Σε μια χειμαρρώδη συνέντευξη στη La Provence, ο κορυφαίος Γάλλος φιλόσοφος Μπερνάρ-Ανρί Λεβί αναλύει την πολιτική και κοινωνική κρίση στη Γαλλία, ενώ εξαπολύει δριμεία επίθεση κατά της άκρας αριστεράς και της άκρας δεξιάς, χαρακτηρίζοντάς τες ως «εργολάβους του χάους», και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον της χώρας.
Παράλληλα, ασκεί σκληρή κριτική στον Εμανουέλ Μακρόν για τη στάση του απέναντι στο Ισραήλ και αποκαλύπτει ποιον θα στηρίξει για να βγει η Γαλλία από το αδιέξοδο.
«Δεν καταλαβαίνω την εμπλοκή των φοιτητών με την Παλαιστίνη»
Olivier Biscaye: Οι μαθητές και οι φοιτητές βρίσκονται ξανά στους δρόμους. Κατανοείτε τα αίτημά τους;
Μπερνάρ-Ανρί Λεβί: Τα αιτήματα των μαθητών, ναι. Την ανησυχία τους απέναντι στις κοσμογονικές αλλαγές, όπως η κλιματική αλλαγή και η τεχνητή νοημοσύνη, επίσης ναι. Ωστόσο, μόλις είδα ένα βίντεο όπου μια από τις ηγετικές φυσιογνωμίες του κινήματος δηλώνει την υποστήριξή της στην Παλαιστίνη — εκεί πλέον δεν καταλαβαίνω.
– Δηλαδή;
Κατανοώ έναν νέο που κοιτάζει πέρα από τα άμεσα αιτήματά του και βλέπει μακριά. Θυμάμαι πάντα τη φράση του Μπερνανός: «Η θέρμη της νεολαίας είναι αυτή που κρατά τον υπόλοιπο κόσμο σε κανονική θερμοκρασία». Αλλά, σε αυτή την περίπτωση, γιατί να μην διαδηλώσουν για τους Ιρανούς που δολοφονούνται καθημερινά στις φυλακές των Μουλάδων; Για τις γυναίκες στο Αφγανιστάν που θάβονται ζωντανές; Για τη γενοκτονία και τον λιμό στο Σουδάν; Για τους Ουιγούρους; Για την Ουκρανία;
– Η κυβέρνηση φαίνεται αμήχανη. Έχει η Γαλλία πρόβλημα με τη νεολαία της;
Πάντα υπάρχει αμηχανία απέναντι σε τέτοια γεγονότα. Η αποσύνδεση της εξουσίας από την κοινωνία ήταν ακόμη μεγαλύτερη τον Μάη του ’68. Μην ξεχνάτε ότι λίγες εβδομάδες νωρίτερα, αρθρογράφος έγραφε: «Η Γαλλία πλήττει»… Το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Πριν από μόλις έναν μήνα, πολλοί έλεγαν ότι «οι νέοι είναι αποβλακωμένοι, κολλημένοι στα κινητά τους και εθισμένοι στο Instagram».
«Λεπέν και Μελανσόν είναι στο ίδιο τσουβάλι»
– Παράλληλα, τα «Κίτρινα Γιλέκα» ετοιμάζουν δυναμικές κινητοποιήσεις. Βρισκόμαστε παραμονές μιας «κοινωνικής επανάστασης»;
Πιστεύω ότι υπάρχουν επιτήδειοι που τρέφονται από την οργή, «εργολάβοι του χάους», οι οποίοι θα κάνουν τα πάντα για να φυσήξουν τα κάρβουνα και να ανάψουν τη φωτιά.
– Αναφέρεστε στη «Ανυπότακτη Γαλλία» (LFI) του Ζαν-Λυκ Μελανσόν;
Φυσικά. Καθώς και στις παραστρατιωτικές ομάδες τους, τύπου «Jeune Garde» ή «Éteignons la flamme». Αυτοί οι άνθρωποι συμπεριφέρονται σαν φασίστες τραμπούκοι. Και ο ηγέτης τους, ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν, μιλάει σαν τον Μουσολίνι.
– Μήπως υπερβάλλετε; Ορισμένοι στη δεξιά ζητούν την απαγόρευση του LFI. Έχουν δίκιο;
Όχι. Αλλά πρέπει να πολεμήσουμε αυτό το στασιαστικό, αντισημιτικό και αντιδημοκρατικό κόμμα. Δεν πρέπει να κουραστούμε να αποκαλύπτουμε το πραγματικό του πρόσωπο. Όσον αφορά τον αντισημιτισμό του Μελανσόν, δεν είναι μόνο τα χοντροκομμένα αστεία για τα επώνυμα του Επστάιν ή του Γκλουκσμάν. Είναι ατάκες όπως αυτή για τον Ιησού που «σταυρώθηκε από τους ίδιους τους συμπατριώτες του» ή για τον Τζέρεμι Κόρμπιν που δήθεν ηττήθηκε από την εβραϊκή κοινότητα της Βρετανίας.
– Βάζετε το LFI (Άκρα Αριστερά) και την Εθνική Συσπείρωση (RN – Άκρα Δεξιά) στο ίδιο τσουβάλι;
Απολύτως. Στο ίδιο τσουβάλι. Και μάλιστα ο ένας λειτουργεί ως εκλογικός ατζέντης του άλλου. Αυτό είναι κάτι που δεν λέγεται αρκετά: Ο Μελανσόν ξέρει ότι δεν πρόκειται να εκλεγεί. Ξέρει όμως επίσης ότι αν φτάσει στον δεύτερο γύρο, εξαφανίζοντας την υπόλοιπη αριστερά και συντρίβοντας τη δημοκρατική δεξιά, τότε η Μαρίν Λεπέν θα εκλεγεί περίπατο.
Η πολιτική κρίση στη Γαλλία και οι προεδρικές εκλογές
– Πού οφείλεται η άνοδος των δύο άκρων στη Γαλλία;
Πρόκειται για έξαρση του λαϊκισμού και της μισαλλοδοξίας, όπως έχει βιώσει η χώρα άλλες δύο φορές στο παρελθόν. Τη δεκαετία του ’30, αλλά και στα τέλη του 19ου αιώνα με την Υπόθεση Ντρέιφους. Από τη μια πλευρά ήταν οι εθνικιστές και από την άλλη οι σοσιαλιστές, οι οποίοι συχνά ήταν όσο αντισημίτες είναι ο Μελανσόν και η παρέα του σήμερα.
– Ο Ζορντάν Μπαρντελά βρίσκεται στο επίκεντρο αντιδράσεων για παλαιότερα αντισημιτικά γραπτά. Μήπως αποκλείστηκε για πάντα;
Ναι, φυσικά. Πώς μπορεί να συνεχίσει να λέει «είμαι η ασπίδα των Εβραίων»; Αυτό έχει καταντήσει παράλογο και χυδαίο. Για να ανακοπεί το κύμα του αντισημιτισμού υπάρχουν μόνο δύο λύσεις: ένας γενναίος σοσιαλδημοκράτης ή ένας έντιμος συντηρητικός. Προσωπικά, δεν θα ρίξω ποτέ στην κάλπη ψηφοδέλτιο του Μελανσόν ή της Λεπέν. Θα ψηφίσω όποιον σταθεί εμπόδιο και στους δύο.
– Ο Εμανουέλ Μακρόν ολοκληρώνει τη θητεία του σε λίγους μήνες, αφήνοντας πίσω του μια διχασμένη χώρα. Έχουν δίκιο οι Γάλλοι που είναι οργισμένοι μαζί του;
Όχι. Διότι, ό,τι και να λέμε, εκείνος στάθηκε ως ανάχωμα. Δύο φορές απέναντι στη Λεπέν, αλλά και απέναντι στον Μελανσόν. Ακόμη και τώρα, μετά τη διάλυση της Βουλής, παρόλο που δεν έχει πλειοψηφία, καταφέρνει να κρατά σταθερή την πορεία της χώρας.
– Μετά από δέκα χρόνια προεδρίας Μακρόν, τα δύο άκρα βρίσκονται προ των πυλών της εξουσίας. Αυτό δεν αποτελεί ομολογία μιας τεράστιας αποτυχίας;
Ναι, αλλά θα είναι κυρίως δική μας αποτυχία. Μια συλλογική αποτυχία. Διότι, για στάσου: τι μας αναγκάζει να ψηφίσουμε αυτούς τους ανθρώπους; Γιατί η Γαλλία να οδηγηθεί σε αυτή τη συλλογική αυτοκτονία; Είναι δικό μας θέμα, των ψηφοφόρων. Το διπλό ανάχωμα πρέπει να κρατήσει. Είναι ζωτικής σημασίας για τη χώρα, αλλά είναι υπόθεση όλων μας.
– Ποιος μπορεί να εκφράσει μια σοβαρή εναλλακτική πρόταση;
Πολλοί άνθρωποι. Ο Γκλουκσμάν ή ο Ολάντ στα αριστερά… Ο Εντουάρ Φιλίπ, ο Γκαμπριέλ Ατάλ, ο Νταβίντ Λισνάρ στα δεξιά… Δεν με νοιάζει το όνομα. Προσωπικά, θα υποστηρίξω οποιονδήποτε μας βγάλει από τη παγίδα «Μελανσόν / Λεπέν».
«Η θέση της Γαλλίας ήταν δίπλα στο Ισραήλ»
– Ποια πρέπει να είναι η πρώτη αποστολή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας μετά τις εκλογές της 3ης Μαΐου;
Στο εσωτερικό πεδίο, να κατευνάσει τα πνεύματα. Ίσως ανοίγοντας σε όλους τους δήμους της Γαλλίας «Βιβλία Παραπόνων» για τους πολίτες.
Στο διεθνές πεδίο, να επιβεβαιώσει και να ενισχύσει την ηγετική μας θέση στην βοήθεια προς την Ουκρανία. Αλλά και να αποκαταστήσει τους δεσμούς μας με το Ισραήλ, στέκοντας στο πλευρό του στον υπαρξιακό αγώνα που δίνει.
– Αντίθετα με αυτό που έκανε ο Μακρόν;
Ναι, και αυτή ήταν η μεγάλη μου διαφωνία μαζί του. Πιστεύω ότι θα έπρεπε, από την πρώτη στιγμή μετά την 7η Οκτωβρίου, να συμμαχήσουμε με το Ισραήλ και να σταθούμε δίπλα του στον αγώνα κατά της Χαμάς. Το κάναμε απέναντι στο ISIS το 2015. Το κάναμε απέναντι στους Ταλιμπάν το 2001. Η κατάσταση ήταν ακριβώς η ίδια. Η θέση της Γαλλίας ήταν στο πλευρό του Ισραήλ.
