Η Ευρώπη βιώνει μια πολιτική μετατόπιση, όπως αποτυπώνεται στο γράφημα «The hard rise» από πηγές όπως το Our World in Data και το «The Economist».
Από το 1920 έως το 2025, η μέση ψηφοφορία σε 27 ευρωπαϊκές δημοκρατίες δείχνει πτώση των κεντροδεξιών κομμάτων (μπλε γραμμή) και των σοσιαλδημοκρατών (ροζ), ενώ η σκληρή Δεξιά (μαύρη) εκτοξεύεται από σχεδόν μηδενικά ποσοστά στα μέσα του 20ού αιώνα σε περίπου 24% το 2025. Οι φιλελεύθεροι (κίτρινη), κομμουνιστές/σοσιαλιστές (κόκκινη) και πράσινοι (πράσινη) παραμένουν χαμηλά. Αυτή η άνοδος της σκληρής Δεξιάς, με κόμματα όπως το AfD στη Γερμανία, η Εθνική Συσπείρωση στη Γαλλία και το Αδέλφια της Ιταλίας, αντανακλά βαθιές κοινωνικές και οικονομικές αναταραχές.
Οι λόγοι είναι πολυδιάστατοι. Πρώτα, η οικονομική δυσπραγία: Η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών έχει μειωθεί λόγω πληθωρισμού, ανεργίας και ανισότητας. Η κρίση του 2008, η πανδημία του COVID-19 και η παγκοσμιοποίηση άφησαν πολλούς «χαμένους», ιδίως σε χαμηλά εισοδήματα, να νιώθουν εγκαταλελειμμένοι. Η αύξηση των ανισοτήτων ενισχύει την υποστήριξη σε αντισυμβατικά συντηρητικά κόμματα που υπόσχονται προστατευτισμό και εθνική προτεραιότητα σε θέσεις εργασίας. Νεότεροι ψηφοφόροι, αντιμετωπίζοντας υψηλά ενοίκια, χαμηλούς μισθούς και κρίση στέγασης, στρέφονται δεξιά, βλέποντας τα mainstream κόμματα ως αναποτελεσματικά.
Δεύτερον, το Μεταναστευτικό: Η κρίση του 2015, με πάνω από 1,3 εκατ. εισερχόμενους, ενέτεινε τους φόβους για πολιτιστική αλλοίωση και εθνική ταυτότητα. Παράλληλα, και σε συνδυασμό με το Μεταναστευτικό, σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία, η αντίληψη ότι οι μετανάστες αυξάνουν το έγκλημα τροφοδοτεί αντιδράσεις και στροφή προς τη σκληρή Δεξιά. Η εγκληματικότητα, συχνά συνδεδεμένη βάσει ρητορικής με μετανάστες, οδηγεί σε απαιτήσεις για απροσπέλαστα σύνορα και μαζικές απελάσεις.
Τρίτον, κοινωνικές μετατοπίσεις: Η Κεντροδεξιά έχει μετακινηθεί αριστερά σε θέματα όπως LGBTQ+ δικαιώματα, φεμινισμός και περιβάλλον, αφήνοντας κενό για τη σκληρή Δεξιά που προωθεί παραδοσιακές αξίες. Αυτό, μαζί με στοιχεία ευρωσκεπτικισμού αλλά και αντι-ελιτίστικη ρητορική (μια ελίτ που είτε θεωρείται εκτός πλαισίου είτε ως εχθρός από πολλούς πολίτες), ενισχύει την ελκυστικότητά τους.
Συμπερασματικά, η άνοδος της σκληρής Δεξιάς απειλεί τα παραδοσιακά ευρωπαϊκά κόμματα. Εάν τα προβλήματα του κόσμου δεν λυθούν, τότε τα κόμματα αυτά θα τα αφήσει πίσω η ιστορία.
