Κάθε καλοκαίρι βρισκόμαστε στο ίδιο έργο, ως θεατές και πρωταγωνιστές συνάμα. Η Ευρώπη και η Ελλάδα παραδίδονται στις φλόγες, με τα πύρινα μέτωπα να καταστρέφουν δάση, περιουσίες και, δυστυχώς, ανθρώπινες ζωές. Το ερώτημα που επανέρχεται επιτακτικά είναι αν για αυτή την καταστροφή ευθύνεται η κλιματική αλλαγή ή ο ανθρώπινος παράγοντας. Η αλήθεια βρίσκεται στη φονική αλληλεπίδραση και των δύο, με τα στατιστικά στοιχεία να αποτυπώνουν μια ζοφερή πραγματικότητα.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), περισσότερα από 434.000 εκτάρια γης έχουν γίνει στάχτη στην Ευρώπη από την αρχή του έτους. Ο αριθμός αυτός ξεπερνά κατά πολύ τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών. Στην Ελλάδα, οι φωτιές εκδηλώνονται πλέον ταυτόχρονα σε πολλά σημεία, από τις Κυκλάδες και την Κρήτη μέχρι τη Βοιωτία και την Αττική, δοκιμάζοντας καθημερινά τις αντοχές του κρατικού μηχανισμού.
Το οικονομικό και κοινωνικό κόστος αυτών των καταστροφών είναι πλέον δυσβάσταχτο. Όπως επισημαίνει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (EEA), η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα κλιματικά κόστη ανά κάτοικο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο οι μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών προκάλεσαν άμεσες ζημιές σε υποδομές, κατοικίες και αγροτική παραγωγή που ξεπέρασαν το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ.
Το κόστος αυτό πολλαπλασιάζεται αν συνυπολογιστούν οι επιπτώσεις στον τουρισμό, οι δαπάνες για τα πτητικά μέσα πυρόσβεσης, καθώς και οι μακροχρόνιες αποζημιώσεις. Επιπλέον, το γεγονός ότι το 75% των ζημιών στην Ευρώπη παραμένει ανασφάλιστο μετακυλίει το μεγαλύτερο μέρος του βάρους της ανασυγκρότησης στους φορολογούμενους και στα κρατικά ταμεία.
Η κλιματική κρίση λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής του κινδύνου, καθώς οι παρατεταμένοι καύσωνες μετατρέπουν τα δάση σε πραγματικές πυριτιδαποθήκες. Ωστόσο, ο άνθρωπος είναι εκείνος που, τις περισσότερες φορές, κρατά τον αναπτήρα. Η πλειονότητα των πυρκαγιών οφείλεται σε εγκληματική αμέλεια ή σε σκόπιμους εμπρησμούς.
Η αντιμετώπιση αυτής της κρίσης απαιτεί μια ουσιαστική μετατόπιση του βάρους προς την πρόληψη και όχι αποκλειστικά προς την καταστολή. Δεν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα αναπόφευκτο φυσικό φαινόμενο, αλλά με μια ανθρωπογενή κρίση που επιδεινώνεται από τις ακραίες κλιματικές συνθήκες. Αν δεν αλλάξουμε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο προστατεύουμε το φυσικό περιβάλλον και οργανώνουμε την πρόληψη, οι χώρες της Μεσογείου, πρωτίστως, θα συνεχίσουν να καίγονται, υποθηκεύνοντας το μέλλον των επόμενων γενεών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ευθύνη των μέσων ενημέρωσης στη διαχείριση της πληροφορίας αποκτά ξεχωριστή σημασία. Είναι συχνά απογοητευτικός ο τρόπος με τον οποίο τηλεοπτικά δίκτυα και μέσα κοινωνικής δικτύωσης μεταδίδουν τις πυρκαγιές σε πραγματικό χρόνο.
Η διολίσθηση στον εντυπωσιασμό, η δραματοποίηση της καταστροφής προς όφελος της τηλεθέασης και ο καταιγισμός ασχολίαστων βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που τροφοδοτούν τον πανικό, θολώνουν την ουσία. Σε τέτοιες στιγμές, η ενημέρωση οφείλει να είναι ψύχραιμη, τεκμηριωμένη και υπεύθυνη. Οφείλει να αναδεικνύει τις προσπάθειες που καταβάλλονται για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και την αντιμετώπιση των πύρινων μετώπων, αντί να μετατρέπει την καταστροφή σε ζωντανό θέαμα που ανακυκλώνει τον φόβο, τον πανικό και την παραπληροφόρηση.
