Υπάρχει μια παλιά ελληνική παροιμία που ταιριάζει σχεδόν γάντι στη σημερινή κατάσταση του ΠΑΣΟΚ: «Δεν είναι στραβός ο γιαλός, στραβά αρμενίζουμε».
Μόνο που στην περίπτωση της Χαριλάου Τρικούπη, το «αρμενίζουμε» έχει πλέον ονοματεπώνυμο, πολιτική διεύθυνση και συγκεκριμένο επιτελείο. Γιατί όσο η ηγεσία του Νίκου Ανδρουλάκη αναζητεί εξωτερικούς εχθρούς, επικοινωνιακές συνωμοσίες και δήθεν συστήματα που δεν επιτρέπουν στο ΠΑΣΟΚ να απογειωθεί, τόσο αποφεύγει να κοιτάξει κατάματα το πραγματικό πρόβλημα: τον ίδιο της τον εαυτό.
Το πολιτικό περιβάλλον, αν μη τι άλλο, υπήρξε ευνοϊκό. Η Νέα Δημοκρατία μετρά τη φθορά της εξουσίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ πέρασε μια μακρά περίοδο εσωστρέφειας, διασπάσεων και πολιτικής αποσύνθεσης. Ο χώρος της Κεντροαριστεράς έμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς έναν αδιαμφισβήτητο πόλο εξουσίας. Αν υπήρξε ποτέ παράθυρο ευκαιρίας για το ΠΑΣΟΚ, ήταν αυτό.
Κι όμως, το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη αντί να περάσει με φόρα από το παράθυρο, μοιάζει να στέκεται απέξω και να συζητά ποιος θα κρατήσει το πόμολο.
Αυτό είναι το πολιτικό παράδοξο της Χαριλάου Τρικούπη. Οι αντίπαλοι υποχωρούν, αλλά το ΠΑΣΟΚ δεν προελαύνει. Η κυβέρνηση φθείρεται, αλλά το ΠΑΣΟΚ δεν πείθει ότι αποτελεί την αυτονόητη εναλλακτική λύση.
Και αντί η ηγεσία να αναρωτηθεί «τι κάνουμε λάθος;», συχνά δίνει την εντύπωση ότι αναρωτιέται «γιατί δεν μας καταλαβαίνουν;».
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική παγίδα. Οταν ένα κόμμα θεωρεί ότι φταίνε οι πολίτες που δεν ενθουσιάζονται, τα μέσα ενημέρωσης που δεν το προβάλλουν αρκετά, οι δημοσκοπήσεις που το αδικούν, οι αντίπαλοι που του κλέβουν τις προτάσεις και οι πολιτικές συγκυρίες που δεν ωριμάζουν με τον σωστό τρόπο, τότε υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να χάσει την επαφή με την πραγματικότητα.
Γιατί η πολιτική δεν είναι συνεδρία ψυχολογικής υποστήριξης. Ούτε οι πολίτες χρωστούν σε κανένα κόμμα την ψήφο τους λόγω ιστορικής διαδρομής ή κομματικής νοσταλγίας. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να κερδίσει ξανά την κοινωνία. Δεν αρκεί να θυμίζει ότι κάποτε την είχε.
Η ηγεσία Ανδρουλάκη έχει επενδύσει σε μια πολιτική «θεσμικής σοβαρότητας». Θεμιτό. Μόνο που η σοβαρότητα χωρίς πολιτικό ηλεκτρισμό καταλήγει εύκολα σε ακινησία. Και η υπευθυνότητα, όταν δεν συνοδεύεται από καθαρή στρατηγική εξουσίας, μετατρέπεται σε μια ατελείωτη παραγωγή ανακοινώσεων, δηλώσεων και κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων που μπορεί να είναι σωστές, αλλά σπανίως αλλάζουν την πολιτική ατζέντα.
Το ΠΑΣΟΚ σήμερα μιλά. Το ερώτημα είναι ποιος ακούει. Κάνει προτάσεις. Το ερώτημα είναι ποιος τις θυμάται την επόμενη ημέρα.
Καταγγέλλει την κυβέρνηση. Το ερώτημα είναι αν πείθει ότι μπορεί να την αντικαταστήσει.
Διότι άλλο πράγμα είναι να είσαι ένα αξιοπρεπές κόμμα αντιπολίτευσης και άλλο να είσαι κόμμα εξουσίας. Η απόσταση μεταξύ των δύο δεν μετριέται μόνο σε ποσοστιαίες μονάδες. Μετριέται σε πολιτική αυτοπεποίθηση, σε κοινωνική διείσδυση, σε καθαρό αφήγημα και κυρίως στην ικανότητα ενός αρχηγού να δημιουργεί την αίσθηση ότι «έρχεται». Αυτή η αίσθηση σήμερα απουσιάζει.
Αντίθετα, στη Χαριλάου Τρικούπη περισσεύει πολλές φορές η εσωτερική αριθμητική. Ποιος μιλά με ποιον, ποιος βρίσκεται κοντά στον πρόεδρο, ποιος δυσανασχετεί, ποιος ετοιμάζεται για την επόμενη ημέρα, ποιος θα είναι υποψήφιος και σε ποια περιφέρεια. Ενα κόμμα που υποτίθεται ότι ετοιμάζεται να κυβερνήσει δίνει συχνά την εικόνα ενός μηχανισμού που προετοιμάζεται πρωτίστως για την εσωτερική διαχείριση της επόμενης κάλπης.
Μόνο που οι πολίτες δεν ξυπνούν το πρωί αγωνιώντας για τις ισορροπίες της Χαριλάου Τρικούπη. Θέλουν να ακούσουν τι ακριβώς θα αλλάξει τη Δευτέρα το πρωί αν αλλάξει η κυβέρνηση. Εκεί το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται περισσότερη καθαρότητα και λιγότερη πολιτική γραφειοκρατία.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει επίσης ένα προσωπικό πολιτικό πρόβλημα που δεν λύνεται με καλύτερες τηλεοπτικές εμφανίσεις ή περισσότερες περιοδείες. Πρέπει να απαντήσει πειστικά στο ερώτημα γιατί ο ίδιος είναι ο άνθρωπος που μπορεί να οδηγήσει μια μεγάλη πολιτική ανατροπή.
Οχι επειδή είναι πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Αυτό είναι αξίωμα, όχι πολιτικό επιχείρημα. Οχι επειδή εξελέγη από τη βάση. Και άλλοι εξελέγησαν. Οχι επειδή έχει απέναντί του τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η αντιπαλότητα με έναν πρωθυπουργό δεν σε μετατρέπει αυτομάτως σε επόμενο πρωθυπουργό. Χρειάζεται προσωπικό πολιτικό στίγμα. Χρειάζεται ρήξη. Χρειάζεται ηγετική τόλμη. Και, πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να σταματήσει το ΠΑΣΟΚ να μοιάζει με κόμμα που φοβάται περισσότερο το ενδεχόμενο να κάνει λάθος παρά το ενδεχόμενο να μείνει στάσιμο.
Γιατί στην πολιτική η στασιμότητα είναι επίσης λάθος. Και πολλές φορές είναι το πιο μοιραίο. Η Χαριλάου Τρικούπη μπορεί να συνεχίσει να διαβάζει κάθε δημοσκόπηση σαν χρησμό. Να πανηγυρίζει για μισή μονάδα ανόδου, να προβληματίζεται για μία μονάδα πτώσης και να περιμένει υπομονετικά τη «φυσική φθορά» της κυβέρνησης. Αλλά η εξουσία δεν κληρονομείται από τον κουρασμένο αντίπαλο. Κατακτάται.
Το ΠΑΣΟΚ έχει ιστορία, στελέχη, οργανώσεις και κοινωνικές αναφορές και πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει το πολιτικό σχέδιο και την ηγετική ορμή για να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε πλειοψηφικό ρεύμα. Και όσο δεν το αποδεικνύει, ας σταματήσουν ορισμένοι στη Χαριλάου Τρικούπη να κατηγορούν τον γιαλό.
Ο γιαλός είναι εκεί. Αν το καράβι δεν φτάνει στον προορισμό του, ίσως δεν φταίνε τα κύματα. Ισως, πολύ απλά, αρμενίζει στραβά το κόμμα Ανδρουλάκη.
