Νέα εποχή για την ελληνική Δικαιοσύνη από τον Σεπτέμβριο. Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Ανακοπών και καθολικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας των δικαστηρίων.
Σε τροχιά πλήρους ψηφιοποίησης και επιτάχυνσης εισέρχεται η ελληνική Δικαιοσύνη, με δύο σημαντικές παρεμβάσεις που τίθενται σε εφαρμογή μέσα στον Σεπτέμβριο. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 ξεκινά η παραγωγική λειτουργία της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας Ανακοπών, ενώ από τις 16 Σεπτεμβρίου εφαρμόζεται καθολικά στην πολιτική δικαιοσύνη ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης.
Οι δύο αλλαγές, που προωθούνται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, επιχειρούν να αντιμετωπίσουν δύο από τα μεγαλύτερα προβλήματα του δικαστικού συστήματος: τον τεράστιο όγκο παλαιών και ανενεργών υποθέσεων και τη γραφειοκρατία που συνοδεύει μέχρι σήμερα τη διαχείριση των φυσικών φακέλων.
Ο στόχος είναι ιδιαίτερα φιλόδοξος: υποθέσεις που εμφανίζονται σήμερα στα πινάκια με δικάσιμους ακόμη και για το 2039, να επαναπροσδιοριστούν και να οδηγηθούν σε εκδίκαση εντός της επόμενης διετίας.
«Ξεκαθαρίζουν» τα πινάκια από 36.500 ανακοπές
Στο επίκεντρο της πρώτης παρέμβασης βρίσκονται περίπου 36.500 εκκρεμείς ανακοπές κατά διαταγών πληρωμής και πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης, υποθέσεις που συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με διαδικασίες πλειστηριασμών.
Πρόκειται για δικογραφίες οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις παραμένουν καταχωρισμένες ως εκκρεμείς, παρότι έχουν ήδη διευθετηθεί ή μπορούν να συνενωθούν. Το αποτέλεσμα είναι να επιβαρύνονται τεχνητά τα δικαστικά πινάκια και να δημιουργείται μια εικόνα πολύ μεγαλύτερου όγκου εκκρεμοτήτων από την πραγματική.
Με τη νέα ηλεκτρονική διαδικασία, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά αίτηση επαναπροσδιορισμού, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη διαχείριση από τις γραμματείες των δικαστηρίων.
Αντίθετα, στις περιπτώσεις όπου δεν υποβληθεί η απαιτούμενη αίτηση, η ανακοπή θα θεωρείται μη ασκηθείσα και θα διαγράφεται οριστικά από τα πινάκια.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης, μόλις περίπου το ένα τρίτο των υποθέσεων που εμφανίζονται σήμερα ως εκκρεμείς είναι πραγματικά ενεργές. Αυτό σημαίνει ότι με την εκκαθάριση μπορεί να απομακρυνθεί άμεσα περίπου το 66% του σημερινού όγκου των συγκεκριμένων πινακίων.
Παράλληλα, η απόφαση προβλέπεται να εκδίδεται μέσα σε δύο μήνες από τη συζήτηση της αίτησης επαναπροσδιορισμού, ενώ στόχος είναι όλες οι επαναπροσδιορισμένες ανακοπές να έχουν εκδικαστεί μέσα σε τρία χρόνια.
Έτσι, υποθέσεις που σήμερα έχουν φτάσει να έχουν προσδιοριστεί ακόμη και για το 2039, αποκτούν προοπτική εκδίκασης το αργότερο έως το 2028.
Από τις 16 Σεπτεμβρίου η δικογραφία περνά στην οθόνη
Το δεύτερο μεγάλο βήμα αφορά τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υπόθεσης, ο οποίος από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 περνά σε καθολική εφαρμογή στην πολιτική δικαιοσύνη.
Η κατάθεση, η συμπλήρωση, η διακίνηση και η παρακολούθηση μιας δικαστικής υπόθεσης θα πραγματοποιούνται πλέον ψηφιακά, περιορίζοντας δραστικά την ανάγκη για φυσικούς φακέλους.
Στον ηλεκτρονικό φάκελο θα συγκεντρώνεται το σύνολο της δικογραφίας, από τις αγωγές και τις προτάσεις έως τα πληρεξούσια, τα παράβολα, τα νομιμοποιητικά έγγραφα, τις ένορκες βεβαιώσεις, τις πραγματογνωμοσύνες, τις εκθέσεις αυτοψίας, τα έγγραφα διαμεσολάβησης και, τελικά, τις δικαστικές αποφάσεις.
Ο ψηφιακός φάκελος θα ακολουθεί την υπόθεση σε όλη τη δικαστική της διαδρομή, από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο μέχρι και τα Ανώτατα Δικαστήρια, εφόσον ασκηθούν ένδικα μέσα.
Η αλλαγή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς τον όγκο των σημερινών φυσικών δικογραφιών. Ένας μέσος δικαστικός φάκελος μπορεί να φτάνει περίπου τις 3.000 σελίδες, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η ψηφιοποίηση περίπου 300 εκατομμυρίων σελίδων ιστορικών εγγράφων της Δικαιοσύνης.
Τι αλλάζει για δικηγόρους και δικαστές
Η ψηφιοποίηση δεν περιορίζεται στην αρχειοθέτηση των φακέλων, αλλά αλλάζει συνολικά την καθημερινότητα των επαγγελματιών της Δικαιοσύνης.
Οι δικηγόροι θα μπορούν να καταθέτουν αγωγές και έγγραφα ηλεκτρονικά από το γραφείο τους, ενώ θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν διαθέσιμη δικάσιμο μέσω του συστήματος. Ο χρόνος προσδιορισμού της συζήτησης θα κυμαίνεται από 200 έως 210 ημέρες από την κατάθεση.
Για τους δικαστές, η νέα διαδικασία σημαίνει άμεση πρόσβαση σε ολόκληρη τη δικογραφία μέσα από ένα ενιαίο και ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον. Τα έγγραφα θα φέρουν ηλεκτρονική πιστοποίηση και μοναδικό αναγνωριστικό επαλήθευσης.
Παράλληλα, τα ψηφιακά αρχεία θα διατηρούνται για τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά την τελεσιδικία της απόφασης, ενώ βασικά έγγραφα, όπως το εισαγωγικό δικόγραφο και η δικαστική απόφαση, θα παραμένουν στο σύστημα χωρίς χρονικό περιορισμό.
ΑΑΔΕ, Μητρώο Πολιτών και ΓΕΜΗ «μιλούν» πλέον με τη Δικαιοσύνη
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διασύνδεση του νέου συστήματος με βασικές κρατικές ψηφιακές υποδομές.
Η πλατφόρμα θα διαλειτουργεί με την ΑΑΔΕ, το Μητρώο Πολιτών και το ΓΕΜΗ, ώστε πιστοποιητικά και νομιμοποιητικά στοιχεία να αντλούνται ηλεκτρονικά και αυτοματοποιημένα.
Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται σημαντικά η ανάγκη προσκόμισης εγγράφων που το Δημόσιο διαθέτει ήδη, καταργούνται περιττά στάδια γραφειοκρατίας και επιταχύνεται η διαχείριση κάθε υπόθεσης.
Η διπλή αυτή παρέμβαση επιχειρεί, ουσιαστικά, να αντιμετωπίσει τόσο το παρελθόν της Δικαιοσύνης –καθαρίζοντας τα πινάκια από υποθέσεις που δεν είναι πλέον ενεργές– όσο και το μέλλον, δημιουργώντας ένα δικαστικό σύστημα όπου η δικογραφία, η διακίνησή της και η παρακολούθηση της υπόθεσης θα πραγματοποιούνται ψηφιακά.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η μετάβαση από τη νομοθετική και τεχνολογική αλλαγή στην πραγματική επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης.
