Αν μελετήσει κάποιος την ελληνική Αριστερά θα δει ότι θυμίζει πλέον μια παλιά, άλλοτε ιστορική, πολυκατοικία στο κέντρο της Αθήνας, που έχει παραδοθεί πλήρως στη λογική του Airbnb.
Τα σταθερά συμβόλαια της πολιτικής δέσμευσης και της ιδεολογικής συνέπειας έχουν δώσει τη θέση τους σε βραχυχρόνιες μισθώσεις εντυπώσεων, όπου οι «ιδιοκτήτες» των κομμάτων παλεύουν να κρατήσουν την αξία του ακινήτου τους ψηλά, ενώ οι «ενοικιαστές» ψηφοφόροι μπαινοβγαίνουν απογοητευμένοι, ψάχνοντας ένα οίκημα που να είναι σε κάπως καλή κατάσταση και να μην μπάζει από παντού.
Στο ισόγειο της ευρύτερης Κεντροαριστεράς, ο συνωστισμός είναι πια αποπνικτικός, ενώ στο υπόγειο της Αριστεράς, εκεί που κάποτε σφυρηλατούνταν ιδεολογικά οράματα, τώρα αντηχούν μόνο οι τσακωμοί για τα κοινόχρηστα μιας εξουσίας που μοιάζει όλο και πιο μακρινή.
Αυτή η εικόνα της πανσπερμίας απόψεων, των ατέρμονων διασπάσεων και της δημιουργίας κομμάτων και κομματιδίων που ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια, δεν είναι τίποτα άλλο από το πιστοποιητικό της πολιτικής χρεοκοπίας του χώρου.
Η Αριστερά στην Ελλάδα από δύναμη που υποσχόταν να αλλάξει τη χώρα, έχει μετατραπεί σε ένα κατακερματισμένο τοπίο όπου η προσωπική στρατηγική υπερισχύει της συλλογικής ανάγκης.
Κάθε στέλεχος που διαφωνεί, αντί να παλέψει εντός των τειχών, προτιμά να ανοίξει το δικό του «μαγαζάκι», ελπίζοντας ότι η δική του εκδοχή της αλήθειας θα βρει πελάτες στην ελεύθερη αγορά της πολιτικής επιβίωσης του χώρου.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πρόσφατη εμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα στη Ρεματιά του Χαλανδρίου λειτούργησε ως ένας ισχυρός καταλύτης, αλλά και ως μια επώδυνη υπενθύμιση. Ο τέως πρωθυπουργός, με το γνωστό του ύφος που ισορροπεί ανάμεσα στην απουσία αυτοκριτικής και τη μεσσιανική προσμονή, μίλησε ξανά για την ανάγκη μιας «κυβερνώσας Αριστεράς».
Ήταν μια προσπάθεια να στείλει το μήνυμα ότι είναι ακόμα στο προσκήνιο, έτοιμος να συσπειρώσει γύρω από το πρόσωπό του μια παλιά συμπαγή ομάδα «χειροκροτητών», που τον στήριξε στις δόξες του ΣΥΡΙΖΑ. Όμως, η ατμόσφαιρα κάτω από τα δέντρα της Ρεματιάς δεν απέπνεε τον αέρα της ανανέωσης που πολλοί περίμεναν.
Το στίγμα της εκδήλωσης ήταν ξεκάθαρο και σηματοδοτούσε μια μάζωξη για τους «πιστούς». Τα πρόσωπα που περιέβαλλαν τον πρώην πρόεδρο ήταν γνώριμα από τα παλιά, άνθρωποι που ταυτίστηκαν με τις πιο σκληρές αλλά και τις πιο αμφιλεγόμενες στιγμές της διακυβέρνησής του.
Παρά τις προσδοκίες για ένα άνοιγμα στην ευρύτερη Κεντροαριστερά, για νέα πρόσωπα από την κοινωνία των πολιτών ή την ακαδημαϊκή κοινότητα που θα μπορούσαν να προσδώσουν ένα διαφορετικό κύρος στο εγχείρημα, το αποτέλεσμα μέχρι σήμερα είναι μια απογοητευτική επανάληψη του παρελθόντος.
Η έλλειψη νέου αίματος υπογραμμίζει το δομικό πρόβλημα του νέου, προσωποπαγούς κόμματος που φαίνεται να κυοφορείται και που αποτελεί, κατά κύριο λόγο, μια προσπάθεια να διεμβολιστεί ο χώρος, όχι με νέες ιδέες, αλλά με το παλιό, δοκιμασμένο και εν μέρει φθαρμένο προσωπικό.
Η στρατηγική του Αλέξη Τσίπρα να επανέλθει ως ο μοναδικός εγγυητής της ενότητας ενός χώρου που ο ίδιος είχε τη βασική ευθύνη για τον κατακερματισμό του, φαντάζει οξύμωρη.
Η «κυβερνώσα Αριστερά» που ευαγγελίζεται μοιάζει περισσότερο με προσωπικό στοίχημα για μια νέα δικαίωση, παρά με μια νέα πολιτική πρόταση.
Όταν η συζήτηση περιορίζεται στα πρόσωπα και όχι στις πολιτικές, όταν το «εγώ» μπαίνει πάνω από το «εμείς», τότε το αποτέλεσμα είναι αναπόφευκτα η περαιτέρω διάσπαση.
Η ελληνική Αριστερά, αντί να κοιτάξει το μέλλον και να αναλύσει τις νέες κοινωνικές ανάγκες, παραμένει εγκλωβισμένη στη νοσταλγία της – πάλαι ποτέ– εξουσίας, προσπαθώντας να αναστήσει μοντέλα που η ίδια η ζωή έχει ξεπεράσει.
Η κατάσταση αυτή ενισχύει την αίσθηση ότι ο χώρος έχει μετατραπεί σε μια πολιτική αρένα όπου οι «ιδιοκτήτες» προσπαθούν να εκδιώξουν τους «ενοικιαστές» που δεν συμμορφώνονται με τις οδηγίες, και οι «ενοικιαστές» με τη σειρά τους ψάχνουν την επόμενη προσφορά, το επόμενο κόμμα που θα τους υποσχεθεί μια προσωρινή στέγη.
Είναι ένας φαύλος κύκλος που απομακρύνει τους πολίτες από την ουσία της πολιτικής. Η πολιτική χρεοκοπία δεν μετριέται μόνο σε ποσοστά, αλλά κυρίως στην αδυναμία παραγωγής ελπίδας. Και όσο η Αριστερά αναλώνεται σε εσωτερικές ανακατατάξεις και προσωπικά κόμματα, τόσο ο χώρος της Κεντροαριστεράς θα παραμένει ένα άδειο κέλυφος, ένα Airbnb που αλλάζει ταμπέλα, αλλά διατηρεί τα ίδια δομικά προβλήματα.
Σε δύσκολη θέση ο Φάμελλος
Σύμφωνα με τους πολιτικούς παρατηρητές, σε εξαιρετικά δύσκολη θέση βρίσκεται πλέον ο Σωκράτης Φάμελλος, ο οποίος καλείται να ισορροπήσει σε ένα σχοινί που τεντώνει επικίνδυνα, βλέποντας τον φυσικό ηγέτη του χώρου να ετοιμάζει το δικό του «παράλληλο» σύμπαν. Ακόμα και η συνεδρίαση των καθοδηγητικών οργάνων του ΣΥΡΙΖΑ δεν συγκαλείται, διότι η κατάσταση είναι πλήρως συγκεχυμένη.
Την ίδια στιγμή, το ΠΑΣΟΚ παρακολουθεί τις εξελίξεις με μια αμήχανη στασιμότητα, αδυνατώντας να εισπράξει τη φθορά των γειτόνων του και φοβούμενο ότι η επικείμενη κίνηση Τσίπρα θα λειτουργήσει ως «σκούπα» που θα απορροφήσει ένα έστω και μικρό κομμάτι από ό,τι απέμεινε από τη δυναμική της ευρύτερης παράταξης, αφήνοντας τη Χαριλάου Τρικούπη σε ρόλο παθητικού θεατή.
