Πλήθος κόσμου βρέθηκε στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών, όπου τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα η σορός της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών.
Λίγο πριν τις 12 το μεσημέρι ολοκληρώθηκε το λαϊκό προσκύνημα και η σορός μεταφέρθηκε στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου σε κλίμα συγκίνησης τελέστηκε η κηδεία της, χοροστατούντος του αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα και του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Εκπρόσωποι της πολιτικής, της οικονομίας, της ακαδημαϊκής ζωής, καλλιτέχνες, πλήθος κόσμου κατέκλυσαν στη Μητρόπολη Αθηνών για το ύστατο χαίρε.
Τασούλας: Πέρασε στην αιωνιότητα των οικουμενικών Ελληνίδων
«Η Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ πέρασε στην αιωνιότητα των διαχρονικών και οικουμενικών Ελληνίδων και Ελλήνων χάρη σε ένα έργο ζωής. Ήταν ένα κορίτσι από τον Βύρωνα, μια αγωνίστρια της Εθνικής Αντιστάσεως που έθεσε τον εαυτό της υπεράνω μέτρων και συρμών. Ήταν μια Ιστορικός που ήθελε να αναμετρηθεί με την Ιστορία», είπε αρχικά στον επικήδειο που εκφώνησε ο ΠτΔ.
«Γιατί όπως έλεγε, είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη «αδύνατον». Δεν ήταν όμως αιθεροβάμων. Δεν εφησύχαζε μέσα σε ζωτικά ψεύδη και αυταπάτες. Όπως έλεγε, "ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία". Και μόνο δειλή δεν υπήρξε. Πάντοτε θαρραλέα, είχε ως οδηγό της το "γνώθι σαυτόν". Υπέβαλλε όλες τις αλήθειες, τις δικές της, αλλά και τις αλήθειες των άλλων, στη δοκιμασία του ορθολογισμού. Τις έθετε μία προς μία κάτω από το σκληρό φως της έρευνας, της εργασίας και του λόγου.
Κι έτσι, όχι μόνο δεν εφησύχασε σε στερεότυπα, όχι μόνο δεν αναπαύτηκε περιστοιχισμένη από προκατασκευασμένα σχήματα, αλλά προχώρησε και κατέκτησε νέα εδάφη. Έτσι αναμετρήθηκε με τα μεγάλα. Και έτσι έκανε τα αδύνατα δυνατά. Με σχέδιο, με σκληρή δουλειά, με λόγο υπερήφανο, κοφτερό και ζυγισμένο», συνέχισε.
Ο ίδιος τόνισε ότι «έκανε τα αδύνατα δυνατά πάνω απ’ όλα στο πεδίο της Ιστορίας. Η Αρβελέρ, που σπούδασε αρχαιολογία στην Αθήνα προτού αφοσιωθεί στην Ιστορία στο Παρίσι ανέσκαψε και έφερε στο φως αλήθειες και όψεις του ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος. Αλήθειες που η Ευρώπη και η Ελλάδα είχαν από αιώνες αγνοήσει και ξεχάσει.
Η Αρβελέρ έγινε μια από τις πιο αναγνωρισμένες προσωπικότητες στις Κλασικές Σπουδές διεθνώς γιατί απέδειξε ότι το Βυζάντιο βρίσκεται στην καρδιά της Δύσης. Με αδιάπτωτο πάθος έδειξε πώς και γιατί η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έχοντας στο κέντρο της την ελληνική γλώσσα συνδύασε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, τη ρωμαϊκή θεσμική συγκρότηση, το χριστιανικό ηθικό πρότυπο και την πίστη της Ανατολικής Εκκλησίας.
Έδειξε στους Ευρωπαίους την ιστορική ενότητα της Ευρώπης από την αρχαία Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη ως το σήμερα. Έδειξε στους Έλληνες την ενότητα και τη συνέχεια του ελληνισμού. Απέδειξε έτσι εξ επαγωγής την ενότητα Ελλάδας και Ευρώπης.
Εμάς, τους σύγχρονους Έλληνες, μας κάλεσε να κατανοήσουμε ότι είμαστε η ζωντανή έκφραση αυτής της συνέχειας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο είναι Ελληνική Αυτοκρατορία. Είναι η γέφυρα μεταξύ της αρχαιότητας και της νεοελληνικής Ιστορίας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο μας πρόσφερε δύο πράγματα, τη σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας, καθώς και την ορθοδοξία. Και μας εξήγησε η σπουδαία αυτή Ελληνίδα Δασκάλα ότι αυτά τα δύο συναποτελούν τη βάση της νεοελληνικής ταυτότητας.
Η Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ ήταν ένα υπόδειγμα αυθεντικότητας, πνευματικού θάρρους και ελευθερίας της σκέψης. Νίκησε το χρόνο με όλους τους τρόπους και σε όλα τα αλώνια. Με το έργο της, αλλά και με τη μακρά ζωή της. Και με το νεανικό πείσμα της κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία.
Το έργο της, αλλά και το υπόδειγμα σκέψης και ζωής που την αξίωσε να επιτύχει αυτό το έργο μπορεί να είναι πρότυπο και οδηγός για κάθε νέα και για κάθε νέο που θέλει να σπάσει στεγανά και να κατακτήσει κορυφές.
Αυτοκράτορες και φιλόσοφοι, Άγιοι και ποιητές υποδέχονται τώρα την Ελένη Αρβελέρ στην αιώνια ζωή. Όταν φεύγει ένας άνθρωπος που θαυμάσαμε ή που αγαπήσαμε σκεφτόμαστε όλα αυτά που δεν πρόλαβαν να γίνουν, που δεν πρόλαβαν να λεχθούν. Τον πόνο μας σήμερα απαλύνει το γεγονός ότι είναι τελικά αμέτρητα όσα η Ελένη Αρβελέρ μας πρόσφερε και μας είπε. Και ότι η αναγνώριση, η εκτίμηση και η αγάπη που της προσφέραμε, δεν ήταν ποτέ λίγη.
Τώρα, ως ύστατη τιμή στη μνήμη της πρέπει να συνειδητοποιήσουμε αυτό που ήθελε να μας πει. Να αναγνωρίσουμε το αγαθό της ενότητας και της συνεννόησης ως τον ιστορικά αποδεδειγμένο μοναδικό δρόμο για την αποτροπή δεινών. Να κοιτάξουμε πιο μπροστά και πιο ψηλά, με σεμνότητα και σοβαρότητα, με συλλογικό "γνώθι σαυτόν", αλλά και με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Κι έτσι, με αυτό τον τρόπο, να διαγράψουμε κι εμείς από το εθνικό μας λεξιλόγιο τη λέξη "αδύνατον".
Αιωνία της η μνήμη».
Μητσοτάκης: Γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και τις πρωτεύουσες του κόσμου
Την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών, αποχαιρέτησε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τον επικήδειο που εκφώνησε στη Μητρόπολη Αθηνών.
«Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μου Ελένη», είπε ο πρωθυπουργός στο προσωπικό του, όπως ανέφερε, «αντίο», ενθυμούμενος ότι τον ενθάρρυνε να διεκδικήσει την ηγεσία της ΝΔ.
«Σκέφτομαι ότι η γυναίκα που αποχαιρετούμε πέτυχε να γίνει αυτό που ήθελε. Μια γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και τις πρωτεύουσες του κόσμου. Μια άλλη γέφυρα που ανέδειξε το Βυζάντιο ως αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας. Κι αυτό μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις και συμπλέγματα, ώστε με οδηγούς την εμπειρία και το αποτέλεσμα να βρει αναζήτηση στη φιλελεύθερη σκέψη», είπε αρχικά ο πρωθυπουργός στην κηδεία της μεγάλης Ελληνίδας.
«Η προσφορά της δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ούτε αποσπασματικά ούτε επιλεκτικά. Η παρουσία της ακολουθεί ένα σύνολο, που διατρέχει η αγάπη για την ιστορία και την πατρίδα, η έγνοια για τον συνάνθρωπο και τέλος η τολμηρή άποψη και η γενναιότητα να διατυπώνεται ανεξάρτητα από τις εφήμερες ενστάσεις που ίσως συναντήσει», συνέχισε ο πρωθυπουργός.
Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, οι γλαφυρές της διηγήσεις δίπλα στα λιτά της αποθέματα τραβούσαν τους ανθρώπους. Η αφήγησή της υπήρξε μοναδική. Γιατί ως ιστορικός έβλεπε την επιστήμη της, την Ιστορία ως κτήμα όλων, ενώ ως πολίτης, επεδίωκε να μεταφέρει τη σκυτάλη εμπειριών.
Το στεφάνι της οικογένειας του Πρωθυπουργού
Δύο λέξεις συνόδευαν το στεφάνι της οικογένειας του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς τιμήν της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ. «Με ευγνωμοσύνη» υπογραμμίζουν ο πρωθυπουργός και η συζυγός του Μαρέβα Γκραμπόφσκι, αποχαιρετώντας τη μεγάλη Ελληνίδα.
«Με σεβασμό», γράφει ως πρωθυπουργός, σε άλλο στεφάνι ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
«Ήρθα να αποχαιρετήσω με διακριτικότητα και τον προσήκοντα σεβασμό μια διαπρεπή επιστήμονα, μια πολύ σημαντική γυναίκα, μια μεγάλη Ελληνίδα. Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ άφησε με την εμβληματική προσωπικότητά της μεγάλο αποτύπωμα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδος. Αιωνία της η μνήμη» δήλωσε ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης έξω από το παρεκκλήσιο της Μητρόπολης Αθηνών.
Ποια ήταν
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, το 1967, αλλά και η πρώτη γυναίκα πρύτανης του ίδιου Πανεπιστημίου. Διεθνώς καταξιωμένη βυζαντινολόγος, παρουσίασε πλούσιο συγγραφικό έργο, ενώ είχε τιμηθεί με σημαντικές διακρίσεις.
Στη Γαλλία είχε βραβευτεί, μεταξύ άλλων, με τον Μεγαλόσταυρο του Εθνικού Τάγματος της Τιμής, ενώ βραβεύσεις είχε και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Γεννήθηκε στην Αθήνα από Μικρασιάτες γονείς και αποφοίτησε από το Δ' Γυμνάσιο Αθηνών. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ κατά την Κατοχή συμμετείχε στην ΕΠΟΝ και αργότερα στον ΕΛΑΣ. Στα χρόνια του πανεπιστημίου εργάστηκε στον κύκλο της βασίλισσας Φρειδερίκης και στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών.
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου συνέχισε τις σπουδές της, έγινε μέλος του CNRS, και το 1967 καθηγήτρια στη Σορβόννη. Το 1966 απέκτησε το δίπλωμα doctorat ès lettres με τη μελέτη της για το Βυζάντιο και τη θάλασσα. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα Πρύτανης στην ιστορία της Σορβόννης και πανεπιστημιακή ηγέτιδα διεθνώς. Εκεί γνώρισε τον σύζυγό της Ζακ Αρβελέρ και απέκτησαν μία κόρη.
Κατείχε σημαντικές θέσεις σε ερευνητικά και πολιτιστικά ιδρύματα στη Γαλλία και στην Ελλάδα, όπως πρόεδρος της Επιτροπής Ηθικής του CNRS, της Διεθνούς Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών και του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου των Δελφών. Επίσης, συμμετείχε ενεργά σε δημόσια ζητήματα, όπως το ελληνικό δημοψήφισμα του 2015, υποστήριξε τον Κυριάκο Μητσοτάκη και αμφισβήτησε παραδοσιακές ιστορικές θέσεις σχετικά με τον Μέγα Αλέξανδρο.
