Εν μέσω αυξημένης τουρκικής προκλητικότητας αλλά και των πρόσφατων αναταράξεων στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις με επίκεντρο την Κίμπερλι Γκιλφόιλ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επισκέπτεται την Ελλάδα.
Ο κ. Ρούμπιο αναμένεται να φτάσει στην Αθήνα το βράδυ της Τρίτης, προερχόμενος από το Ρέικιαβικ της Ισλανδίας. Την Πέμπτη θα αναχωρήσει με προορισμό την Πορτογαλία. Σε αντίθεση με την πάγια αμερικανική πρακτική του παρελθόντος, η επίσκεψή του στην ελληνική πρωτεύουσα δεν θα συνοδευτεί από αντίστοιχη στάση στην Τουρκία.
Το βασικό πρόγραμμα της επίσκεψης Ρούμπιο θα εκτυλιχθεί την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου. Ο Αμερικανός υπουργός θα γίνει δεκτός από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, ενώ θα συναντηθεί με τον επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας, Γιώργο Γεραπετρίτη, στο υπουργείο Εξωτερικών.
Αφορμή της επίσκεψης είναι ο έκτος γύρος του στρατηγικού διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ. Στόχος, σύμφωνα με το ανακοινωθέν του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, είναι η περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς εταιρικής σχέσης σε βασικές προτεραιότητες της αμερικανικής κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων η αμυντική συνεργασία, η περιφερειακή ασφάλεια και η ενεργειακή ασφάλεια.
Ο Στρατηγικός Διάλογος Αθήνας και Ουάσιγκτον θεμελιώθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2018, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και έκτοτε αποτελεί βασικό θεσμικό πλαίσιο της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας. Ο 6ος γύρος, ωστόσο, παραμένει σε εκκρεμότητα από τα τέλη του 2025, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι επιπλοκές, με κυριότερη τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, μετέθεταν τους σχεδιασμούς.
Ο τελευταίος γύρος πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 στην Ουάσιγκτον, υπό τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και τον τότε Αμερικανό ομόλογό του, Άντονι Μπλίνκεν.
Από την ελληνική κυβέρνηση έσπευσαν να υπογραμμίσουν τη σημασία της επίσκεψης Ρούμπιο. «Έρχεται να επανεπιβεβαιώσει το γεγονός ότι οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο. Είναι στρατηγικός μας σύμμαχος οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής», δήλωσε χθες στον ΣΚΑΪ ο Παύλος Μαρινάκης.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, η έλευση δύο αμερικανικών κολοσσών ενεργειακών στη χώρα, των Chevron και ExxonMobil αλλά και ο Κάθετος Διάδρομος, «πέραν του ότι ενισχύουν το ενεργειακό αποτύπωμα της χώρας και αλλάζουν εντελώς ως προς το πώς η Ελλάδα κινείται και ενεργειακά, αλλά και συνολικά στην περιοχή, δημιουργούν θέσεις εργασίας και στέλνουν ένα πολύ δυνατό μήνυμα σε μια πάρα, πάρα πολύ δύσκολη περίοδο».
Στο επίκεντρο του Στρατηγικού Διαλόγου θα βρίσκεται η Άμυνα, ο πιο σταθερός πυλώνας των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και η Ενέργεια. Η Αθήνα εστιάζει στην παραχώρηση από το πλεονάζον αμυντικό υλικό της Ουάσιγκτον και επιδιώκει, μεταξύ άλλων, την αποδέσμευση πυραύλων αέρος-αέρος, καθώς και αντιπλοϊκών πυραύλων για τα αεροσκάφη F-35.
Τα πρώτα από τα 20 μαχητικά πέμπτης γενιάς αναμένεται να φτάσουν στην Ελλάδα στα τέλη του 2029, ενώ από το 2028 θα ξεκινήσουν στις ΗΠΑ οι παραλαβές των πρώτων αεροσκαφών και η εκπαίδευση των Ελλήνων πιλότων.
Παράλληλα, η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη εντάξει στον στόλο της 60 από τα συνολικά 83 F-16 που αναβαθμίζονται σε επίπεδο Viper. Το πρόγραμμα υλοποιείται από την αμερικανική Lockheed Martin, με τη συμμετοχή της ΕΑΒ. Στο ίδιο πλαίσιο, η Αθήνα επιδιώκει να οριστικοποιηθεί και η αναβάθμιση ακόμη 38 μαχητικών F-16 Block 50 σε επίπεδο Viper (Block 70). Στόχος είναι η Πολεμική Αεροπορία να διαθέτει συνολικά 121 μαχητικά F-16 Viper (83+38).
Όσον αφορά τα ενεργειακά, στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν οι γεωτρήσεις της ExxonMobil στο Ιόνιο Πέλαγος, τους πρώτους μήνες του 2027, αλλά και αυτές της Chevron νότια της Κρήτης, εντός του 2028, σε περιοχές που -κατά την Αθήνα- διεμβολίζουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Στο τραπέζι θα βρεθεί και ο Κάθετος Διάδρομος, ο οποίος ήρθε στο προσκήνιο μετά το δημοσίευμα της Wall Street Journal για την Κίμπερλι Γκιλφόιλ και τη δραστηριότητά της. Το αρνητικό κλίμα γύρω από την Αμερικανίδα πρέσβη επιχείρησε να αλλάξει ο κ. Ρούμπιο, ο οποίος, σε ανάρτησή του, ανέφερε ότι η κ. Γκιλφόιλ «έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματική στην προώθηση της ατζέντας του προέδρου στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ο πρόεδρος Τραμπ και εγώ εκτιμούμε ιδιαίτερα το καθοριστικό έργο και τον ηγετικό ρόλο της πρέσβειρας στην περιοχή».
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι η ίδια έχει συμβάλει με μεγάλη επιτυχία στην προώθηση των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην Ελλάδα και σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μέσω περιφερειακών έργων όπως ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος.
Θεωρείται βέβαιο ότι στις συναντήσεις του με τον κ. Μητσοτάκη και τον κ. Γεραπετρίτη, ο κ. Ρούμπιο θα συζητήσει την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, με επίκεντρο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Λίγες ημέρες πριν από την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, η Αθήνα ευελπιστεί ότι η επίσκεψη Ρούμπιο μπορεί να λειτουργήσει ως ένα ηχηρό μήνυμα προς την Άγκυρα, η οποία διαμηνύει ότι, εάν δεν της ζητηθεί άδεια, δεν θα επιτρέψει την πραγματοποίηση του έργου.
