Στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχείρησε να εμφανιστεί ως υπεύθυνη κυβερνητική εναλλακτική, όμως οι εξαγγελίες, οι αντιφάσεις και η απουσία κοστολόγησης ανέδειξαν ξανά το βασικό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ.
Η μάχη για τη δεύτερη θέση έχει ήδη ξεκινήσει και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ γνωρίζει ότι η πίεση αυξάνεται από δύο κατευθύνσεις. Από τη μία η κυβέρνηση συνεχίζει να κυριαρχεί στο πεδίο της οικονομίας και των επενδύσεων. Από την άλλη, η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα έχει αναδιατάξει τον χώρο της Κεντροαριστεράς, δημιουργώντας έναν ανταγωνισμό που απειλεί ευθέως τη στρατηγική της Χαριλάου Τρικούπη. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ είχε χαρακτήρα πολιτικής δοκιμασίας: μπορούσε να πείσει ότι διαθέτει σχέδιο διακυβέρνησης ή θα περιοριζόταν για ακόμη μία φορά σε γενικόλογες διακηρύξεις;
Η απάντηση δεν άργησε να δοθεί. Γιατί όσο περισσότερο προσπαθεί ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ να εμφανιστεί ως «πρωθυπουργήσιμος», τόσο πιο εμφανές γίνεται το κενό ανάμεσα στις υποσχέσεις και στην εφαρμογή τους. Και αυτό ακριβώς ήταν το στοιχείο που κυριάρχησε πίσω από τις λέξεις, τις εξαγγελίες και τις εύκολες διαπιστώσεις της ομιλίας του.
Επιχειρώντας να γίνει ταυτόχρονα φιλοεπενδυτής και αντισυστημικός
Η μεγαλύτερη αντίφαση της παρουσίας Ανδρουλάκη ήταν ότι απευθυνόταν στο κορυφαίο επιχειρηματικό ακροατήριο της χώρας, ενώ ταυτόχρονα επιχείρησε να διατηρήσει τη γνωστή αντισυστημική ρητορική που χρησιμοποιεί απέναντι στην κυβέρνηση.
Από τη μία μιλούσε για επενδύσεις, παραγωγικό μετασχηματισμό και ανάπτυξη. Από την άλλη επέμενε σε μια αφήγηση όπου σχεδόν κάθε οικονομική επιτυχία παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα προνομιακών σχέσεων και κάθε επιχειρηματική εξέλιξη αντιμετωπίζεται με καχυποψία. Το αποτέλεσμα ήταν ένα πολιτικό μήνυμα που προσπαθούσε να τα χωρέσει όλα και τελικά δεν έπεισε κανέναν ολοκληρωμένα.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον κρατισμό και την αγορά. Είναι όμως ενδεικτικό ότι, έπειτα από μήνες περιοδειών και εξαγγελιών, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης εξακολουθεί να δυσκολεύεται να περιγράψει με σαφήνεια ποιο ακριβώς οικονομικό μοντέλο προτείνει.
Οι παροχές πολλαπλασιάζονται, η κοστολόγηση εξαφανίζεται
Τις τελευταίες εβδομάδες η δημόσια παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη θυμίζει περισσότερο κατάλογο παροχών παρά συνεκτικό κυβερνητικό πρόγραμμα.
Δωρεάν μετακινήσεις για νέους. Μειώσεις φόρων. Παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας. Νέα εργασιακά μοντέλα. Ενίσχυση εισοδημάτων. Νέες δομές ελέγχου. Κάθε εβδομάδα και μία νέα εξαγγελία.
Το πρόβλημα δεν είναι η παρουσίαση προτάσεων. Το πρόβλημα είναι ότι οι προτάσεις εμφανίζονται χωρίς να απαντάται το βασικό ερώτημα που ενδιαφέρει επιχειρήσεις, εργαζόμενους και φορολογούμενους: πόσο κοστίζουν και ποιος θα τις χρηματοδοτήσει;
Στον ΣΕΒ, όπου η συζήτηση αφορά αριθμούς και όχι συνθήματα, αυτή η έλλειψη γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Γιατί η οικονομία δεν λειτουργεί με ευχές ούτε με δελτία τύπου. Λειτουργεί με προϋπολογισμούς, ισοζύγια και πραγματικά δεδομένα.
Η σκιά του 2015 εξακολουθεί να πλανάται πάνω από την Κεντροαριστερά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της συγκυρίας είναι ότι το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να πείσει πως αποτελεί τη σοβαρή εναλλακτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, την ώρα που υιοθετεί ολοένα και περισσότερο μια λογική υποσχέσεων χωρίς σαφές δημοσιονομικό αποτύπωμα.
Αυτό είναι ακριβώς το πεδίο στο οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί να τοποθετήσει την αντιπαράθεση. Και είναι ένα πεδίο ιδιαίτερα δύσκολο για τη Χαριλάου Τρικούπη. Διότι κάθε φορά που ανοίγει συζήτηση για παροχές χωρίς κοστολόγηση, επανέρχονται στη δημόσια μνήμη εμπειρίες που μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι πλήρωσε ακριβά.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης θέλει να εμφανίζεται ως εκπρόσωπος της υπευθυνότητας. Ωστόσο η πολιτική του πρακτική συχνά δίνει την εντύπωση ενός κόμματος που προσπαθεί να υποσχεθεί λίγο από όλα σε όλους, χωρίς να εξηγεί πώς συνδέονται μεταξύ τους οι εξαγγελίες.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η κυβέρνηση αλλά η αξιοπιστία
Η ομιλία στον ΣΕΒ επιβεβαίωσε ένα διαρκές πρόβλημα για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Δεν είναι ότι αδυνατεί να ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση. Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι της αντιπολίτευσης.
Το δύσκολο είναι να πείσει ότι διαθέτει πιο αξιόπιστη εναλλακτική.
Και όσο οι παρεμβάσεις του μοιάζουν περισσότερο με κατάλογο παροχών παρά με ολοκληρωμένο σχέδιο, τόσο θα ενισχύεται η εντύπωση ότι το ΠΑΣΟΚ αναζητά δημοσκοπικά οξυγόνο μέσα από εύπεπτες υποσχέσεις. Η αγορά, οι επενδυτές και οι πολίτες, όμως, δεν αναζητούν μόνο υποσχέσεις. Αναζητούν απαντήσεις.
Στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχείρησε να εμφανιστεί ως αυριανός πρωθυπουργός. Το ερώτημα είναι αν κατάφερε να πείσει ότι διαθέτει σχέδιο διακυβέρνησης ή αν επιβεβαίωσε πως, πίσω από τις εύκολες εξαγγελίες, παραμένει ανοιχτό το πιο κρίσιμο πολιτικό κενό: το κενό της αξιοπιστίας.
