Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν, οι νέες συμμαχίες στον Περσικό Κόλπο και οι εναλλακτικές ενεργειακές διαδρομές.
Σε πλήρες αδιέξοδο βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, καθώς η απουσία διαλόγου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, οι εξελίξεις μετά τον πόλεμο και η αναδιάταξη των συμμαχιών στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα νέο και ιδιαίτερα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον. Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην πρεσβευτής Παναγιώτης Ιωακειμίδης εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον θα χρειαστεί να αναζητήσει νέα φόρμουλα διαπραγμάτευσης, ενώ παράλληλα οι χώρες του Κόλπου στρέφονται σε εναλλακτικά σχήματα ασφάλειας, καθώς περιορίζεται η αξιοπιστία των ΗΠΑ ως εγγυήτριας δύναμης. Την ίδια ώρα, η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, παραμένει τεράστια, με τις νέες ενεργειακές διαδρομές μέσω αγωγών να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Την εκτίμηση ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται σε πλήρες αδιέξοδο εξέφρασε ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Πρεσβευτής και πρώην σύμβουλος του Υπουργείου Εξωτερικών, Παναγιώτης Ιωακειμίδης, μιλώντας στο ΕΡΤnews και τους Αλέξανδρο Μόρντουντακ και Γεωργία Σαδανά, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα νέο και ιδιαίτερα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.
Παράλογη κατάσταση
Ο κ. Ιωακειμίδης χαρακτήρισε «εντελώς παράλογη» την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος φέρεται να χαρακτήρισε τα Στενά του Ορμούζ αμερικανικό έδαφος. Όπως ανέφερε, μια τέτοια προσέγγιση παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, καθώς δεν υπάρχει τρόπος προσάρτησης της συγκεκριμένης θαλάσσιας περιοχής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ προέκυψε μετά τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς μέχρι τότε δεν αποτελούσε σημείο έντασης. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η απουσία διαλόγου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχει οδηγήσει την κατάσταση σε αδιέξοδο, ενώ εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον θα αναγκαστεί να αναζητήσει μια νέα φόρμουλα διαπραγμάτευσης πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Αναφερόμενος στη συνολική εικόνα της περιοχής, ο κ. Ιωακειμίδης έκανε λόγο για μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας, κατά την οποία οι συνέπειες του πολέμου στο Ιράν αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και στον Περσικό Κόλπο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Συμφωνία της Μέκκας, μια αμυντική συνεργασία μεταξύ Πακιστάν, Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας, στην οποία, όπως ανέφερε, ενδέχεται να συμμετάσχει και η Αίγυπτος. Κατά τον ίδιο, διαμορφώνεται ένας νέος γεωπολιτικός άξονας, ο οποίος, παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις, έχει σαφή αντιισραηλινά χαρακτηριστικά.
Η σημασία
Την ίδια στιγμή, διαπιστώνεται η ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, γεγονός που, σύμφωνα με τον κ. Ιωακειμίδη, αποτυπώνει τη συνολική αναδιάταξη των συμμαχιών στην περιοχή.
Όπως υποστήριξε, βασικός παράγοντας των εξελίξεων είναι η απώλεια της αξιοπιστίας των Ηνωμένων Πολιτειών ως εγγυήτριας δύναμης ασφάλειας για τις χώρες του Κόλπου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα κράτη της περιοχής να αναζητούν εναλλακτικά σχήματα προστασίας και συνεργασίας.
Αναφερόμενος στη σημασία των Στενών του Ορμούζ, υπενθύμισε ότι από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, γεγονός που της προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα για την παγκόσμια οικονομία.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν ήδη ωθήσει αρκετές χώρες να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς ενέργειας μέσω αγωγών που θα καταλήγουν είτε στην Ερυθρά Θάλασσα είτε στην Ευρώπη μέσω της Τουρκίας.
Ο κ. Ιωακειμίδης εκτίμησε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα διατηρήσουν τη σημασία τους στο άμεσο μέλλον, ωστόσο ο ρόλος τους θα περιορίζεται σταδιακά, καθώς οι νέες ενεργειακές διαδρομές αναμένεται να μειώσουν σημαντικά την εξάρτηση της διεθνούς κοινότητας από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
