Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποκοπεί σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό πετρέλαιο.
Το μερίδιο της Ρωσίας στις εισαγωγές αργού έπεσε από σχεδόν 26% το 2021 σε περίπου 2% το 2025, μετά το εμπάργκο στο θαλάσσιο αργό και στα προϊόντα του. Απομένουν περιορισμένες ροές μέσω του αγωγού Druzhba προς Ουγγαρία και Σλοβακία και κάποια προϊόντα μέσω τρίτων διυλιστηρίων.
Στο φυσικό αέριο η αποδέσμευση είναι πιο αργή: το 2026 το ρωσικό αέριο καλύπτει ακόμη περίπου το 12% της ζήτησης, κυρίως ως LNG και μέσω TurkStream, με πλήρη απαγόρευση να προβλέπεται το 2027. Η αντικατάσταση δεν ήρθε από «ασφαλείς» πηγές χωρίς ρίσκο. Στο πετρέλαιο κυριάρχησαν ΗΠΑ, Νορβηγία και Καζακστάν. Η Σαουδική Αραβία παρέμεινε σημαντική για χώρες όπως η Πολωνία.
Οι πρόσφατες επιθέσεις στον αγωγό Ανατολής-Δύσης ανέκοψαν φορτία προς την Ευρώπη και εκτίναξαν το Brent πάνω από τα 100 δολάρια, ενώ το ντίζελ ακριβαίνει ακόμη περισσότερο λόγω διαταραχών σε διυλιστήρια και στον Περσικό Κόλπο.
Η εξάρτηση από το LNG
Στο αέριο οι ΗΠΑ έγιναν ο μεγαλύτερος προμηθευτής LNG. Οι ΗΠΑ δεν «κλείνουν τη στρόφιγγα», αλλά αυξάνουν τις εξαγωγές. Το πρόβλημα όμως της Ευρώπης είναι σημαντικό: η ΕΕ πληρώνει σε δολάρια, ανταγωνίζεται την Ασία και εξαρτάται από θαλάσσιες διαδρομές που σήμερα πλήττονται.
Η Ενωση εισάγει σχεδόν το σύνολο του αργού που καταναλώνει. Η εγχώρια παραγωγή στη Βόρεια Θάλασσα φθίνει, το Groningen έκλεισε, ενώ νέες γεωτρήσεις στην Ευρώπη καθυστερούν ή αποθαρρύνονται. Την ίδια ώρα, η βιομηχανία πληρώνει δύο έως τρεις φορές ακριβότερο ρεύμα και πολλαπλάσιο αέριο απ’ ό,τι στις ΗΠΑ. Οι τιμές χονδρικής στο αέριο επανήλθαν σε υψηλά επίπεδα πολλών ετών, οι αποθήκες γεμίζουν δυσκολότερα και ο πληθωρισμός ενέργειας ανεβαίνει ξανά.
Πολιτικές επιλογές με κόστος
Η στρατηγική της ταχείας απολιγνιτοποίησης και της απομάκρυνσης από υδρογονάνθρακες, χωρίς επαρκή εγχώρια παραγωγή, αποθήκευση και εναλλακτικές σταθερές πηγές, άφησε την ΕΕ εκτεθειμένη. Δεν ξεμένει από ενέργεια με την έννοια της άμεσης διακοπής. Ξεμένει, όμως, από φθηνή και προβλέψιμη ενέργεια.
Αυτό δεν είναι μόνο γεωπολιτικό ατύχημα. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών που υποτίμησαν την ασφάλεια εφοδιασμού και το κόστος για νοικοκυριά και βιομηχανία. Χωρίς ρεαλιστικό ενεργειακό μείγμα, η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης θα συνεχίσει να διαβρώνεται, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
