Η ενδεχόμενη αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη και οι διεργασίες για τη συγκρότηση νέου κομματικού σχηματισμού θέτουν το πολιτικό σύστημα ενώπιον των ευθυνών του.
Η συζήτηση για τα θεσμικά αναχώματα της Δημοκρατίας απέναντι σε μορφώματα νεοναζιστικής προέλευσης είναι αναμφίβολα επιβεβλημένη. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει ένα βαθύτερο έλλειμμα του δημόσιου διαλόγου: έναν πρωτοφανή ιδεολογικό αναλφαβητισμό που τείνει να εκφυλίσει την πολιτική επιστήμη σε ένα παιχνίδι εύκολων εντυπώσεων και αυθαίρετων αφορισμών.
Στα τηλεοπτικά πάνελ και στις μιντιακές αναλύσεις, ο όρος «Ακροδεξιά» επιστρατεύεται πλέον ως μπαλαντέρ για να περιγράψει τον εθνικοσοσιαλισμό (ναζισμό) και τον φασισμό. Πρόκειται για μια σοβαρή εννοιολογική στρέβλωση. Η αυτόματη ταύτιση του ολοκληρωτισμού με τη Δεξιά, έστω και στην ακραία εκδοχή της, αποτελεί δομικό σφάλμα. Εξισώνει την ανάγκη για θεσμική σταθερότητα και ελεύθερη οικονομία με κινήματα που, ιστορικά και οργανικά, γεννήθηκαν για να τις καταστρέψουν.
Η «απάτη» του κρατισμού
Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ της παραδοσιακής συντηρητικής Δεξιάς και του εθνικοσοσιαλισμού αποτυπώνεται ανάγλυφα στο πεδίο της οικονομίας και της διαχείρισης της ιδιωτικής περιουσίας. Η αστική, φιλελεύθερη και συντηρητική παράταξη εδράζεται στην ιερότητα της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, την ελευθερία των αγορών, το κράτος δικαίου και τον περιορισμό του κρατικού παρεμβατισμού.
Στον αντίποδα, το ναζιστικό μοντέλο επέβαλε έναν ασφυκτικό, ολοκληρωτικό κρατικό διευθυντισμό. Μέσω της διαβόητης πολιτικής της «ευθυγράμμισης» (Gleichschaltung), το Γ΄ Ράιχ δεν κατήργησε τυπικά την ιδιωτική περιουσία, όπως έπραξε ο σοβιετικός κομμουνισμός, αλλά την απογύμνωσε από κάθε ίχνος αυτονομίας.
Στη χιτλερική Γερμανία, οι ιδιώτες επιχειρηματίες διατηρούσαν τους τίτλους ιδιοκτησίας τους, αλλά το κράτος καθόριζε τι θα παραχθεί, σε ποια τιμή θα πουληθεί, ποιες θα είναι οι αμοιβές και ποιο το ανώτατο επιτρεπτό κέρδος. Η επιχειρηματική πρωτοβουλία υποτάχθηκε πλήρως στις ανάγκες της πολεμικής μηχανής και της κρατικής ιδεολογίας. Οποιος διαφωνούσε αντιμετώπιζε άμεση κρατικοποίηση ή φυσική εξόντωση. Ο εθνικοσοσιαλισμός δεν υπήρξε ποτέ σύμμαχος του καπιταλισμού· υπήρξε ένας ιδιότυπος, φυλετικός κολεκτιβισμός.
Η πολιτική σκέψη
Αυτή η θεμελιώδης διάκριση δεν αποτελεί σύγχρονη εφεύρεση, αλλά κοινή διαπίστωση για τους κορυφαίους αναλυτές του 20ού αιώνα:
-Χάνα Αρεντ («Οι απαρχές του ολοκληρωτισμού»): Η σπουδαία φιλόσοφος τεκμηρίωσε ότι ο ναζισμός και ο σταλινισμός δεν αποτελούν προεκτάσεις της Δεξιάς ή της Αριστεράς, αλλά μια ριζικά νέα, αυτόνομη μορφή διακυβέρνησης: τον ολοκληρωτισμό. Και τα δύο συστήματα ισοπέδωσαν την κοινωνία των πολιτών και διέλυσαν τις παραδοσιακές κοινωνικές δομές.
-Φρίντριχ Χάγιεκ («Ο δρόμος προς τη δουλεία»): Ο νομπελίστας οικονομολόγος ανέλυσε διεξοδικά τις σοσιαλιστικές και κολεκτιβιστικές ρίζες του εθνικοσοσιαλισμού, προειδοποιώντας ότι ο ναζισμός αναδύθηκε επειδή η γερμανική κοινωνία είχε ήδη εθιστεί στον κρατικό παρεμβατισμό και την απόρριψη του κλασικού φιλελευθερισμού.
-Ιαν Κέρσοου («Χίτλερ»): Ο κορυφαίος ιστορικός καταγράφει πώς η παραδοσιακή γερμανική Δεξιά (οι μοναρχικοί και οι συντηρητικοί αστοί) πίστεψε αυταπατώμενη ότι θα μπορούσε να «χρησιμοποιήσει» ή να «δαμάσει» τον Χίτλερ, για να διαπιστώσει έντρομη ότι το κίνημά του ήταν μια επαναστατική, αντισυστημική δύναμη που σάρωσε τις αξίες τους.
Το «τσουβάλιασμα»
Η τάση της εποχής να απλουστεύει τα πάντα σε έναν γραμμικό άξονα οδηγεί σε επικίνδυνα λογικά άλματα. Αν υιοθετήσουμε τη λογική ότι οποιοδήποτε σχήμα κινείται στα όρια του πολιτικού φάσματος ταυτίζεται νομοτελειακά με τις χειρότερες ιστορικές εκφράσεις του, τότε η ανάλυση μετατρέπεται σε καρικατούρα.
Με την ίδια ακριβώς ισοπεδωτική λογική που ο εθνικοσοσιαλισμός βαφτίζεται Ακροδεξιά, ένας ψηφοφόρος ή ένα στέλεχος της ριζοσπαστικής εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς (π.χ. της ΑΝΤΑΡΣΥΑ) θα έπρεπε αυτόματα να χαρακτηρίζεται ως «τρομοκράτης».
Κάτι τέτοιο αποτελεί προφανή παραλογισμό. Η υπεράσπιση μιας αντικαπιταλιστικής ή επαναστατικής ιδεολογίας, όσο ακραία ή ανέφικτη κι αν κρίνεται πολιτικά, δεν ταυτίζεται με την εγκληματική δράση της τρομοκρατίας. Το να «τσουβαλιάζεις» την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά κάτω από τον τίτλο του τρομοκράτη είναι εξίσου ανεύθυνο με το να εντάσσεις τον ολοκληρωτικό ναζισμό στην πολιτική οικογένεια της συντηρητικής παράταξης.
Θεσμική σοβαρότητα
Καθώς η Δημοκρατία καλείται να διαχειριστεί την πολιτική πρόκληση της επιστροφής προσώπων με το βαρύ δικαστικό παρελθόν του Ηλία Κασιδιάρη, η ανάγκη για ιδεολογική ακρίβεια καθίσταται επιτακτική.
Η χρήση του όρου «Ακροδεξιά» ως επικοινωνιακό σκιάχτρο για τον ναζισμό στερεί από την κοινωνία τα κατάλληλα αντανακλαστικά. Ο εθνικοσοσιαλισμός δεν υπήρξε ποτέ το «άκρο» της Δεξιάς, διότι η Δεξιά υπερασπίζεται τους θεσμούς, το άτομο και την ελευθερία. Υπήρξε μια εγκληματική, ολοκληρωτική ιδεολογία που εχθρευόταν εξίσου τη δημοκρατία και την ελεύθερη οικονομία. Η παραγνώριση αυτής της αλήθειας δεν είναι απλώς ιστορική άγνοια· είναι πολιτική αμορφωσιά.
