Αν υπάρχει κάτι που μάθαμε από τις απανωτές παγκόσμιες πολεμικές, υγειονομικές και οικονομικές και ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων έξι χρόνων είναι πως δεν υπάρχει χώρα με ανοσία.
Δυστυχώς, όμως, ήταν ένα μάθημα στο οποίο οι λαϊκιστές έμειναν μετεξεταστέοι. Σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, φυσικά και στην Ελλάδα. Αλλά η γεωπολιτική θέση της πατρίδας μας είναι προνομιακή μόνο σε συνθήκες κυβερνητικής σταθερότητας. Ο χάρτης της αστάθειας που παρουσιάζουμε σ’ αυτήν την έρευνα αποδεικνύει γιατί η Ευρώπη βρίσκεται στη σημερινή κατάσταση. Αλλά και γιατί η Ελλάδα, τελευταίο οχυρό σταθερότητας, έχει μπει στο στόχαστρο.
Δεν είναι τυχαίο ότι η κυβερνητική αστάθεια έγινε η κανονικότητα σε όλη την Ευρώπη. Οι ισχυροί του χρήματος μπορούν ευκολότερα να ασκήσουν τον παρεμβατικό τους ρόλο σε κυβερνήσεις συνεργασίας, επιτυγχάνοντας με την αποχώρηση από τον κυβερνητικό συνασπισμό ενός κόμματος, συνήθως μικρού, να πέσει η κυβέρνηση, να διεξαχθούν νέες εκλογές, να ακολουθήσουν νέες διαπραγματεύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης, να δημιουργηθεί δηλαδή ένα επικίνδυνο κενό, το οποίο κατά διαστήματα επαναλαμβάνεται.
Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση δέχεται τόσο πολλές επιθέσεις, με απίστευτη τοξικότητα, γλώσσα του μίσους, ψέματα, καταγγελίες. Και όλα αυτά την ώρα που ο κόσμος γύρω μας γκρεμίζεται και εμείς βρισκόμαστε σε μια γεωπολιτική θέση πολύ κοντά στους πολέμους και με πολύ δύσκολους γείτονες. Η μόνη περίπτωση να περιοριστούν οι συνέπειες τέτοιων κρίσεων είναι η κυβερνητική σταθερότητα. Γιατί είναι η μόνη περίπτωση να γνωρίζει ο λαός ποιος λογοδοτεί. Και αυτό υποχρεώνει κάθε αυτοδύναμη κυβέρνηση να νομοθετεί και να λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις στα εθνικά θέματα και μέτρα στήριξης στις οικονομικές κρίσεις χωρίς αέναες συζητήσεις στο εσωτερικό ενός κυβερνητικού συνασπισμού. Πολύ περισσότερο που, όταν κάτι δεν πάει καλά, οι κυβερνητικοί εταίροι αλληλοκατηγορούνται και ουδείς αναλαμβάνει την ευθύνη. Ο χάρτης της αστάθειας περιλαμβάνει το σύνολο σχεδόν της Ευρώπης.
Ρουμανία: Σήμερα η πρόταση μομφής από Σοσιαλιστές και Ακροδεξιά
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι αυτό της Ρουμανίας. Οι προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2024, όταν είχε επικρατήσει από τον πρώτο γύρο ο σχεδόν άγνωστος φιλορώσος υποψήφιος της Άκρας Δεξιάς Καλίν Γκεοργκέσκου, ακυρώθηκαν από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Τον Μάιο εξελέγη τελικά ο φιλοευρωπαίος Νικούσορ Νταν.
Στις βουλευτικές εκλογές της 1ης Δεκεμβρίου 2024, τρία υπερεθνικιστικά, φιλορωσικά, ακροδεξιά κόμματα είχαν εξασφαλίσει σχεδόν το 35% των εδρών. Αυτός ήταν και ο λόγος που τέσσερα κόμματα, το πρώτο σε ψήφους Σοσιαλδημοκρατικό (PSD), οι Φιλελεύθεροι του Εθνικού Φιλελεύθερου Κόμματος (PNL), η Ενωση Σώστε τη Ρουμανία (USR) και η Δημοκρατική Συμμαχία των Μαγυάρων (UDMR), που εκπροσωπεί την ουγγρική μειονότητα, συμφώνησαν στον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας. Με πρωθυπουργό (και πάλι) τον σοσιαλιστή Μαρσέλ Τσιολάκου, ο οποίος παραιτήθηκε τον Μάιο του 2025 και τον διαδέχθηκε ο φιλελεύθερος Ιλιε Μπολόγιαν, που έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης τον Ιούνιο του 2025.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ίδια κόμματα είχαν σχηματίσει κυβέρνηση και το 2021, αλλά και αυτή έπεσε το 2023, όταν το ουγγρικό κόμμα αποχώρησε από τον συνασπισμό. Η τετρακομματική κυβέρνηση Μπολόγιαν επέζησε έξι προτάσεων μομφής μέσα σε έξι μήνες. Και τελικά, στις 20 του περασμένου Απριλίου, μόλις δέκα μήνες μετά τον σχηματισμό κυβέρνησης, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του Σορίν Γκριντεάνου αποφάσισε να αποχωρήσει από τον κυβερνητικό συνασπισμό, αποσύροντας υπουργούς και υφυπουργούς.
Ακολούθησε ο γνωστός εκβιασμός: «Θα παραμείνουμε στην κυβέρνηση, αλλά με άλλον πρωθυπουργό»! Αυτό ήταν το τελευταίο που χρειαζόταν η Ρουμανία: Μια κυβερνητική κρίση που θα αυξήσει το κόστος δανεισμού της χώρας, θα πλήξει την πιστοληπτική της ικανότητα και θα στερήσει τη χώρα από ευρωπαϊκούς πόρους 11 δισ. ευρώ αν δεν υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις για τις οποίες έχει δεσμευτεί μέχρι τον Αύγουστο. Η κατάσταση είναι δραματική. Αυτή τη στιγμή, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα διαθέτει 94 έδρες στη Βουλή, στη δεύτερη θέση βρίσκεται το ακροδεξιό και φιλορωσικό AUR (Συμμαχία για την Ενωση των Ρουμάνων) με 62 έδρες, την τρίτη και τέταρτη θέση καταλαμβάνουν το PNL και το USR με 51 και 40 έδρες. Ακολουθούν οι Μαγυάροι του UDMR με 22 έδρες, οι Μειονότητες με 17, το ακροδεξιό SOS RO με 15 και το POT, το Κόμμα των Νέων (το οποίο μάλιστα διασπάστηκε), με 16. Το κερασάκι στην τούρτα ήλθε στις 27 Απριλίου, όταν συνέβη το αδιανόητο, αυτό ακριβώς που οι Σοσιαλιστές είχαν πολλές φορές διαψεύσει: Η συνεργασία Σοσιαλδημοκρατών με το ακροδεξιό AUR του Γκέοργκ Σιμιόν, που υπέβαλαν από κοινού πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης (μειοψηφίας πλέον). Η συζήτηση ορίστηκε για σήμερα, 5 Μαΐου. Τα δύο αυτά κόμματα ελέγχουν 220 από τις 464 έδρες του ρουμανικού Κοινοβουλίου. Για την ανατροπή της κυβέρνησης χρειάζονται 233 ψήφοι, που θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν με τη βοήθεια μικρότερων ακροδεξιών κομμάτων. Βουλευτικές εκλογές στη Ρουμανία προβλέπονται για το 2028 και σύμφωνα με το άρθρο 85, παράγραφος 3 του συντάγματος, ο πρωθυπουργός δεν υποχρεούται να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή εάν ένα πολιτικό κόμμα αποσύρει τους υπουργούς του από την κυβέρνηση. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να ορίσει νέο Υπουργικό Συμβούλιο για 45 μέρες και μετά να προχωρά ανά 45 μέρες σε ανασχηματισμούς μέχρι να έλθει η ώρα των εκλογών.
Μετά την ψηφοφορία επί της πρότασης μομφής, η κατάσταση θα εξελιχθεί σε βαθύτερη κρίση. Μετά τη συμμαχία των Σοσιαλιστών με τους Ακροδεξιούς, το PNL και το USR απέκλεισαν οποιαδήποτε συνεργασία με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, ενώ ο πρόεδρος Νικούσορ Νταν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να ορίσει πρωθυπουργό από συνασπισμό με την Ακροδεξιά.
Έκκληση για σοφία και θάρρος
Οι δε Σοσιαλιστές κατέφυγαν πάλι στο γνωστό προσχηματικό λαϊκιστικό σύνθημα «όχι στο ξεπούλημα των ασημικών». Κι αυτό διότι η κυβέρνηση, το πρόγραμμα της οποίας είχαν συνυπογράψει, αποφάσισε την εισαγωγή στο Χρηματιστήριο των μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων με σκοπό την πώληση μειοψηφικών ποσοστών της τάξης του 5% και του 10%, με μεγάλα έσοδα για το Δημόσιο που συγχρόνως διατηρεί την πλειοψηφία των μετοχών!
Στις 30 Απριλίου 2026, η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Οάνα Γκεοργκίου, έστειλε σε όλους τους βουλευτές ένα email, με μια έκκληση για «σοφία και θάρρος». «Υπάρχουν στιγμές που κάθε άνθρωπος πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην αλήθεια και σε αυτό που, τη δεδομένη στιγμή, φαίνεται πιο βολικό να είναι αληθινό. Αυτή είναι μία από αυτές τις στιγμές», έγραψε. Και παρουσίασε το πρωτότυπο έγγραφο για τις ιδιωτικοποιήσεις που παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο στις 16 Απριλίου και δημοσιεύθηκε στην επίσημη Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Αποκάλυψε δηλαδή ότι όλα είχαν συμφωνηθεί και ότι άλλοι ήταν οι λόγοι που οδήγησαν τους Σοσιαλδημοκράτες εκτός κυβέρνησης και σε ανίερη συμμαχία με τους Ακροδεξιούς. «Η ιστορία θα θυμάται με ευγνωμοσύνη εκείνους που έσωσαν τη χώρα από το χάος, όχι εκείνους που την ώθησαν προς αυτό», κατέληγε η αντιπρόεδρος στην επιστολή της.
Κάθε άλλο παρά τυχαία ο γνωστός δημοσιογράφος και αναλυτής Κρίστιαν Τούντορ Ποπέσκου ανέφερε ότι η πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης αποτελεί μια προσπάθεια αλλαγής της στρατηγικής κατεύθυνσης της χώρας, απομάκρυνσής της από την ΕΕ και από τη θέση της ως πυλώνα της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. «Μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε την εγκατάλειψη της υποστήριξης προς την Ουκρανία και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας υπέρ ενός εθνικισμού που ελέγχεται από τη Μόσχα», κατέληξε.
Και ο οικονομικός αναλυτής Αντριαν Νεγκρέσκου επισήμανε την έλλειψη συγκεκριμένης εναλλακτικής λύσης. Οπως είπε, σε εποχές κρίσης, δεν αρκούν οι πολιτικές διαφωνίες. Πρέπει να προσφέρονται και εφικτές λύσεις. Δεν αρκεί δηλαδή το «αντί». Μάλιστα, ο Νεγκρέσκου έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, με αναφορά σε όσα συνέβησαν στην Ελλάδα το 2015, όταν «ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές με φαντασμαγορικές υποσχέσεις, που οδήγησαν σε ακόμη πιο σκληρά μέτρα λιτότητας. Το τίμημα του λαϊκισμού είναι τεράστιο».
Κόσοβο: Τρεις εκλογές σε έναν χρόνο!
Προς νέες εκλογές, για τρίτη φορά από το 2025, πηγαίνει και το Κόσοβο. Τον Οκτώβριο του 2025 πραγματοποιήθηκαν… 57 άκαρπες ψηφοφορίες για εκλογή προέδρου της Βουλής και η χώρα πήγε στις κάλπες στις 28 Δεκεμβρίου 2025, όταν επικράτησε το κίνημα Αυτοδιάθεση του πρωθυπουργού Κούρτι εξασφαλίζοντας το 51% των ψήφων. Είχε προηγηθεί περίοδος πολιτικής αστάθειας για δέκα μήνες εξαιτίας της αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης. Στις 29 του περασμένου Απριλίου, η Βουλή διαλύθηκε διότι και πάλι δεν κατάφερε να εκλέξει πρόεδρο εξαιτίας της αποχής των βουλευτών της αντιπολίτευσης και της μη ύπαρξης απαρτίας. Οι επόμενες εκλογές θα διεξαχθούν εντός 45 ημερών. Ο υπηρεσιακός πλέον πρωθυπουργός Αλμπιν Κούρτι κατηγόρησε κόμματα της αντιπολίτευσης ότι αδιαφορούν για τη σταθερότητα στη χώρα και ο μοναδικός πολιτικός τους στόχος είναι να τον ανατρέψουν.
Βουλγαρία: Οκτώ εκλογές σε πέντε χρόνια!
Στις 19 Απριλίου, η Βουλγαρία πήγε στις όγδοες εκλογές μέσα σε πέντε χρόνια. Η κυβέρνηση συνασπισμού με επικεφαλής το κόμμα GERB του πρωθυπουργού Ρόζεν Ζελιάζκοφ παραιτήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, αφού προηγουμένως υποχρεώθηκε να αποσύρει τον προϋπολογισμό εν μέσω διαδηλώσεων. Μετά την παραίτηση της κυβέρνησης, τα τρία μεγαλύτερα κόμματα αρνήθηκαν να αναλάβουν την ευθύνη σχηματισμού κυβέρνησης. Ο συνασπισμός GERB-SDS είχε κερδίσει τις εκλογές του Οκτωβρίου του 2024, αλλά κυβέρνηση σχηματίστηκε τον Ιανουάριο του 2025. Η οποία παραιτήθηκε πριν βγει ο χρόνος! Στις βουλευτικές εκλογές του περασμένου Απριλίου κέρδισε ο φιλορώσος πρώην πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ, εξασφαλίζοντας αυτοδυναμία με το νέο κόμμα που ίδρυσε αφού παραιτήθηκε από την προεδρία. Αν χρειάζονται οκτώ εκλογές σε πέντε χρόνια για να σχηματιστεί κυβέρνηση…
Τσεχία: Με ακροδεξιό πρόεδρο Βουλής
Εξελίξεις είχαμε και στην Τσεχία. Εκεί, ο δισεκατομμυριούχος Αντρέι Μπάμπις κέρδισε τον Οκτώβριο του 2025 τις εκλογές και επέστρεψε στον πρωθυπουργικό θώκο. Ωστόσο, το κόμμα του ΑΝΟ (Δράση Δυσαρεστημένων Πολιτών) εξασφάλισε μόνο 80 έδρες επί των 200 του τσεχικού Κοινοβουλίου και ο Μπάμπις σχημάτισε, δύο μήνες μετά τις εκλογές, κυβέρνηση συνασπισμού με το ευρωσκεπτικιστικό ακροδεξιό κόμμα Ελευθερία και Αμεση Δημοκρατία (SPD) και το νεοσύστατο δεξιό κόμμα των Αυτοκινητιστών (AUTO). Ετσι, πρόεδρος της Βουλής εξελέγη ο ακροδεξιός Τόμιο Οκαμούρα για τον οποίο ο ίδιος ο αδελφός του και χριστιανοδημοκράτης βουλευτής δήλωσε ότι η εκλογή του συνιστά «απειλή για την ασφάλεια» της χώρας! Ο ίδιος ο Μπάμπις δήλωσε για τον κυβερνητικό του συνασπισμό ότι «δεν είναι αυτό που θα προτιμούσαμε, αλλά είναι αυτό που είναι δυνατό». Και ήδη χρειάζεται να παρεμβαίνει για να αποφεύγονται ακραίες εκφράσεις των συμμάχων του.
Αύριο: Δανία, Γροιλανδία, Σουηδία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ιρλανδία, Ισλανδία
