Η «πατριωτική εισφορά» της ΕΛ.Α.Σ. αποκτά πλέον και... θυρίδες. Το σχέδιο για φόρο πλούτου 1% φτάνει μέχρι την καταγραφή κοσμημάτων και αντικειμένων αξίας, ανοίγοντας μαζί και έναν κατάλογο δύσκολων ερωτημάτων για το πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί.
Αν κάποιος πίστευε ότι η συζήτηση για την «πατριωτική εισφορά» του Αλέξη Τσίπρα θα έμενε στα γνωστά περί φορολόγησης του μεγάλου πλούτου, μάλλον υπολόγιζε χωρίς το περιουσιολόγιο. Και, όπως αποδεικνύεται, χωρίς τις θυρίδες.
Ο αναπληρωτής τομεάρχης Οικονομικών της ΕΛ.Α.Σ., Γιώργος Παππάς, έδωσε στον ΣΚΑΪ μια αρκετά πιο συγκεκριμένη εικόνα για το πώς το κόμμα αντιλαμβάνεται την εφαρμογή του ετήσιου φόρου 1% στην καθαρή περιουσία του οικονομικά ισχυρότερου 1% των φυσικών προσώπων. Στην εικόνα αυτή χωρούν ακίνητα, καταθέσεις, μετοχές, εταιρικές συμμετοχές και, όπως φαίνεται, ακόμη και κοσμήματα ή άλλα αντικείμενα αξίας που φυλάσσονται σε τραπεζικές θυρίδες.
Κάπως έτσι, η πολιτική συζήτηση περνά από τα δισεκατομμύρια στο οικογενειακό μονόπετρο.
Από το Ε9 στη μπιζουτιέρα
Η βασική ιδέα προβλέπει τη δημιουργία ενός πλήρους περιουσιολογίου, ώστε το κράτος να γνωρίζει τη συνολική καθαρή περιουσία κάθε φορολογουμένου που θα εμπίπτει στον φόρο. Από το 1% που θα προκύπτει θα αφαιρούνται, σύμφωνα με την περιγραφή του κ. Παππά, οι υπόλοιπες φορολογικές επιβαρύνσεις που ήδη καταβάλλει ο ενδιαφερόμενος και θα καταβάλλεται η διαφορά.
Στο χαρτί, η εξίσωση ακούγεται απλή. Το ενδιαφέρον αρχίζει όταν το κράτος πρέπει να μάθει τι ακριβώς υπάρχει μέσα στη θυρίδα, πόσο αξίζει και ποιος θα πιστοποιήσει ότι το κολιέ της γιαγιάς κοστίζει 3.000, 30.000 ή 300.000 ευρώ.
Θα απαιτείται εκτίμηση; Πιστοποιημένος πραγματογνώμονας; Δήλωση του φορολογουμένου; Απόδειξη αγοράς για ένα κόσμημα τριάντα ετών; Και τι θα γίνεται με έργα τέχνης, συλλεκτικά αντικείμενα, ρολόγια ή πολύτιμα μέταλλα;
Οι λεπτομέρειες αυτές έχουν κάποια σημασία, όταν πάνω τους σχεδιάζεται ένας φόρος.
Το κράτος θα ξέρει, μένει να μάθουμε πώς
Η ΕΛ.Α.Σ. θεωρεί ότι για περιουσία η οποία βρίσκεται πίσω από εταιρικά σχήματα μπορεί να αξιοποιηθεί το Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, ώστε να εντοπίζεται το φυσικό πρόσωπο στο οποίο καταλήγει η πραγματική ιδιοκτησία.
Η δυσκολία μεγαλώνει όταν η περιουσία βρίσκεται στο εξωτερικό, όταν μεσολαβούν ξένες εταιρικές δομές ή όταν τα στοιχεία βρίσκονται σε διαφορετικές δικαιοδοσίες. Οι διασταυρώσεις αυτές απαιτούν διοικητική δυνατότητα, διεθνή συνεργασία και χρόνο, στοιχεία που συνήθως έχουν την ενοχλητική συνήθεια να περιπλέκουν τις ωραίες φορολογικές εξαγγελίες.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η ίδια η έννοια της πλήρους απογραφής περιουσίας. Για να λειτουργήσει ο φόρος όπως περιγράφεται, η φορολογική διοίκηση πρέπει να διαθέτει μια εξαιρετικά λεπτομερή εικόνα της οικονομικής κατάστασης των πολιτών που υπάγονται σε αυτόν.
Το παλιό σχέδιο του περιουσιολογίου, λοιπόν, επιστρέφει αναβαθμισμένο. Από τα ακίνητα και τις καταθέσεις περνάμε στα κινητά περιουσιακά στοιχεία και κάπου εκεί η συζήτηση αρχίζει να θυμίζει περισσότερο γενική απογραφή οικογενειακής περιουσίας παρά μια συνηθισμένη φορολογική μεταρρύθμιση.
Η «πατριωτική εισφορά» ψάχνει έσοδα
Η εισφορά αποτελεί βασικό τμήμα του οικονομικού προγράμματος που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων και πρόσθετων δαπανών.
Η ΕΛ.Α.Σ. προτείνει μεταξύ άλλων κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, κατάργηση της προκαταβολής φόρου στις ατομικές επιχειρήσεις, μείωσή της για τα νομικά πρόσωπα, διπλασιασμό της έκπτωσης φόρου για οικογένειες με παιδιά, νέα ρύθμιση έως 120 δόσεις και μείωση του ΦΠΑ στο 6% για βασικά είδη διατροφής και υγιεινής.
Το κόμμα κοστολογεί το πρόγραμμα της τετραετίας στα 7,39 δισ. ευρώ, με μόνιμα πρόσθετα έσοδα 1,92 δισ. ευρώ και καθαρή δαπάνη 5,47 δισ. ευρώ.
Η κυβέρνηση ανεβάζει τον λογαριασμό κοντά στα 13 δισ. ευρώ και υποστηρίζει ότι η επίμαχη εισφορά θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 145 εκατ. ευρώ.
Αν η κυβερνητική εκτίμηση βρίσκεται κοντά στην πραγματικότητα, τότε η διαδρομή από τις θυρίδες μέχρι τη χρηματοδότηση του προγράμματος παραμένει αρκετά μεγάλη.
Κι αν ο πλούτος απλώς φύγει;
Υπάρχει ακόμη ένα ερώτημα το οποίο κάθε πρόταση φόρου μεγάλης περιουσίας οφείλει να απαντήσει. Τι κάνει ο φορολογούμενος όταν αντιλαμβάνεται ότι η κατοχή περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα συνεπάγεται μια πρόσθετη ετήσια επιβάρυνση;
Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι οι μεγάλοι φόροι περιουσίας δημιουργούν ισχυρά κίνητρα φορολογικού σχεδιασμού, μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων και αλλαγής φορολογικής κατοικίας. Όσο μεγαλύτερη κινητικότητα έχει το κεφάλαιο, τόσο δυσκολότερο γίνεται να φορολογηθεί μόνο με την πολιτική βούληση.
Γι' αυτό και η συζήτηση για την «πατριωτική εισφορά» αρχίζει να αποκτά περισσότερο ενδιαφέρον όσο εξηγούνται οι λεπτομέρειές της.
Η αρχική πολιτική φράση περί φορολόγησης του πλουσιότερου 1% ακούγεται εύκολα. Η εφαρμογή της απαιτεί αποτίμηση περιουσίας, παρακολούθηση εταιρικών συμμετοχών, διεθνείς διασταυρώσεις, καταγραφή κινητών αξιών και, σύμφωνα με όσα πλέον ακούσαμε, μια αρκετά καλή ιδέα για το τι υπάρχει ακόμη και μέσα στις τραπεζικές θυρίδες.
Οπότε, μέχρι να παρουσιαστεί ο πλήρης μηχανισμός εφαρμογής, υπάρχει και η πιο απλή σύνοψη της πρότασης.
Κρύψτε τα ασημικά. Ή, τουλάχιστον, κρατήστε τις αποδείξεις τους.
