Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιτίθεται στην κυβέρνηση, όμως οι εξαγγελίες του πολλαπλασιάζονται ταχύτερα από την απάντηση για το κόστος τους.
Όσο ο Νίκος Ανδρουλάκης προσπαθεί να χτίσει το προφίλ του σοβαρού και θεσμικού πολιτικού, τόσο περισσότερο εγκλωβίζεται σε μια αντίφαση που γίνεται ολοένα πιο εμφανής. Από τη μία καταγγέλλει τον λαϊκισμό, τις εύκολες υποσχέσεις και τα λάθη του παρελθόντος. Από την άλλη, κάθε εβδομάδα προσθέτει και μία νέα παροχή στο πολιτικό του καλάθι, ζητώντας από τους πολίτες να πιστέψουν ότι όλα μπορούν να γίνουν χωρίς κόστος, χωρίς συνέπειες και χωρίς δύσκολες αποφάσεις.
Πίσω από τη ρητορική περί «κοστολογημένων προτάσεων» και «σοβαρής εναλλακτικής διακυβέρνησης», η αντιπαράθεση παίρνει πλέον πιο καθαρά πολιτικά χαρακτηριστικά, με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να επιλέγει μετωπική σύγκρουση με την κυβέρνηση γύρω από το κόστος ζωής και τις κοινωνικές παροχές. Ωστόσο, όσο η συζήτηση μεταφέρεται από τις γενικές διακηρύξεις στις συγκεκριμένες δεσμεύσεις, τόσο πιο έντονα αναδεικνύεται το ερώτημα αν το ΠΑΣΟΚ περιγράφει ένα ρεαλιστικό σχέδιο οικονομικής πολιτικής ή απλώς επαναδιατυπώνει, με πιο τεχνοκρατικό λεξιλόγιο, τη γνωστή λογική των εύκολων υποσχέσεων.
Η αριθμητική που δεν βγαίνει
Η απάντηση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στις αναφορές του Κυριάκου Μητσοτάκη περί «τζάμπα» πολιτικής ήταν αποκαλυπτική. Αντί να εξηγήσει με ακρίβεια πού θα βρεθούν τα χρήματα για το σύνολο των προτάσεών του, επέλεξε να αλλάξει τη συζήτηση. Επιστράτευσε τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τον ΒΟΑΚ, τα «σπιτάκια ανακύκλωσης», το Ταμείο Ανάκαμψης και κάθε πιθανό παράδειγμα που θα μπορούσε να μεταφέρει αλλού τη συζήτηση.
Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική δεν λειτουργεί με συμψηφισμούς καταγγελιών. Το ερώτημα παραμένει το ίδιο: πόσο κοστίζουν οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ και από πού θα βρεθούν τα χρήματα; Σε αυτό το ερώτημα ο κ. Ανδρουλάκης συνεχίζει να δίνει περισσότερο πολιτικά συνθήματα παρά συγκεκριμένες απαντήσεις.
Από το «λεφτά υπάρχουν» στο «η Ευρώπη θα πληρώσει»
Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η αναφορά του στα αδιάθετα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης. Κάθε φορά που εμφανίζεται ένα νέο μέτρο, η απάντηση μοιάζει ίδια: κάπου υπάρχει ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα, κάποιο ταμείο, κάποιο κονδύλι που θα καλύψει το κόστος.
Πρόκειται για μια γνώριμη πολιτική συνταγή. Τα χρήματα παρουσιάζονται ως ανεξάντλητα, οι πόροι ως δεδομένοι και οι περιορισμοί ως λεπτομέρειες που θα λυθούν αργότερα. Μόνο που η χώρα έχει πληρώσει ακριβά στο παρελθόν τέτοιες λογικές. Και γι’ αυτό η επίκληση της Ευρώπης ως μόνιμου χρηματοδότη όλων των εξαγγελιών ακούγεται περισσότερο ως πολιτικό τέχνασμα παρά ως σοβαρό κυβερνητικό σχέδιο.
Ο πολιτικός που καταγγέλλει τον λαϊκισμό υιοθετώνει τη συνταγή του
Ιδιαίτερη ειρωνεία έχει ότι ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης αφιέρωσε σημαντικό μέρος της συνέντευξής του για να θυμίσει τις ψεύτικες υποσχέσεις του 2015. Μίλησε για τα μνημόνια, για τον ΕΝΦΙΑ, για τα συνθήματα που κατέληξαν σε πολιτική αποτυχία.
Μόνο που όσο επιτίθεται στον Τσίπρα για τις αυταπάτες εκείνης της περιόδου, τόσο περισσότερο θυμίζει πολιτικό που αναζητά τη δική του εκδοχή εύκολων υποσχέσεων. Η διαφορά είναι ότι αντί για το «σκίζουμε τα μνημόνια», σήμερα το αφήγημα είναι ότι κάθε κοινωνικό πρόβλημα μπορεί να λυθεί με ένα ακόμη κρατικό πρόγραμμα και ένα ακόμη ευρωπαϊκό κονδύλι.
Η μάχη με τον Τσίπρα πιέζει το ΠΑΣΟΚ προς την παροχολογία
Πίσω από την επιθετική ρητορική κρύβεται ένα βαθύτερο πολιτικό άγχος. Ο Ανδρουλάκης βλέπει τον Αλέξη Τσίπρα να διεκδικεί ξανά τον χώρο της κεντροαριστεράς και απαντά με όλο και περισσότερες εξαγγελίες. Δωρεάν μετακινήσεις, κοινωνική κατοικία, νέες παρεμβάσεις και νέα μέτρα συνθέτουν μια στρατηγική που μοιάζει περισσότερο με διαγωνισμό υποσχέσεων παρά με ολοκληρωμένο κυβερνητικό πρόγραμμα.
Και κάπου εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη παγίδα για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Στην προσπάθειά του να εμφανιστεί ως η σοβαρή εναλλακτική απέναντι στον Τσίπρα, κινδυνεύει να καταλήξει να αντιγράφει ακριβώς το μοντέλο πολιτικής που υποτίθεται ότι καταγγέλλει.
Πουλώντας ελπίδα με δόσεις
Ο Νίκος Ανδρουλάκης ζητά από τους πολίτες να τον δουν ως τον εκφραστή της σοβαρότητας και της ευρωπαϊκής κανονικότητας. Όμως κάθε νέα εξαγγελία κάνει δυσκολότερο αυτό το εγχείρημα. Γιατί όσο αυξάνονται οι παροχές, τόσο μεγαλώνει και η ανάγκη για πειστικές απαντήσεις.
Και μέχρι στιγμής, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ μοιάζει να έχει περισσότερες υποσχέσεις στο χαρτοφυλάκιό του παρά αριθμούς που να αποδεικνύουν ότι αυτές μπορούν πράγματι να υλοποιηθούν. Αυτό δεν είναι σχέδιο διακυβέρνησης. Είναι μια ακόμη προσπάθεια να πουληθούν ελπίδες με δόσεις προεκλογικής αισιοδοξίας και λογαριασμό που θα πληρωθεί αργότερα.
