Στην προσπάθειά τους να μας πείσουν ότι πρέπει να αποκτήσουμε και στην Ελλάδα την πολυδιαφημισμένη «κουλτούρα των συνεργασιών», οι αρχιτέκτονες του χάους διαφημίζουν παραδείγματα από τις πιο προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες.
Στην πραγματικότητα διαφημίζουν έναν εφιάλτη, καθώς οι κυβερνήσεις συνεργασίας οδηγούν σε πρόωρες εκλογές, ασυνεννοησία, ευκαιριακές συμμαχίες και επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης.
Δανία: Πρόωρες εκλογές και αδιέξοδο στις συνομιλίες
Στη Δανία, η Σοσιαλδημοκράτισσα πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν προκήρυξε πρόωρες εκλογές (24 Μαρτίου 2026), πιστεύοντας ότι θα έβγαινε κερδισμένη από τη στάση της έναντι των ΗΠΑ για το ζήτημα της Γροιλανδίας. Το αποτέλεσμα ήταν να μπουν πάλι στη Βουλή 12 κόμματα, κανένα από τα δύο βασικά μπλοκ (το κόκκινο και το μπλε) δεν εξασφάλισε τις αναγκαίες 91 έδρες για τη δεδηλωμένη, ο απελθών συνασπισμός κομμάτων έχασε 19 έδρες, οι Σοσιαλδημοκράτες της κ. Φρεντέρικσεν γνώρισαν τη μεγαλύτερη ήττα τους από το… 1903 λαμβάνοντας μόλις 38 έδρες (το κόμμα της από το 27,5% στις εκλογές του 2022 έπεσε στο 21,8% και βρέθηκε με 12 έδρες λιγότερες), ενισχύθηκαν τα άκρα (Αριστερά και Ακροδεξιά, με την τελευταία, το Δανικό Λαϊκό Κόμμα, να τριπλασιάζει τις έδρες της, κερδίζοντας το 9,1% των ψήφων), οι Μετριοπαθείς έγιναν ρυθμιστικός παράγων και οι διαπραγματεύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης έχουν μπλοκαριστεί.
Όλα αυτά παρά το γεγονός ότι η Φρεντέρικσεν είχε υποσχεθεί αφορολόγητα επιδόματα (335 ως 669 ευρώ) προς δύο εκατομμύρια νοικοκυριά για να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κόστος ζωής. Επιπλέον, αυτό που θεωρούσε «πετράδι του στέμματος» της προεκλογικής της εκστρατείας, η δέσμευση για επιβολή «φόρου πλούτου» χάρη στον οποίο θα συγκέντρωνε περί τα 800 εκατ. ευρώ για να χρηματοδοτηθούν κοινωνικές πολιτικές, κατέληξε στο Βατερλό των διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η Φρεντέρικσεν συνάντησε τοίχο, καθώς στο ζήτημα αυτό τη στηρίζουν μόνο τα αριστερά κόμματα που δεν επαρκούν για τον σχηματισμό πλειοψηφίας. Την Πρωτομαγιά, η πρωθυπουργός αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πρότασή της προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαπραγματεύσεις.
Γροιλανδία: Επεσε η κυβέρνηση εθνικής ενότητας!
Την ίδια ώρα, με την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών στη Δανία, αποσταθεροποιήθηκε και η απειλούμενη Γροιλανδία, όταν το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα Siumut αποσύρθηκε από τον κυβερνητικό συνασπισμό, απαιτώντας να αποχωρήσουν από την κυβέρνηση οι υπουργοί που θα λάμβαναν μέρος στις δανικές εκλογές (η Γροιλανδία εκπροσωπείται στην περιφέρεια της Κοπεγχάγης με δύο έδρες). Τελικά στη Γροιλανδία και η κυβέρνηση έπεσε και οι δύο υποψήφιοι υπουργοί δεν εξελέγησαν στο δανικό Κοινοβούλιο! Μιλάμε για μια τετρακομματική κυβέρνηση που είχε σχηματιστεί μετά τις εκλογές της 11ης Μαρτίου 2025 και περιλάμβανε όλα τα εκπροσωπούμενα στο Κοινοβούλιο κόμματα εκτός από το εθνικιστικό Naleraq, που τάσσεται υπέρ της ταχείας ανεξαρτητοποίησης από τη Δανία. Και όμως, οι Γροιλανδοί Σοσιαλδημοκράτες κατάφεραν να προκαλέσουν κυβερνητική κρίση και να ρίξουν μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, αν και διαθέτουν μόλις τέσσερις έδρες στο 31μελές γροιλανδικό Κοινοβούλιο!
Σουηδία: Κυβέρνηση μειοψηφίας υπό το βλέμμα της Ακροδεξιάς
Η Σουηδία έζησε τρεις κυβερνητικές κρίσεις μέσα στο 2022. Καταφέρνουν να επιβιώνουν επειδή εκεί η δεδηλωμένη εξασφαλίζεται αν 175 βουλευτές δεν ψηφίσουν εναντίον της κυβέρνησης. Γι’ αυτό και όταν εξασφαλίζεται η ανοχή από τον αναγκαίο αριθμό βουλευτών επιτυγχάνονται κυβερνήσεις μειοψηφίας (ακόμη και με μόλις 100 ψήφους στη Βουλή, όπως συνέβη τον Νοέμβριο του 2021 όταν σχημάτισε κυβέρνηση η Αντερσον).
Το ίδιο συνέβη και τον Οκτώβριο του 2022, όταν ο Ουλφ Κρίστερσον, ηγέτης των Μετριοπαθών, σχημάτισε κυβέρνηση μειοψηφίας με τους Χριστιανοδημοκράτες και τους Φιλελεύθερους και με το ακροδεξιό κόμμα Σουηδοί Δημοκράτες του Τζίμι Άκεσον να μη μετέχει στην κυβέρνηση, αλλά να προσφέρει την ανοχή του. Ωστόσο, στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2026, τα πράγματα θα δυσκολέψουν, καθώς ο Άκεσον έχει διαμηνύσει ότι θα ζητήσει για το κόμμα του υπουργικές καρέκλες. Στις δημοσκοπήσεις βρίσκεται ήδη στη δεύτερη θέση, με πρώτους τους Σοσιαλδημοκράτες. Αυτό σημαίνει πως είναι άγνωστο πώς θα σχηματιστεί η επόμενη σουηδική κυβέρνηση.
Ολλανδία: Το χάος των συνομιλιών και οι αποχωρήσεις σε… δόσεις
Στην Ολλανδία, η τέταρτη κυβέρνηση Ρούτε είχε πέσει τον Ιούλιο του 2023, 543 ημέρες μετά την ορκωμοσία της. Το 2017, οι διαπραγματεύσεις για την τρίτη κυβέρνηση Ρούτε είχαν διαρκέσει 225 ημέρες. Μετά την παραίτησή της, στις 15 Ιανουαρίου 2021, και τις εκλογές της 17ης Μαρτίου, χρειάστηκαν 271 μέρες για να αποκτήσει η χώρα την τέταρτη κυβέρνηση Ρούτε.
Διαπραγματεύονταν επί εννέα μήνες τα ίδια κόμματα που είχαν συγκυβερνήσει άλλες τρεις φορές! Η πρώτη κυβέρνηση Ρούτε είχε πέσει μετά από 557 ημέρες, όταν ο ακροδεξιός Γκερτ Βίλντερς είχε αποσύρει την ανοχή του. Η μόνη φορά που κυβέρνηση Ρούτε ολοκλήρωσε τη θητεία της ήταν η δεύτερη. Μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 2023, σε συμφωνία για κυβέρνηση κατέληξαν τον Μάιο του 2024. Στις εκλογές είχε πρωτεύσει το ακροδεξιό κόμμα (PVV) του Γκερτ Βίλντερς. Και καθώς εκλογές δεν επιτρεπόταν να ξαναγίνουν πριν από τον Οκτώβριο του 2025, σχηματίστηκε κυβέρνηση από το ακροδεξιό κόμμα, το Λαϊκό Κόμμα (VVD), το λαϊκιστικό Κόμμα των Αγροτών (ΒΒΒ) και το νεοσυσταθέν ευρωσκεπτικιστικό κόμμα Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο, ιδρυτικό μέλος του οποίου είναι ο πρώην πλέον υπουργός των Εξωτερικών, Βέλντκαμπ. Προκειμένου να μη βρεθεί στον πρωθυπουργικό θώκο ο ακροδεξιός Βίλντερς, συμφωνήθηκε πρωθυπουργός να ορκιστεί ο Ντικ Σχουφ, πρώην ανώτερος δημόσιος υπάλληλος.
Τον Ιούνιο του 2025, ο ακροδεξιός Βίλντερς αποσύρθηκε από την κυβέρνηση επειδή, όπως ανέφερε, δεν τηρήθηκε η συμφωνία για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού. Ο Σχουφ υπέβαλε την παραίτησή του στον βασιλιά και παρέμεινε ως υπηρεσιακός. Ακολούθησε, τον Αύγουστο του 2025, η αποχώρηση του λαϊκιστικού κόμματος Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο (επειδή το Υπουργικό Συμβούλιο δεν συμφώνησε για μέτρα κατά του Ισραήλ) και η χώρα έμεινε κυριολεκτικά στον αέρα: 15 μήνες έπειτα από τον –μετά κόπων και βασάνων– σχηματισμό κυβέρνησης, είχαν ξεμείνει από οκτώ σημαντικούς υπουργούς και υφυπουργούς.
Στις εκλογές του Οκτωβρίου του 2025, πρώτο ήλθε το κεντρώο κόμμα D66 του Ρομπ Γέτεν, που ορκίστηκε πρωθυπουργός στα τέλη του Φεβρουαρίου, μετά από 117 ημέρες διαπραγματεύσεων, σχηματίζοντας κυβέρνηση μειοψηφίας με δύο κεντροδεξιά κόμματα – με τους φιλελεύθερους του VVD, των οποίων ηγείται η Ντιλάν Γεσιλγκόζ, και με το χριστιανοδημοκρατικό CDA, κεντροδεξιό κόμμα υπό τον Χένρι Μπότενμπαλ. Αλλά αυτά τα τρία κόμματα μαζί κέρδισαν 66 έδρες, πολύ λιγότερες από την πλειοψηφία στο ολλανδικό Κοινοβούλιο που αριθμεί 150 μέλη. Αυτό σημαίνει ότι στο Κοινοβούλιο ο μειοψηφικός συνασπισμός πρέπει να αναζητά κατά περίπτωση πλειοψηφίες για να περνούν οι νόμοι. Τεράστιες δυσκολίες αν λάβουμε υπ’ όψιν ότι στο ολλανδικό Κοινοβούλιο έχουν εισέλθει 17 κόμματα, ενώ στις εκλογές το ακροδεξιό κόμμα του Γκερτ Βίλντερς ήλθε δεύτερο.
Βέλγιο: Παγκόσμιο ρεκόρ διαπραγματεύσεων
Το παγκόσμιο ρεκόρ χρόνου διαπραγματεύσεων κρατά το Βέλγιο, που το 2010-2011 χρειάστηκε 541 ημέρες διαπραγματεύσεων για να σχηματιστεί επτακομματική κυβέρνηση, ενώ στις 30 Σεπτεμβρίου 2020, 652 ημέρες μετά την τελευταία μη υπηρεσιακή κυβέρνηση και 500 ημέρες από τις εκλογές του Μαΐου του 2019, υπήρξε συμφωνία για σχηματισμό κυβέρνησης. Στις 3 Φεβρουαρίου 2025, οκτώ ολόκληρους μήνες μετά τις εκλογές της 9ης Ιουνίου 2024, το Βέλγιο απέκτησε τελικά μια πεντακομματική κυβέρνηση. Πρωθυπουργός ο αρχηγός της συντηρητικής και εθνικιστικής Νέας Φλαμανδικής Συμμαχίας (N-VA), Μπαρτ ντε Βέβερ, και σύμμαχοί του το γαλλόφωνο κόμμα MR (φιλελεύθεροι), το κόμμα των Φλαμανδών Χριστιανοδημοκρατών CD&V, το γαλλόφωνο κεντρώο κόμμα Les Engagés και οι Φλαμανδοί σοσιαλιστές Vooruit, ο μοναδικός αριστερός εταίρος του κυβερνητικού συνασπισμού. Ολοι μαζί συγκεντρώνουν 81 από τις 150 έδρες του βελγικού Κοινοβουλίου.
Ωστόσο, πέρσι, επί μήνες όλα αυτά τα κόμματα δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν επί του προϋπολογισμού του 2026, με αποτέλεσμα ο πρωθυπουργός να δώσει προθεσμία για συμφωνία μέχρι τα Χριστούγεννα του 2025, διαφορετικά η χώρα θα οδηγείτο και πάλι σε εκλογές. Τελικά στα τέλη Νοεμβρίου συμφώνησαν εν μέσω διαδηλώσεων που κράτησαν τρεις ημέρες, προκειμένου να μην αυξηθεί ο ΦΠΑ. Το 2025 το έλλειμμα ανέβηκε στο 5,2% επί του ΑΕΠ και ο διεθνής οίκος Moody’s είχε υποβαθμίσει την πιστοληπτική ικανότητα της βελγικής οικονομίας από Αα3 σε Α1, για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια, εξαιτίας του υψηλού κόστους δανεισμού, της αύξησης του δημοσίου χρέους και της επιβάρυνσης του ασφαλιστικού λόγω γήρανσης του πληθυσμού.
Ιρλανδία: Κυβέρνηση μειοψηφίας στο… κυνήγι των ανεξάρτητων!
Στην Ιρλανδία, μετά τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου 2024, επιτεύχθηκε συμφωνία (15/1/2025) μεταξύ των δύο κεντροδεξιών κομμάτων (Φιάνα Φέιλ και Φίνε Γκάελ). Ωστόσο τα δύο κόμματα μαζί συγκεντρώνουν 87 έδρες, δηλαδή τους λείπει μία έδρα για την απόλυτη πλειοψηφία. Ετσι, η κυβέρνηση στηρίζεται στις ευκαιριακές ψήφους των εννέα ανεξάρτητων βουλευτών.
Ισλανδία: Από συνασπισμό σε συνασπισμό
Στην Ισλανδία, τον Οκτώβριο του 2024 κατέρρευσε ο συνασπισμός Αριστεράς (Αριστερά – Πράσινοι)-Κεντροδεξιάς (Κόμμα της Προόδου) λόγω των διαφωνιών σε σειρά θεμάτων, από την εξωτερική πολιτική ως το μεταναστευτικό και την ενεργειακή πολιτική, αλλά και τον πληθωρισμό, την ακρίβεια και το στεγαστικό. Στις εκλογές της 30ής Νοεμβρίου 2024, οι Σοσιαλδημοκράτες επικράτησαν και στις 21 Δεκεμβρίου σχηματίστηκε κυβέρνηση με τη Σοσιαλδημοκρατική Συμμαχία, το κεντρώο Λαϊκό Κόμμα και το αριστερό φιλοευρωπαϊκό Κόμμα της Μεταρρύθμισης, υπό την 36χρονη νεότερη πρωθυπουργό στον κόσμο Κρίστρουντ Φροσταδοτίρ. Το ζήτημα είναι πως και η προηγούμενη κυβέρνηση είχε πέσει λόγω των διαφωνιών μεταξύ των εταίρων, δηλαδή μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς. Διαφωνίες που δύσκολα γεφυρώνονται…
Αύριο: Αυστρία, Πορτογαλία, Ισπανία
