου έχουμε τέτοια παραδείγματα, όπου οι ίδιοι οι Δήμοι έδωσαν κίνητρα για να επιστρέψει νέος κόσμος στα χωριά. Αλλά πιστεύω ότι στον τομέα αυτόν έχουμε δρομολογήσει και θα δρομολογήσουμε ακόμα πολιτικές που θα κάνουν κάποια διαφορά.
Νίκος Χατζηνικολάου: Κλείνω, κ. Πρόεδρε, με την εικόνα που εμφανίζει η Ευρώπη στο θέμα. Το αναφέρατε στο ξεκίνημα της τοποθέτησής σας, ότι δεν είναι ελληνικό πρόβλημα, είναι παγκόσμιο πρόβλημα και ιδίως ευρωπαϊκό πρόβλημα. Υπάρχουν χώρες που έχουν εφαρμόσει επιτυχημένες πολιτικές για να αντιμετωπίσουν το δημογραφικό; Θέλω να πω, υπάρχουν χώρες από τις οποίες κάτι μπορούμε να διδαχθούμε; Και πώς επηρεάζουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι μεταναστευτικές ροές τη δημογραφική ισορροπία της Ευρώπης και της Ελλάδας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Φοβάμαι ότι δεν υπάρχει κάποια χώρα στην Ευρώπη η οποία να έχει αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του. Βλέπετε χώρες με πολύ ανεπτυγμένο κοινωνικό κράτος, οι σκανδιναβικές χώρες, και αυτές έχουν αντίστοιχα ζητήματα. Η Ουγγαρία δαπάνησε απίστευτα πολλά λεφτά, και για πολιτικούς λόγους, σε μια δημογραφική πολιτική. Απέτυχε οικτρά. Ουσιαστικά είδε μια μικρή αύξηση των γεννήσεων για έναν χρόνο και μετά οι γεννήσεις επέστρεψαν σε καθοδική πορεία. Άρα, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο και πολύ πιο πολυπαραγοντικό. Βλέποντας τώρα την αγορά εργασίας συνολικά στη χώρα, μιας και με ρωτήσατε για την πρόκληση της μετανάστευσης, τι βλέπουμε; Βλέπουμε μία αγορά εργασίας στην οποία η ανεργία έχει πάει από το 18% στο 8% και θα συνεχίσει πτωτικά. Βλέπουμε ελλείψεις σε συγκεκριμένους τομείς και κλάδους της οικονομίας μας οι οποίες δύσκολα καλύπτονται από εγχώριο εργατικό δυναμικό.
Από την άλλη, έχουμε δύο τάσεις που μας βοηθούν σε αυτή την κατεύθυνση: από τη μία, είναι οι άνθρωποι που γυρίζουν από το εξωτερικό, και είναι πολλοί αυτοί, από την άλλη, η τεχνητή νοημοσύνη εκ των πραγμάτων θα δημιουργήσει σημαντικές αναταράξεις στην αγορά εργασίας και θα μας βοηθήσει να βελτιώσουμε την παραγωγικότητά μας. Όμως, είναι αρκετά πιθανό ότι σε συγκεκριμένους κλάδους και με στοχευμένες πολιτικές οργανωμένης μετανάστευσης θα πρέπει και θα μπορούμε κάλλιστα να φέρνουμε εργαζόμενους από το εξωτερικό, αλλά θα το επιλέγουμε εμείς. Εμείς από την πρώτη στιγμή είπαμε: κανείς δεν θα μπαίνει παράνομα στη χώρα, δεν θα αποφασίζουν οι διακινητές ποιος θα μπαίνει στην πατρίδα μας. Αλλά, αν εμείς επιλέξουμε, παραδείγματος χάρη, ότι θέλουμε να φέρουμε εργάτες γης από την Αίγυπτο ή εργάτες κατασκευών από την Ινδία, θα το κάνουμε με οργανωμένες διμερείς συμφωνίες με τις χώρες αυτές, ώστε να καλύψουμε τις ανάγκες μας, με κεντρικό έλεγχο, σε συνεννόηση με τον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος είναι και ο εργοδότης, και με μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο των μετακλήσεων, από τη στιγμή που καλύπτουν πραγματικές ανάγκες. Σε αυτή την πολιτική θα επιμείνουμε και δεν έχουμε κάτι να φοβηθούμε από αυτή την πολιτική. Από τη στιγμή που είμαστε πολύ αυστηροί ως προς τον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης, έχουμε τη δυνατότητα στη νόμιμη, οργανωμένη μετανάστευση να επιλέξουμε χώρες και κλάδους οι οποίοι πρέπει να στηριχθούν μέσα από στοχευμένες μετακλήσεις εργατικού δυναμικού, γιατί αυτό επιτάσσουν οι ανάγκες της ελληνικής οικονομίας.
Νίκος Χατζηνικολάου: Σας ευχαριστώ θερμά, κ. πρόεδρε, που ήσασταν και φέτος μαζί μας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
