Ο Νίκος Ανδρουλάκης δείχνει πλέον να... λειτουργεί σαν «κολλημένη βελόνα».
Επαναλαμβάνει έναν κουρασμένο, άτολμο και ασαφή πολιτικό λόγο, τη στιγμή που το ΠΑΣΟΚ βυθίζεται σε στασιμότητα και εσωτερική αμφισβήτηση. Το υποσχόμενο εγχείρημα «ανανέωσης» που παρουσίασε το 2021 έχει μετατραπεί σε ένα θολό, ακίνητο σχήμα χωρίς σαφή κατεύθυνση.
Ο πρόεδρος επιμένει σε φλύαρους θεσμικούς όρους και γενικόλογες αναφορές στη σοσιαλδημοκρατία, ενώ αδυνατεί να δώσει συγκεκριμένη πολιτική γραμμή σε κρίσιμα ζητήματα. Το κόμμα μοιάζει να βρίσκεται σε «λειτουργία πτήσης»: τίποτα δεν κινείται, τίποτα δεν αλλάζει και, κυρίως, τίποτα δεν παράγεται σε επίπεδο ατζέντας.
Προετοιμάζονται
Την ίδια στιγμή, στο παρασκήνιο, οι δελφίνοι της Χαριλάου Τρικούπη προετοιμάζονται ήσυχα αλλά μεθοδικά για την επόμενη ημέρα. Κανείς δεν ανοίγει μέτωπο – όχι ακόμη. Η στρατηγική είναι πιο ύπουλη: αφήνουν τον πρόεδρο να εκτεθεί μόνος του.
Δεν τον καλύπτουν όταν κάνει λάθη, δεν εμφανίζονται συντεταγμένα σε δημόσιες τοποθετήσεις και επιτρέπουν η συζήτηση για «καθίζηση της ηγεσίας» να κυκλοφορεί ελεύθερα. Στελέχη που μέχρι χθες θεωρούνταν «πιστά» απομακρύνονται με σιωπηλή δυσαρέσκεια, ενώ παλαιότεροι υπουργοί και βουλευτές συναντώνται όλο και συχνότερα σε κλειστά γραφεία, προετοιμάζοντας μια άτυπη επιτροπεία.
Στην πραγματικότητα, στο κόμμα έχει αρχίσει να διαμορφώνεται μια άτυπη συλλογική ηγεσία που δεν ονομάζεται, αλλά λειτουργεί ήδη: συντονίζει παρεμβάσεις, μετρά δυνάμεις, οριοθετεί τον Ανδρουλάκη και περιορίζει το περιθώριο κινήσεών του.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ο ίδιος δεν αντιλαμβάνεται την έκταση της φθοράς. Συνεχίζει με τον ίδιο ρυθμό, σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα, σαν να βρίσκονται ακόμη στην προεκλογική περίοδο των εσωκομματικών. Κάνει αναλύσεις χωρίς αντίκρισμα, παρεμβάσεις χωρίς πολιτικό βάρος και επιμένει να πορεύεται χωρίς σαφές σχέδιο για τις σχέσεις με Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ.
Η απουσία κυβερνητικού αφηγήματος έχει μετατρέψει το ΠΑΣΟΚ σε κόμμα αντίδρασης και όχι πρωτοβουλίας. Δεν ορίζει την ατζέντα· απλώς σχολιάζει. Δεν συγκρούεται οργανωμένα· απλώς καταγράφει ενστάσεις. Δεν πρωταγωνιστεί· απλώς παρακολουθεί.
Και όσο ο πρόεδρος κινείται σαν να βρίσκεται μόνος του σε ένα πολιτικό κενό, οι δελφίνοι αυξάνουν την επιρροή τους.
Ένας μέσω κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων με στόχο τη διακριτική διαμόρφωση εσωκομματικών συσχετισμών. Άλλος μέσω δημάρχων και περιφερειακών στελεχών που έχουν πρόσβαση στη βάση. Και κάποιοι μέσω πρώην υπουργών και παρασκηνιακών συνομιλητών που προσπαθούν να ανασυγκροτήσουν την «εκσυγχρονιστική σχολή».
Όλοι όμως έχουν κοινό στόχο: τον περιορισμό του προέδρου σε ρόλο διαχειριστή, μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο για την επόμενη ηγεσία.
Το σενάριο της επιτροπείας, που μέχρι πριν από λίγους μήνες θεωρούνταν υπερβολή, πλέον συζητείται ανοιχτά πίσω από κλειστές πόρτες. Αν δεν υπάρξει άμεση πολιτική παραγωγή, συγκροτημένο αφήγημα, πρωτοβουλία που να δείξει ότι ο πρόεδρος μπορεί να ηγηθεί και όχι απλώς να διεκπεραιώνει, τότε η επόμενη κρίση δεν θα έρθει από έξω. Θα έρθει από μέσα, από τους ίδιους που σήμερα χαμογελούν σιωπηλά και περιμένουν την ώρα τους.
Διότι η φύση απεχθάνεται το κενό και η πολιτική σκηνή δεν αποτελεί εξαίρεση αυτού του κανόνα· άλλωστε ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο κενό.
Αργά ή γρήγορα, αν συνεχίσει έτσι, δεν θα τεθεί θέμα απλώς αμφισβήτησης. Θα τεθεί θέμα επιτροπείας και στη συνέχεια ανατροπής. Η κολλημένη βελόνα δεν αλλάζει μόνη της· κάποιος την αλλάζει. Και στο ΠΑΣΟΚ, ήδη κάποιοι έχουν αρχίσει να ακονίζουν τη βελόνα που θα αντικαταστήσει την παλιά.
Δεν κρύβονται
Και ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης εξακολουθεί να κινείται με τον αργόσυρτο ρυθμό μιας ηγεσίας χωρίς πλάνο, οι επίδοξοι διάδοχοι δεν κρύβονται πια.
Ο Παύλος Γερουλάνος, με τη δική του αυτόνομη πολιτική αφήγηση και με δίκτυα που εκτείνονται από την αυτοδιοίκηση έως τους παλαιούς «πράσινους» μηχανισμούς, βρίσκεται ξανά στο προσκήνιο· όχι με θόρυβο, αλλά με συνέπεια – και οι συναντήσεις του πολλαπλασιάζονται.
Ο Χάρης Δούκας ενισχύει καθημερινά το προφίλ του ως πολιτικός «νέας εποχής», κερδίζοντας ερείσματα σε δημάρχους, τεχνοκράτες και στελέχη που βλέπουν σε αυτόν τον πιθανό διάδοχο της μετριοπάθειας με περιεχόμενο.
Ο Μιχάλης Κατρίνης δουλεύει υπόγεια στη Βουλή, συγκροτώντας «πυρήνες» επιρροής που δεν κρύβουν πια ότι εξετάζουν σοβαρά την αλλαγή φρουράς.
Ο Μανώλης Χριστοδουλάκης κινείται μεθοδικά στα οργανωτικά, «μαρκάροντας» τις νεότερες γενιές του κόμματος που ασφυκτιούν από την ακινησία της ηγεσίας.
Όλα αυτά δεν είναι σενάρια· είναι η πραγματικότητα που διαμορφώνεται ήδη. Το ΠΑΣΟΚ βράζει και το καπάκι δεν θα κρατήσει για πολύ. Αν ο Ανδρουλάκης συνεχίσει να πορεύεται σαν να μην τρέχει τίποτα, σύντομα δεν θα χρειαστεί καν σύγκρουση για να χάσει τον έλεγχο. Θα του τον αφαιρέσουν αυτοί που ήδη κινούνται συντεταγμένα, με σχέδιο και ονόματα.
Γιατί στην πολιτική, το κενό δεν μένει ποτέ ακάλυπτο· το καταλαμβάνει ο πρώτος που έχει το θάρρος να μπει μέσα. Και στο ΠΑΣΟΚ, πλέον, δεν είναι ένας. Είναι πολλοί.
