Ο τίτλος γύρω από τις τελευταίες εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να είναι κωμικός, αν δεν ήταν βαθιά πολιτικός: «Τι έχουν τα έρμα και ψοφάνε...».
Γιατί μέσα σε μία μόνο ημέρα, το άλλοτε κραταιό κόμμα της Κεντροαριστεράς κατάφερε να συμπυκνώσει όλα τα συμπτώματα μιας παρατεταμένης κρίσης ταυτότητας, ηγεσίας και στρατηγικής. Διαγραφή στελέχους, στήριξη σε συνδικαλιστικό πρόσωπο που προκαλεί αντιδράσεις και ένας «μαγικός» αλγόριθμος για την εκλογή συνέδρων που –υποτίθεται– θα έβαζε τάξη, αλλά τελικά τρελαίνει ακόμα και τους πιο υπομονετικούς δελφίνους.
Η αρχή έγινε με τη διαγραφή του βουλευτή Λέσβου, Π. Παρασκευαΐδη. Μια κίνηση που παρουσιάστηκε ως «αποφασιστικότητα» και «πειθαρχία», αλλά σε πολιτικό χρόνο θύμισε περισσότερο σπασμωδική αντίδραση. Όχι γιατί οι διαγραφές δεν έχουν θέση στην κομματική ζωή, αλλά γιατί όταν έρχονται χωρίς καθαρό πολιτικό αφήγημα μοιάζουν με απονενοημένο διάβημα. Στο ΠΑΣΟΚ του 2026, η πειθαρχία εμφανίζεται επιλεκτική και η πυγμή μάλλον ευκαιριακή. Το μήνυμα που εξέπεμψε η ηγεσία δεν ήταν βάζουμε κανόνες, αλλά μαζεύουμε τα ασυμμάζευτα.
Λίγες ώρες αργότερα, ήρθε η στήριξη του Μανώλη Χριστοδουλάκη στον Γιάννη Παναγόπουλο. Και εδώ το πράγμα έγινε πιο σύνθετο – και πιο εκρηκτικό. Ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ, πρόσωπο με μακρά συνδικαλιστική διαδρομή, αποτελεί εδώ και καιρό σημείο τριβής στον λεγόμενο προοδευτικό χώρο. Η επιλογή να δοθεί πολιτική κάλυψη, την ώρα που η κοινωνική βάση του ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται καχύποπτη απέναντι σε τέτοιες φιγούρες, δεν ήταν απλώς ατυχής. Ήταν αποκαλυπτική.
Ανακύκλωση ρόλων
Αποκαλυπτική για το γεγονός ότι το κόμμα δεν έχει αποφασίσει αν θέλει να συνομιλήσει με μια κοινωνία που αλλάζει ή να ανακυκλώνει πρόσωπα και ρόλους τού χθες. Γιατί η στήριξη αυτή δεν διαβάστηκε ως «θεσμική υπευθυνότητα», αλλά ως άλλη μία απόδειξη ότι το ΠΑΣΟΚ δυσκολεύεται να κόψει τον ομφάλιο λώρο με το παρελθόν του. Και κάθε φορά που το επιχειρεί, το κάνει με μισή καρδιά.
Και σαν να μην έφταναν αυτά, στο τραπέζι μπήκε και ο «μαγικός» αλγόριθμος. Ένα εργαλείο που υποτίθεται ότι θα εξορθολογίσει τις συνεδριακές διαδικασίες, θα βάλει τέλος στις εσωτερικές ίντριγκες και θα δώσει αντικειμενικές απαντήσεις εκεί όπου μέχρι χθες κυριαρχούσε το παρασκήνιο. Στην πράξη, όμως, ο αλγόριθμος λειτούργησε σαν καθρέφτης: αντί να κρύψει τις αντιφάσεις, τις μεγέθυνε.
Οι λεγόμενοι δελφίνοι του κόμματος –στελέχη με φιλοδοξίες, διαδρομή και ακροατήριο– παρακολουθούν εμβρόντητοι ένα σύστημα που υποτίθεται ότι θα τους αξιολογήσει, αλλά κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει με σαφήνεια πώς. Ποια είναι τα κριτήρια; Ποιος τα ορίζει; Και κυρίως, ποιος εγγυάται ότι ο αλγόριθμος δεν είναι απλώς ένα πολιτικό φύλλο συκής για προειλημμένες αποφάσεις;
Το αποτέλεσμα; Ένα κόμμα που θυμίζει πολιτική Βαβέλ. Άλλοι μιλούν για αναγκαίες τομές, άλλοι για αυταρχισμό με τεχνοκρατικό μανδύα. Κοινός παρονομαστής: η έλλειψη εμπιστοσύνης. Και χωρίς εμπιστοσύνη, κανένας αλγόριθμος –όσο «μαγικός» κι αν βαφτιστεί– δεν μπορεί να σώσει την παρτίδα.
Το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι ότι παίρνει δύσκολες αποφάσεις. Είναι ότι τις παίρνει αποσπασματικά, χωρίς συνολικό σχέδιο και χωρίς να πείθει ότι ξέρει πού θέλει να πάει. Η διαγραφή του Π. Παρασκευαΐδη, η στήριξη του Μ. Χριστοδουλάκη στον Γ. Παναγόπουλο και το φιάσκο του αλγόριθμου δεν είναι τρία άσχετα επεισόδια. Είναι κομμάτια του ίδιου παζλ: ενός κόμματος που παλεύει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για ανανέωση και στον φόβο της ρήξης.
Κάποτε, ήταν το κόμμα που καθόριζε την ατζέντα. Σήμερα, μοιάζει να τρέχει πίσω από τα γεγονότα που το ίδιο προκαλεί. Και όσο η ηγεσία επιλέγει να απαντά στην κρίση με επικοινωνιακά μπαλώματα, τόσο το αρχικό ερώτημα θα επανέρχεται, όλο και πιο επίμονα: τι έχουν, τελικά, τα έρμα και ψοφάνε; Γιατί, αν δεν δοθεί πειστική απάντηση σύντομα, το πρόβλημα δεν θα είναι οι δελφίνοι που τρελαίνονται, αλλά η ίδια η βάση που απομακρύνεται σιωπηλά.
Αναβλητικότητα
Και κάπου εδώ τελειώνουν οι δικαιολογίες. Γιατί αυτό που εκτυλίσσεται στο ΠΑΣΟΚ δεν είναι ούτε «μεταβατική φάση» ούτε «αναγκαίος πόνος ανανέωσης». Είναι πολιτική φθορά σε πραγματικό χρόνο. Ένα κόμμα που διαγράφει για να δείξει πυγμή, στηρίζει για να μη δυσαρεστήσει μηχανισμούς και κρύβεται πίσω από αλγόριθμους για να αποφύγει τις καθαρές επιλογές, δεν ανασυγκροτείται· αποσυντίθεται.
Και όσο η ηγεσία μπερδεύει την τεχνοκρατική ορολογία με τη στρατηγική και την πειθαρχία με την πυγμή, τόσο θα χάνει αυτό που δεν αντικαθίσταται: πολιτικό κύρος, κοινωνική γείωση και εσωτερική συνοχή. Γιατί στο τέλος της ημέρας, δεν θα φταίει ούτε ο Παρασκευαΐδης, ούτε ο Παναγόπουλος, ούτε ο «μαγικός» αλγόριθμος. Θα φταίει ότι το ΠΑΣΟΚ αρνείται να διαλέξει αν θέλει να είναι κόμμα εξουσίας ή κόμμα ανάμνησης. Και αυτή η αναβλητικότητα, στην πολιτική, είναι πάντα θανατηφόρα.
