Στη σκιά των γεωπολιτικών ανακατατάξεων και με φόντο το τεταμένο κλίμα που υποβόσκει τον τελευταίο χρόνο στις σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ, το Politico επιχειρεί μια συνολική αποτίμηση των μηνυμάτων που κυριάρχησαν κατά την πρώτη ημέρα της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια.
Το βασικό συμπέρασμα, όπως σημειώνεται, είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να πετυχαίνουν αυτό που ζητούσαν εδώ και χρόνια. Τι ήθελαν; Μια Ευρώπη που επενδύει περισσότερα στην άμυνα και μειώνει την εξάρτησή της από την Ουάσινγκτον. Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η αμερικανική ηγεσία και ειδικά ο Ντόναλντ Τραμπ είναι έτοιμη να αποδεχθεί τις συνέπειες αυτής της απόφασης.
Νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας και «ΝΑΤΟ 3.0»
Στις παρεμβάσεις των Ευρωπαίων ηγετών κυριάρχησε η ανάγκη ενίσχυσης των στρατιωτικών προϋπολογισμών, αλλά και η ιδέα μιας ανανεωμένης διατλαντικής συνεργασίας, που περιγράφηκε ως «ΝΑΤΟ 3.0».
Παράλληλα, διατυπώθηκαν εκκλήσεις για ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, με επενδύσεις στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, του διαστήματος και της τεχνολογίας, ώστε η Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από εξωτερικούς παράγοντες συμπεριλαμβανομένων των ίδιων των ΗΠΑ.
Το Politico παρομοιάζει τη σημερινή σχέση Ε.Ε.–ΗΠΑ με ένα «ηλικιωμένο παντρεμένο ζευγάρι» που δεν χωρίζει, αλλά επιλέγει να κοιμάται σε χωριστά δωμάτια. Παρότι και οι δύο πλευρές δηλώνουν προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ, η τελευταία χρονιά από την ομιλία του Τζ. Ντ. Βανς έως τις αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ για τον Καναδά και τη Γροιλανδία έχει αφήσει εμφανή σημάδια.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Μόναχο εμφανίστηκαν ικανοποιημένοι από την αύξηση των ευρωπαϊκών δαπανών, καθώς οι ΗΠΑ στρέφουν το στρατηγικό τους βάρος στο δυτικό ημισφαίριο και στην περιοχή Ασίας–Ειρηνικού.
Η ευρωπαϊκή πρόταση: Σεβασμός και ισότιμη συνεργασία
Από την πλευρά τους, οι Ευρωπαίοι πρότειναν ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας που βασίζεται στον σεβασμό,την ισοτιμία και τον επιμερισμό ευθυνών. Όπως υπογράμμισε ο Φρίντριχ Μερτς, η διεθνής τάξη που βασιζόταν σε κανόνες «βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης», με την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων να επανέρχεται δυναμικά.
Η Ευρώπη, τόνισε, οφείλει να οικοδομήσει έναν αυτοσυντηρούμενο αμυντικό πυλώνα εντός της Συμμαχίας, χωρίς να επιδιώκει την αντικατάσταση του ΝΑΤΟ. «Ούτε οι ΗΠΑ μπορούν μόνες τους», σημείωσε, καλώντας σε γεφύρωση του εν λόγω χάσματος.
Ο Γερμανός καγκελάριος υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καταστεί παγκόσμιος παίκτης, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και επενδύοντας σε καινοτομία. Επανέλαβε δε πως «η μάχη κουλτούρας της MAGA δεν είναι δική μας», απορρίπτοντας την ιδέα ηγεμονικών φιλοδοξιών.
Μακρόν: «Η Ευρώπη να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος»
Ο Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε την παρέμβασή του «μήνυμα ελπίδας και αποφασιστικότητας», υπερασπιζόμενος τα επιτεύγματα της Ευρώπης και αντικρούοντας τις επικρίσεις περί παρακμής.
Αναφέρθηκε στην ελεύθερη κυκλοφορία, στο υψηλό προσδόκιμο ζωής, στην ισότητα και στην κοινωνική συνοχή, τονίζοντας ότι η Ευρώπη δεν είναι ένα «γηρασμένο και κατακερματισμένο κατασκεύασμα», αλλά μια ήπειρος με δυναμική.
Ως κορυφαία προτεραιότητα έθεσε τη στήριξη της Ουκρανίας, επισημαίνοντας ότι η απάντηση στις ρωσικές επιθέσεις δεν μπορεί να είναι η υποχώρηση, αλλά η αύξηση της πίεσης προς τη Ρωσία. Υποστήριξε ότι η Μόσχα έχει αποδυναμωθεί και καταστεί εξαρτημένη από την Κίνα, γεγονός που συνιστά στρατιωτική και οικονομική ήττα.
Σε ό,τι αφορά την ειρηνευτική διαδικασία, ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει «ειρήνη χωρίς τους Ευρωπαίους». «Θα είμαστε μέρος της λύσης, άρα και των συνομιλιών», δήλωσε, επιμένοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να εξελιχθεί σε γεωπολιτική δύναμη.
Η επόμενη ημέρα και ο ρόλος Ρούμπιο
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην τοποθέτηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ανοίγει τη δεύτερη ημέρα της Διάσκεψης.
Κατά την αναχώρησή του για την Ευρώπη, υπογράμμισε ότι το μέλλον ΗΠΑ και Ευρώπης «ήταν πάντα συνδεδεμένο και θα συνεχίσει να είναι», σημειώνοντας ότι απαιτείται ειλικρινής συζήτηση για το πώς θα διαμορφωθεί αυτή η κοινή πορεία.
