Φθηνότερα δάνεια, ισχυρότερες εγγυήσεις και περισσότερα χρηματοδοτικά εργαλεία αναμένεται να μπουν στην αγορά μετά την αναβάθμιση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ).
Η αλλαγή ήρθε μετά την ολοκλήρωση του λεγόμενου Pillar Assessment από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 15 Ιουλίου.
Η πιστοποίηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαδικασία. Δίνει στην ΕΑΤ τη δυνατότητα να συμμετέχει απευθείας στην υλοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
Με αυτόν τον τρόπο η Τράπεζα παύει να λειτουργεί μόνο ως εθνικός μηχανισμός στήριξης των μικρομεσαίων και αποκτά μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων.
Στο άμεσο οικονομικό σκέλος, η ΕΑΤ διαθέτει ως βάση περίπου 2 δισ. ευρώ από αδιάθετους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Τα κεφάλαια αυτά μπορούν να κινητοποιήσουν πολλαπλάσια ποσά από το τραπεζικό σύστημα.
Με βάση την εμπειρία των προηγούμενων προγραμμάτων, η συνολική χρηματοδότηση μπορεί να κινηθεί μεταξύ 5 και 5,5 δισ. ευρώ.
Το ποσό αναμένεται να κατευθυνθεί κυρίως σε επιχειρήσεις που αναζητούν πρόσβαση σε δανεισμό με χαμηλότερο κόστος και καλύτερους όρους.
Παράλληλα, η ΕΑΤ στρέφεται πλέον πιο έντονα και προς τον αγροτικό τομέα.
Στον σχεδιασμό βρίσκεται νέο Ταμείο για την αγροτική επιχειρηματικότητα, το οποίο θα συνδυάζει δάνεια και επιχορηγήσεις για παραγωγούς και επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα.
Νέο καθεστώς στις χρηματοδοτήσεις
Η πιστοποίηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντλεί και να διαχειρίζεται ευρωπαϊκά χρήματα.
Η ΕΑΤ γίνεται ο πρώτος ελληνικός οργανισμός που εξασφαλίζει το συγκεκριμένο «πράσινο φως» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για απευθείας διαχείριση κοινοτικών κονδυλίων, χωρίς να απαιτείται η παρεμβολή υπουργείου.
Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία ολοκληρώνεται ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΕΑΤ αποκτά τη δυνατότητα να αναζητά ευρωπαϊκούς πόρους και να δημιουργεί νέα προγράμματα χρηματοδότησης ακόμη και μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στόχος είναι τα νέα εργαλεία να καλύπτουν τις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες συχνά δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τραπεζική χρηματοδότηση με ανταγωνιστικούς όρους.
Ο νέος ρόλος της ΕΑΤ αναμένεται να αποτυπωθεί και στις κυβερνητικές ανακοινώσεις στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Εκεί αναμένεται να παρουσιαστούν περισσότερες λεπτομέρειες για τα χρηματοδοτικά προγράμματα που βρίσκονται σε προετοιμασία.
Πώς τα 2 δισ. μπορούν να γίνουν έως 5,5 δισ. ευρώ
Η διαδικασία για την πιστοποίηση δεν έγινε από τη μία ημέρα στην άλλη.
Χρειάστηκαν περίπου τέσσερα χρόνια προετοιμασίας, ελέγχων και διαδικασιών, καθώς η σχετική προσπάθεια είχε ξεκινήσει από το 2022.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της αρμόδιας υπηρεσίας DG GROW, ενέκρινε τελικά την αίτηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Από το 2019 μέχρι σήμερα, η ΕΑΤ έχει εγκρίνει περισσότερα από 88.000 δάνεια, συνολικού ύψους 15,15 δισ. ευρώ, προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για τη μέχρι σήμερα δραστηριότητά της, η επίδραση των προγραμμάτων της στην οικονομία αποτιμάται σε:
- 12,5 δισ. ευρώ πρόσθετο ΑΕΠ
- 383.600 θέσεις εργασίας
- 7,3 δισ. ευρώ πρόσθετο εισόδημα εργαζομένων
- 5 δισ. ευρώ επιπλέον δημόσια έσοδα
Τα ποσά αυτά αφορούν την περίοδο πριν από τη νέα ευρωπαϊκή πιστοποίηση.
Η βασική διαφορά από εδώ και πέρα είναι ότι η ΕΑΤ μπορεί να απευθύνεται απευθείας στην Κομισιόν για χρηματοδότηση.
Μέχρι τώρα, τα περισσότερα ευρωπαϊκά κονδύλια κατευθύνονταν μέσω των κρατών-μελών και των Περιφερειών.
Το κράτος αναλάμβανε τη διαχείριση και την κατανομή τους, ενώ η Αναπτυξιακή Τράπεζα συμμετείχε ως φορέας υλοποίησης.
Μετά το Pillar Assessment, η σχέση αυτή αλλάζει.
Η ΕΑΤ αποκτά αυτοτελή πρόσβαση στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς χρηματοδότησης και μπορεί να αξιοποιήσει περίπου 2 δισ. ευρώ αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ακόμη και μετά τη λήξη του στις 31 Αυγούστου 2026.
Η μόχλευση που ανεβάζει το ποσό
Τα 2 δισ. ευρώ δεν προορίζονται απλώς να δοθούν αυτούσια ως δάνεια.
Το βασικό εργαλείο είναι η μόχλευση.
Με βάση τα μέχρι σήμερα στοιχεία, για κάθε ένα ευρώ που διαχειρίζεται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα μπορούν να κινητοποιηθούν επιπλέον κεφάλαια από το τραπεζικό και το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ο μέσος πολλαπλασιαστής υπολογίζεται περίπου στο 2,7.
Έτσι, τα διαθέσιμα 2 δισ. ευρώ μπορούν να οδηγήσουν σε συνολικές χρηματοδοτήσεις που θα προσεγγίσουν τα 5 έως 5,5 δισ. ευρώ.
Τα χρήματα θα μπορούν να διοχετευθούν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στον αγροτικό τομέα, χωρίς να απαιτηθεί αντίστοιχου ύψους νέος κρατικός δανεισμός.
Από τις μικρομεσαίες σε νέους κλάδους
Μέχρι σήμερα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ήταν περισσότερο γνωστή μέσα από προγράμματα όπως το ΤΕΠΙΧ και το «Εξοικονομώ».
Ο βασικός της ρόλος ήταν να περιορίζει τα προβλήματα πρόσβασης στη χρηματοδότηση για επιχειρήσεις που δεν μπορούσαν εύκολα να δανειστούν από τις εμπορικές τράπεζες.
Αυτός ο ρόλος παραμένει.
Ωστόσο, μετά την πιστοποίηση, οι αρμοδιότητες και τα διαθέσιμα εργαλεία διευρύνονται.
Η ΕΑΤ μπορεί πλέον να παίξει μεγαλύτερο ρόλο στη χρηματοδότηση ολόκληρων κλάδων της οικονομίας.
Οι νέες κατευθύνσεις της ΕΑΤ
Μία από τις βασικές προτεραιότητες είναι η ενεργειακή μετάβαση. Οι επενδύσεις στην ενέργεια αποτελούν πλέον κρίσιμο παράγοντα για το κόστος λειτουργίας και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Δεύτερος βασικός άξονας είναι η καινοτομία. Το Ταμείο Καινοτομίας διαχειρίζεται ήδη κεφάλαια ύψους 155 εκατ. ευρώ, ενώ το πεδίο αυτό αναμένεται να ενισχυθεί τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην προσιτή στέγη.
Χιλιάδες νοικοκυριά ήρθαν ήδη σε επαφή με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα μέσω του προγράμματος «Σπίτι μου 2», το οποίο αφορά τη χρηματοδότηση για την αγορά πρώτης κατοικίας.
Με τη νέα δυνατότητα απευθείας πρόσβασης σε ευρωπαϊκά κονδύλια, η ΕΑΤ θα μπορεί στο μέλλον να συμμετέχει στον σχεδιασμό και άλλων στεγαστικών προγραμμάτων.
Το ζητούμενο πλέον είναι πόσο γρήγορα τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κεφάλαια θα φτάσουν στην πραγματική οικονομία και με ποιους όρους.
Για επιχειρήσεις, παραγωγούς και νοικοκυριά, το κρίσιμο δεν είναι μόνο το συνολικό ποσό των 5,5 δισ. ευρώ, αλλά το επιτόκιο, οι προϋποθέσεις ένταξης και το πόσο εύκολη θα είναι τελικά η πρόσβαση στα νέα δάνεια.
