Τα λόγια του Μάνου Χατζιδάκι… εφορμούν από την ιστορία για να μας θυμίσουν ότι η ανοχή και η συνήθεια στην ασχήμια και τη φαυλότητα απειλούν να μας μεταμορφώσουν σε… τέρατα.
Σε έναν όχλο απαίδευτων και αδίστακτων που φωνασκεί και επιτίθεται επί δικαίων και αδίκων, επενδύοντας στο μπάχαλο και το χάος. Γιατί «όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει. Και η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι, να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει η ομορφιά».
Είναι πολλά τα πρόχειρα παραδείγματα που οι… επιτήδειοι επαγγελματίες της διαμαρτυρίας και της «κούφιας» καταγγελίας συγκρότησαν ομάδες «αγανακτισμένων», «οργισμένων» και «αντισυστημικών», με πρώτη ύλη θεωρίες συνωμοσίας και fake news.
Ενορχήστρωσαν παραστάσεις λασπολογίας και τοξικότητας, με σκοπό να διεγείρουν το θυμικό των πολιτών και να κατασκευάσουν κινήματα. Ναυλώνουν φλοτίλες με ιδεολογήματα για τα δικαιώματα της Παλαιστίνης και των μεταναστών και στέλνουν… αρμάδες στους πολιτικούς τους εχθρούς.
Αυτοί οι… βάρβαροι των ημερών μας, απόγονοι ίσως των καβαφικών ηρώων και αντιηρώων, μας αιχμαλώτισαν στην πλάνη.
«Βαρβάρων» ανθρώπων έργα…
Από τις πλατείες, στα ξυλόλια, στα λαϊκά δικαστήρια, στις… κρεμάλες για τους πολιτικούς αντιπάλους, μέχρι τα κινήματα για τη Γάζα και το αντισημιτικό μένος που ήθελε να εξαφανίσει κάθε ίχνος Ισραηλινού τουρίστα, αλλά και τους… αλληλέγγυους στους μετανάστες που «έφτιαχναν» μυθεύματα για… ανάλγητους λιμενικούς στο Αιγαίο.
Και τι δεν ακούσαμε από τα χείλη τους. Τι δεν ακούσαμε από τα μεγάφωνα και τις ντουντούκες στις «πάνω» και «κάτω» πλατείες που έσμιγαν η ακροδεξιά ρητορική και η αριστερίστικη συνθηματολογία, διαμορφώνοντας ένα τοξικό μείγμα λαϊκισμού. Το κίνημα «Δεν πληρώνω» και τον… στρατό των μπαταχτσήδων, με αιχμή την οικονομική κρίση και την ανέχεια. Την πρώτη φορά κυβερνώσα Αριστερά, τα capital controls, τις κλειστές τράπεζες, το εμφυλιοπολεμικό δημοψήφισμα, τα νταούλια στις αγορές.
Το 2018 τον Παύλο Πολάκη, αναπληρωτή υπουργό Υγείας, να δίνει στον ΣΥΡΙΖΑ τη στρατηγική για τις επικείμενες εκλογές. «Θα κερδίσουμε αν βάλουμε κάποιους φυλακή»! Με αυτό το σκεπτικό στήθηκε η σκευωρία Novartis και η στοχευμένη επιχείρηση εξόντωσης δέκα πολιτικών αντιπάλων.
Πέντε χρόνια μετά, ένα τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα και μία αυθόρμητη κοινωνική οδύνη και οργή δίνει την αφορμή για νέα… κινήματα και τροφή σε νέες σκοτεινές σεναριολογίες. Το κύμα συμπαράστασης στους συγγενείς των 57 θυμάτων... ποτίζεται με ένα άγνωστο πτητικό εύφλεκτο υγρό τουλάχιστον 2,5 τόνων, που φέρεται ότι μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία.
Το ξυλόλιο γίνεται γνωστό και στον τελευταίο Ελληνα και νέα σενάρια συνωμοσιολογίας υφαίνονται. Για την εξαφάνιση παράνομων υλικών που θάφτηκαν με το μπάζωμα, για το ότι το ξυλόλιο είχε προορισμό τη Βόρεια Μακεδονία για τις υπηρεσίες του ΝΑΤΟ, προκειμένου να κατασκευαστούν όπλα για την Ουκρανία... Ο,τι μπορεί να σκαρφιστεί και ο πλέον ευφάνταστος ή άρρωστος νους.
Ακολούθησε το πογκρόμ των... δικαιωματιστών για τη Γάζα και των... διώξεων σε Ισραηλινούς τουρίστες και επιχειρηματίες. Κίνημα κατά Ελλήνων καλλιτεχνών που είχαν προγραμματίσει μουσικές συναυλίες στο Ισραήλ, εμπάργκο σε ισραηλινά κρουαζιερόπλοια, αίτημα να εγκαταλείψουν τα ελληνικά νησιά οι τουρίστες από το Τελ Αβίβ. Κίνημα αντισημιτισμού και ρατσισμού στο όνομα της υπεράσπισης της Παλαιστίνης!
Σημείο αναφοράς για τις δράσεις των… επαγγελματιών του ακτιβισμού και της δήθεν υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι μετανάστες και το εμπόριο ελπίδας των αδίστακτων διακινητών στη Μεσόγειο. Εκεί που χάνονται ανθρώπινες ζωές και τελειώνουν τα παιδικά όνειρα, με το Λιμενικό να δίνει τη μάχη της διάσωσης.
Και σε αυτήν την περίπτωση οι φαεινοί εγκέφαλοι των κατ’ επίφαση κινημάτων αλληλεγγύης βρίσκουν τρόπους να στήσουν ένα βρόμικο παιχνίδι με θεσμούς και αξίες. Καταγγέλλουν δήθεν μεθοδεύσεις και αφήνουν προκλητικούς υπαινιγμούς για τη λειτουργία του Λιμενικού, όπως έπραξαν στο ναυάγιο στην Πύλο το 2023 και πρόσφατα στη Χίο (στις 3 Φεβρουαρίου 2026), με τους 15 νεκρούς.
Το θλιβερό είναι ότι στην ενορχήστρωση κάποιων ψευδεπίγραφων κινημάτων δεν συμμετέχουν μόνο παράκεντρα αποσταθεροποίησης που ποντάρουν στην κοινωνική αναταραχή και στο χάος, αλλά συνδράμουν και ενίοτε παρακινούν και αντιπολιτευόμενα κόμματα που ορέγονται κομματικά οφέλη.
Η ιστορία των κινημάτων
Δεν ήταν πάντα όμως τόσο νοσηρή και σκοτεινή η κινηματική πρακτική σε αυτήν τη χώρα…
Η δεκαετία του ’60 χαρακτηρίστηκε από εικόνες των ανθρώπων να διαδηλώνουν στους δρόμους και στην πρώτη γραμμή να βρίσκονται εκπρόσωποι του πνευματικού και πολιτικού κόσμου.
Τα κινήματα αμφισβήτησης και διαμαρτυρίας που αναπτύχθηκαν στη δεκαετία του ’60 σε όλο τον κόσμο αποτέλεσαν τη μαγιά για τα νέα κοινωνικά κινήματα, με την έκρηξη των ιδεολογιών και των πολιτικών αντιλήψεων.
Οι αλλαγές στον χώρο της πολιτικής, της κουλτούρας και των τεχνών, μέσα από κοινωνικά κινήματα, συνιστούν έναν ιστορικό σταθμό για την Ευρώπη, τις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική, την Αυστραλία και την Ιαπωνία. Τα κινήματα του ’60 γέννησαν την πολιτικοποίηση των καλλιτεχνών και του έργου τους. Διαμόρφωσαν το ρεύμα της Beat Generation (των αντιστασιακών ποιητών) στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα τον... κύκλο των ποιητών και των μουσικών της που... διαμόρφωσαν πολιτικές μέσα από το τραγούδι.
Ο κύκλος αυτός έκλεισε. Μετά την οικονομική κρίση, από το 2010 μέχρι σήμερα αναπτύχθηκαν στη χώρα μας κινήματα αλληλεγγύης, κοινωνικής αυτοοργάνωσης, αντίστασης στην καταστολή και υπεράσπισης των δικαιωμάτων. Όπως το Κίνημα Me Too για την αποκάλυψη σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης, οι επέτειοι των δολοφονιών του Παύλου Φύσσα και του Ζακ Κωστόπουλου, η αντίδραση των φοιτητών ενάντια στην εκπαιδευτική αναδιάρθρωση και την Πανεπιστημιακή Αστυνομία, η συμπαράσταση σε κρατουμένους και καταλήψεις από τον αναρχικό χώρο.
Και μάλλον είναι αυτές οι μορφές που φαίνεται να καθόρισαν και την κινηματική ατζέντα, με τη συντριπτική πλειονότητα της κοινωνίας να γίνεται θεατής σε έργο, μάλιστα, που δεν επέλεξε.
