Ο Αλέξης Τσίπρας είχε επισκεφθεί το 2016 την Τεχεράνη και μεταξύ άλλων εξήρε τη συμβολή του θεοκρατικού καθεστώτος στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Οι δηλώσεις των πολιτικών προσώπων είναι ενδεικτικές της σταθερότητας που τα χαρακτηρίζει διαχρονικά. Ποικίλα σχόλια προκάλεσε η νέα ανάρτηση του Αλέξη Τσίπρα σχετικά με την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν. Ο πρώην πρωθυπουργός έκανε λόγο για «βύθιση της περιοχής στην καταστροφή» και κάλεσε την ελληνική κυβέρνηση να μην εμπλέξει τη χώρα σε πολεμικές περιπέτειες – λες και η Ελλάδα ετοιμάζεται να μπει στον πόλεμο.
Για πολλούς πολιτικούς παρατηρητές, οι πρόσφατες τοποθετήσεις Τσίπρα έρχονται σε ευθεία αντίθεση με όσα έλεγε ο ίδιος το 2016, όταν επισκέφθηκε ως πρωθυπουργός την Τεχεράνη και εξήρε τον ρόλο του ανελεύθερου ιρανικού καθεστώτος.
Κατά την επίσημη επίσκεψή του τότε στο Ιράν, λίγο μετά την άρση μέρους των διεθνών κυρώσεων λόγω της συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα, ο ίδιος είχε κάνει δηλώσεις που είχαν παρουσιαστεί ως «άνοιγμα» της Ελλάδας σε μια πολλά υποσχόμενη αγορά.
Πολιτικοί παρατηρητές θυμήθηκαν σειρά δηλώσεων… υψηλής πολιτικής που έμειναν στην ιστορία:
- Κατά την άφιξή του στην Τεχεράνη, ο Α. Τσίπρας είχε πει ότι «η Ελλάδα θα γίνει μια ενεργειακή, οικονομική και εμπορική γέφυρα μεταξύ του Ιράν και της Ευρωπαϊκής Ένωσης», υπογραμμίζοντας την πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης να ενισχύσει τους δεσμούς και να αναδείξει την Ελλάδα σε κόμβο συνεργασίας μεταξύ Ιράν και ΕΕ.
- Σε συνέντευξη Τύπου στην ιρανική πρωτεύουσα ο Α. Τσίπρας είχε δηλώσει ότι «το Ιράν είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για τη σταθερότητα και την ειρήνη στη Μέση Ανατολή και ένας σημαντικός οικονομικός εταίρος», δίνοντας έμφαση στον ρόλο του Ιράν στη γεωπολιτική ισορροπία της περιοχής.
- Σε επίσκεψή του στο Τεχνολογικό Πάρκο της Τεχεράνης, ο κ. Τσίπρας είχε αναφέρει ότι οι δύο χώρες θα μπορούσαν να συνεργαστούν σε τομείς όπως η τεχνολογία και η καινοτομία, η ενέργεια, το εμπόριο, ο πολιτισμός και η ναυτιλία.
Ο Α. Τσίπρας είχε χαρακτηρίσει τη διμερή συνεργασία στρατηγική επιλογή, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να αναπτύξει σχέσεις στρατηγικού χαρακτήρα με το Ιράν σε πολλούς τομείς.
Απαντώντας σε σχολιασμό Ιρανού αξιωματούχου που χαρακτήρισε τον ίδιο «ανεξάρτητο ηγέτη της Ευρώπης», ο Α. Τσίπρας είχε τονίσει ότι «η Ελλάδα, αν και μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ασκεί ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική».
Κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου, ο Α. Τσίπρας είχε πει το μνημειώδες, ότι ο ρόλος του Ιράν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας στη Μέση Ανατολή (!) είναι αξιοσημείωτος, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημαντική θέση που μπορεί να έχει η χώρα στη σταθερότητα της περιοχής.
Μάλιστα, ο Α. Τσίπρας είχε χαρακτηρίσει την επίσκεψή του «ορόσημο» για την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Ιράν, προσβλέποντας στην επέκταση των διμερών σχέσεων πολιτικά και οικονομικά.
Οι επικριτές του είχαν επισημάνει τότε ότι οι δηλώσεις εκείνες αγνοούσαν πλήρως τον χαρακτήρα του θεοκρατικού καθεστώτος, τις καταγγελίες για καταπάτηση ανθρώπινων δικαιωμάτων και τον περιφερειακό ρόλο της Τεχεράνης σε συγκρούσεις μέσω παραστρατιωτικών οργανώσεων.
Στην τοποθέτηση των τελευταίων ωρών ο Αλέξης Τσίπρας καταγγέλλει την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ ως κίνηση που οδηγεί σε αποσταθεροποίηση και επαναλαμβάνει ότι «η δημοκρατία για την οποία αγωνίζεται ο ιρανικός λαός δεν μπορεί να επιτευχθεί με στρατιωτικές επεμβάσεις ξένων χωρών».
Η κριτική του επικεντρώνεται επίσης στη συμμετοχή της Ελλάδας σε περιφερειακά σχήματα συνεργασίας με το Ισραήλ, αφήνοντας αιχμές για «νέο μέτωπο πολέμου» και «εξάγωνο συμμαχιών» – ξέχασε μάλλον ότι επί εποχής του είχαν ξεκινήσει οι τριμερείς σύνοδοι με το Ισραήλ και όχι μόνο.
Με άλλα λόγια, ο Αλέξης Τσίπρας σήμερα μετατοπίζει το βάρος από το ιρανικό καθεστώς στη δυτική στρατιωτική επέμβαση και στις επιλογές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι υποστηρικτές του θα πουν ότι και το 2016 και σήμερα ο Α. Τσίπρας κινείται στο ίδιο πλαίσιο υπέρ του διαλόγου και της διπλωματίας. Οι επικριτές του, ωστόσο, εντοπίζουν εμφανή αντίφαση. Το 2016, χαρακτήριζε το Ιράν «κρίσιμο παράγοντα ειρήνης», χωρίς ουσιαστική αναφορά στο θεοκρατικό καθεστώς. Σήμερα, αναφέρεται στον «ιρανικό λαό που αγωνίζεται για δημοκρατία». Η διαφορά τόνου είναι εμφανής.
Αναφερόμενοι στην τότε στάση Τσίπρα, πολιτικοί παρατηρητές υπογραμμίζουν ότι αν η Ελλάδα είχε επενδύσει πολιτικά και ενεργειακά σε μια στενή στρατηγική σχέση με την Τεχεράνη, πιθανόν σήμερα να βρισκόταν σε δύσκολη θέση απέναντι στους δυτικούς συμμάχους της.
Οι ίδιοι πάντως επισημαίνουν ότι όταν ένας πολιτικός έχει χαρακτηρίσει μια χώρα «κρίσιμο παράγοντα ειρήνης» και λίγα χρόνια μετά μιλά ακαθόριστα για λαϊκό αγώνα και για δημοκρατία, είναι αναπόφευκτο να τίθενται ερωτήματα σχετικά με την πολιτική σοβαρότητα.
Η υπόθεση αναδεικνύει το διαχρονικό ζήτημα της πολιτικής συνέπειας και κυρίως το πώς ισορροπεί κανείς ανάμεσα σε αρχές, συμφέροντα και συμμαχίες. Οι δηλώσεις του 2016 δείχνουν έναν πρωθυπουργό που έβλεπε στο Ιράν μια ευκαιρία. Η σημερινή ανάρτηση δείχνει έναν πολιτικό που θέλει να επαναλανσαριστεί στην κεντρική πολιτική σκηνή και φοβάται μην κάνει κάποιο λάθος.
Το αν πρόκειται για πολιτική λήθη ή για προσαρμογή στις νέες συνθήκες είναι θέμα ερμηνείας. Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια μνήμη είναι παρούσα και οι παλαιότερες δηλώσεις λειτουργούν ως καθρέφτης των σημερινών τοποθετήσεων. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό δίδαγμα, ότι στην πολιτική οι δηλώσεις μένουν και χαρακτηρίζουν τα πρόσωπα.
