Τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα στα γερμανικά κρατίδια (ειδικά στο Μεκλεμβούργο) έφεραν ξανά στο προσκήνιο την κρίση της Χριστιανοδημοκρατικής Ενωσης.
Η CDU του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς υπέστη βαριές ήττες, ενώ η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) ενίσχυσε τη θέση της στην Ανατολική Γερμανία. Πίσω από τις απώλειες κρύβεται κάτι βαθύτερο από προσωρινή δυσαρέσκεια: ένα στρατηγικό αδιέξοδο που η ίδια η παράταξη δημιούργησε εδώ και χρόνια.
Το «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD
Η καρδιά του προβλήματος είναι το λεγόμενο Brandmauer, το «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD. Αυτό δεν έπεσε όσο η Ενωση είχε το πάνω χέρι. Οσο δηλαδή ήταν δημοσκοπικά μπροστά από την AfD. Πλέον, εάν συμβεί, η Ενωση δεν θα ήταν ισότιμος εταίρος. Θα κατέληγε μικρότερος εταίρος μιας κυβέρνησης με πιθανή καγκελάριο την Αλις Βάιντελ.
Το διακύβευμα δεν είναι πλέον μια απλή κοινοβουλευτική συνεργασία, αλλά η στήριξη μιας ηγεσίας που μεγάλο μέρος της ίδιας της CDU θεωρεί αδιανόητη. Αυτό ανεβάζει το πολιτικό κόστος σε απαγορευτικά επίπεδα.
Η κληρονομιά της Μέρκελ
Η ρίζα του αδιεξόδου βρίσκεται στην εποχή Μέρκελ. Σε δεκαέξι χρόνια η πρώην καγκελάριος γέμισε το κόμμα με στελέχη που σκέφτονται περισσότερο ως σοσιαλδημοκράτες παρά ως συντηρητικοί. Ο Μερτς δεν είναι όμηρος μόνο των κομμάτων αριστερότερα του Κέντρου και μεγάλου μέρους των μέσων ενημέρωσης. Είναι όμηρος και ενός σημαντικού τμήματος της δικής του παράταξης.
Οι «Μερκελιανοί» θα εξεγείρονταν σε οποιαδήποτε προσέγγιση με την AfD. Γι’ αυτό κανείς μέσα στην Ενωση δεν διαθέτει τη βούληση να γκρεμίσει το τείχος. Και γι’ αυτό κανείς δεν θέλει πραγματικά να ανατρέψει τον Μερτς: κανείς δεν θέλει τη θέση του σε αυτή τη συγκυρία.
Μια παγίδα χωρίς έξοδο
Το αποτέλεσμα είναι παγίδα χωρίς καθαρή έξοδο. Αν η CDU συνεχίσει την ίδια γραμμή, κινδυνεύει να συρρικνωθεί σε πολιτικό περιθώριο. Αν ανοίξει στην AfD, κινδυνεύει να διαλυθεί από μέσα, επειδή το κόμμα έχει ήδη μεταμορφωθεί.
Αυτό που θα χρειαζόταν είναι μια ηγεσία τύπου Τραμπ: κάποιος που αγνοεί τα μέσα, τους εδραιωμένους συσχετισμούς και προχωρά χωρίς υπολογισμούς. Τέτοια φυσιογνωμία, όμως, δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Ακόμη και σε ενδεχόμενη συμμαχία με την AfD, η Ενωση δύσκολα θα κρατούσε την καγκελαρία.
Το στρατηγικό αυτό αδιέξοδο δείχνει πόσο βαθιά είναι η ζημιά που προκάλεσε η εποχή Μέρκελ στο κόμμα και, κατ’ επέκταση, στο πολιτικό σύστημα της χώρας. Η CDU βρίσκεται πλέον σε σημείο όπου σχεδόν κάθε κίνηση οδηγεί σε απώλεια.
Το αδιέξοδο δεν είναι προσωρινό. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς εσωτερικής μεταμόρφωσης που άφησε την άλλοτε μεγάλη συντηρητική λαϊκή παράταξη χωρίς καθαρή ταυτότητα και χωρίς αξιόπιστη διέξοδο.
