Ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» είναι ένα από τα σημαντικότερα μέτρα της 90ής ΔΕΘ, καθώς μπορεί να δημιουργήσει κεφάλαιο έως και 60.000 ευρώ, διαθέσιμο στην ενηλικώση των παιδιών για σπουδές, επιχειρηματικότητα και στην πραγματική οικονομία.
Στην εξειδίκευση των μέτρων της 90ής ΔΕΘ, το οικονομικό επιτελείο έδωσε σήμερα τις λεπτομέρειες για ένα μέτρο που ξεχωρίζει όχι τόσο για το άμεσο δημοσιονομικό του αποτύπωμα, όσο για τη φιλοσοφία που εισάγει: τον «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά». Πρόκειται για έναν ειδικό επενδυτικό λογαριασμό για παιδιά έως δύο ετών, στον οποίο η Πολιτεία θα συμμετέχει ισόποσα με τους γονείς, με ανώτατη ετήσια γονική εισφορά 1.200 ευρώ. Με συνεχή αποταμίευση και επενδυτικές αποδόσεις, το κεφάλαιο μπορεί να ξεπεράσει τις 60.000 ευρώ μέχρι την ενηλικίωση, δίνοντας την βάση για εκπαίδευση, επενδύσεις και με μεσοπρόθεσμο όφελος στην ελληνική οικονομία.
Η σημασία του μέτρου βρίσκεται ακριβώς εδώ: δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη μεταβίβαση εισοδήματος προς την οικογένεια, αλλά για τη δημιουργία ενός αρχικού κεφαλαίου που συνοδεύει το παιδί μέχρι την ενηλικίωσή του. Και αυτή η διαφορά αλλάζει ολόκληρη την ανάγνωση της παρέμβασης. Το κράτος δεν έρχεται μόνο να καλύψει μια σημερινή ανάγκη. Επιχειρεί να δημιουργήσει οικονομική βάση για μια ανάγκη που θα εμφανιστεί σε 18 χρόνια.
Δεν είναι ακόμη ένα επίδομα – είναι κεφάλαιο για την επόμενη ημέρα
Η λογική του «Κουμπαρά» είναι σχετικά απλή. Ο λογαριασμός θα ανοίγει για παιδιά μέχρι δύο ετών και οι γονείς θα μπορούν να καταθέτουν έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Για κάθε ευρώ που καταθέτουν οι γονείς, η Πολιτεία θα προσθέτει αντίστοιχο ποσό, μέχρι το προβλεπόμενο όριο. Το κεφάλαιο θα παραμένει «κλειδωμένο» μέχρι την ενηλικίωση, ενώ η επενδυτική του αξιοποίηση δημιουργεί προϋποθέσεις για περαιτέρω αύξηση της αξίας του.
Το παράδειγμα που παρουσιάστηκε είναι χαρακτηριστικό: γονείς που αποταμιεύουν 100 ευρώ τον μήνα μπορούν να έχουν κρατική συμμετοχή άλλα 100 ευρώ τον μήνα. Σε βάθος 18 ετών, μαζί με τις επενδυτικές αποδόσεις, το κεφάλαιο μπορεί να ξεπεράσει τις 60.000 ευρώ.
Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική διαφορά από ένα κλασικό επίδομα. Το επίδομα καταναλώνεται για να αντιμετωπίσει μια σημερινή ανάγκη. Ο «Κουμπαράς» δημιουργεί ένα περιουσιακό στοιχείο για το παιδί.
Και αυτό σημαίνει αλλαγή φιλοσοφίας στην κοινωνική πολιτική: από την απλή ενίσχυση της κατανάλωσης στη δημιουργία αποταμίευσης και προσωπικού κεφαλαίου.
Τι αλλάζει όταν ένα παιδί ενηλικιώνεται με ένα κεφάλαιο 60.000 ευρώ
Η πραγματική αξία του μέτρου φαίνεται όταν μεταφέρουμε το βλέμμα από το σήμερα στο 2044 και στα επόμενα χρόνια.
Ένας νέος που θα φτάνει στα 18 του έχοντας ένα σημαντικό κεφάλαιο δεν θα ξεκινά από το μηδέν. Θα έχει μια οικονομική βάση για να κάνει επιλογές που σήμερα για πολλές οικογένειες είναι εξαιρετικά δύσκολες.
Πρώτη και προφανής χρήση είναι οι σπουδές. Τα χρήματα μπορούν να λειτουργήσουν ως οικονομική βάση για σπουδές, για έξοδα στέγασης, μετακίνησης και εγκατάστασης σε μια άλλη πόλη.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία το κόστος της ανώτατης εκπαίδευσης δεν περιορίζεται στα δίδακτρα. Για μια οικογένεια, το πραγματικό κόστος σπουδών μπορεί να περιλαμβάνει ενοίκιο, διατροφή, μετακινήσεις και καθημερινά έξοδα για αρκετά χρόνια.
Ένας νέος με διαθέσιμο κεφάλαιο στην ηλικία των 18 ετών αποκτά συνεπώς περισσότερες επιλογές.
Και οι επιλογές είναι οικονομική δύναμη.
Από τις σπουδές στην επιχειρηματικότητα
Η δεύτερη μεγάλη διάσταση αφορά την επιχειρηματικότητα.
Το κεφάλαιο των 18 ετών δεν χρειάζεται να λειτουργήσει αποκλειστικά ως «φοιτητικό ταμείο». Μπορεί να αποτελέσει το πρώτο κεφάλαιο για το ξεκίνημα μιας επαγγελματικής δραστηριότητας, μιας μικρής επιχείρησης, μιας startup ή μιας επένδυσης σε επαγγελματικό εξοπλισμό και δεξιότητες.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ελληνική οικονομία, όπου ένα από τα διαχρονικά προβλήματα της επιχειρηματικότητας είναι η πρόσβαση σε αρχικό κεφάλαιο.
Ένας νέος που ξεκινά την ενήλικη ζωή του χωρίς αποταμίευση συχνά εξαρτάται από την οικογένεια ή από τραπεζικό δανεισμό για να κάνει το πρώτο βήμα.
Ένας νέος που διαθέτει ένα αρχικό κεφάλαιο έχει διαφορετικές δυνατότητες.
Μπορεί να χρηματοδοτήσει μέρος των σπουδών του, να αποκτήσει μια εξειδίκευση, να μετακινηθεί για εργασία, να αγοράσει εξοπλισμό ή να χρησιμοποιήσει το κεφάλαιο ως ίδια συμμετοχή για μια επιχειρηματική προσπάθεια.
Με άλλα λόγια, το μέτρο δεν δημιουργεί μόνο έναν αποταμιευτή. Μπορεί να δημιουργήσει έναν μελλοντικό εργαζόμενο με μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία ή έναν μελλοντικό επιχειρηματία με αρχικό κεφάλαιο.
Η μεγάλη αλλαγή είναι η κουλτούρα της αποταμίευσης
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, λιγότερο ορατή διάσταση.
Ο «Κουμπαράς» επιχειρεί να δημιουργήσει από την παιδική ηλικία μια διαφορετική σχέση με την αποταμίευση.
Η Ελλάδα έχει περάσει από μια μακρά περίοδο κρίσης, υψηλού χρέους, περιορισμένης αποταμίευσης και μεγάλης εξάρτησης από το τραπεζικό σύστημα για τη χρηματοδότηση της οικονομίας.
Η λογική του μέτρου είναι διαφορετική: κάθε παιδί αποκτά έναν προσωπικό οικονομικό ορίζοντα 18 ετών.
Το κράτος, παράλληλα, επιβραβεύει την αποταμιευτική προσπάθεια της οικογένειας με ισόποση συμμετοχή.
Έτσι δημιουργείται ένα κίνητρο που δεν λειτουργεί μόνο ως κοινωνική παροχή, αλλά και ως οικονομική εκπαίδευση. Το παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου η έννοια της αποταμίευσης, της επένδυσης και της δημιουργίας κεφαλαίου αποκτά πραγματικό περιεχόμενο.
Και αυτή η αλλαγή νοοτροπίας μπορεί να έχει μεγαλύτερη διάρκεια από την ίδια την κρατική δαπάνη.
Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται μόνο με επιδόματα
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πολιτική διάσταση του μέτρου.
Το δημογραφικό δεν λύνεται με μία παροχή, ούτε με ένα επίδομα γέννησης. Η απόφαση ενός ζευγαριού να αποκτήσει παιδιά συνδέεται με το συνολικό αίσθημα οικονομικής ασφάλειας: εργασία, κατοικία, εισόδημα, φορολογία, κόστος ανατροφής και κυρίως την αίσθηση ότι το παιδί θα έχει προοπτική.
Ο «Κουμπαράς» παρεμβαίνει ακριβώς σε αυτό το τελευταίο σημείο.
Η λογική είναι ότι η οικογένεια δεν καλείται μόνο να αντιμετωπίσει τα έξοδα των πρώτων ετών. Γνωρίζει ότι παράλληλα μπορεί να δημιουργεί ένα κεφάλαιο για το παιδί της, με τη συμμετοχή και του κράτους.
Η ίδια η Περιφέρεια Θεσσαλίας, μάλιστα, είχε καταθέσει σχετική πρόταση στον θεσμικό διάλογο για το Δημογραφικό, με τη λογική ενός αποταμιευτικού λογαριασμού στον οποίο γονείς και Πολιτεία θα συμμετέχουν ισόποσα και ο οποίος θα αποτελεί κεφάλαιο για τις σπουδές και το ξεκίνημα της ενήλικης ζωής.
Άρα το μέτρο εντάσσεται σε μια ευρύτερη λογική: να γίνει η απόφαση για ένα παιδί λίγο περισσότερο απόφαση με προοπτική και λίγο λιγότερο οικονομικό ρίσκο.
Γιατί το μέτρο αφορά τελικά ολόκληρη την οικονομία
Η επίδραση δεν σταματά στην οικογένεια.
Αν σε βάθος χρόνου δημιουργηθούν χιλιάδες ατομικά κεφάλαια για τη νέα γενιά, η οικονομία αποκτά μια νέα δεξαμενή αποταμίευσης και επενδυτικών πόρων.
Η λογική της κεφαλαιοποίησης έχει ήδη χρησιμοποιηθεί στην Ελλάδα και στο σύστημα επικουρικής ασφάλισης της νέας γενιάς, όπου η συσσώρευση και επένδυση κεφαλαίων συνδέεται με την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την απασχόληση.
Στον «Κουμπαρά» των παιδιών η λογική μεταφέρεται ακόμη νωρίτερα: η οικονομική σχέση με την αποταμίευση ξεκινά από τη γέννηση και όχι από την πρώτη εργασία.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μακροπρόθεσμα μια κοινωνία με μεγαλύτερη εξοικείωση με την αποταμίευση, την επένδυση και τη δημιουργία προσωπικού κεφαλαίου.
Και για μια οικονομία που θέλει να αυξήσει τις επενδύσεις της, να διευρύνει την παραγωγική της βάση και να στηρίξει μια νέα γενιά επιχειρηματιών, αυτή δεν είναι αμελητέα αλλαγή.
Το κρίσιμο στοίχημα: να μην μείνει μόνο ένας λογαριασμός
Η επιτυχία του μέτρου, ωστόσο, δεν θα κριθεί μόνο από το ποσό που θα συγκεντρώνεται.
Θα κριθεί από το τι θα μάθει η νέα γενιά μέσα από αυτό.
Εάν ο λογαριασμός λειτουργήσει απλώς ως ένα κρατικά ενισχυόμενο αποταμιευτικό προϊόν, θα έχει ήδη μια σημαντική χρησιμότητα. Εάν όμως συνδεθεί με χρηματοοικονομική εκπαίδευση, με γνώση γύρω από τις επενδύσεις, την επιχειρηματικότητα και τον μακροπρόθεσμο οικονομικό σχεδιασμό, τότε μπορεί να αποκτήσει πολλαπλάσια αξία.
Γιατί τότε το κράτος δεν θα δημιουργεί απλώς κεφάλαιο για έναν νέο άνθρωπο.
Θα δημιουργεί και έναν νέο άνθρωπο που γνωρίζει καλύτερα τι σημαίνει κεφάλαιο.
Η πιο σημαντική μέτρηση θα γίνει σε 18 χρόνια
Η κυβέρνηση έχει μπροστά της ένα μέτρο του οποίου το πραγματικό αποτέλεσμα δεν θα αποτυπωθεί σε έναν προϋπολογισμό του 2027 ούτε σε μια δημοσκόπηση του 2028.
Θα αποτυπωθεί όταν η πρώτη γενιά των παιδιών που θα ενταχθούν στον «Κουμπαρά» φτάσει στην ενηλικίωση.
Τότε θα φανεί αν το κεφάλαιο χρησιμοποιήθηκε για σπουδές, για επαγγελματική εγκατάσταση, για επιχειρηματική δραστηριότητα ή για το πρώτο βήμα προς την οικονομική ανεξαρτησία.
Και τότε θα μπορεί να μετρηθεί και η δεύτερη επίδραση: αν η σημερινή κρατική παρέμβαση συνέβαλε στη δημιουργία μιας κοινωνίας με περισσότερη αποταμίευση, περισσότερες επενδύσεις, μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία και καλύτερες προϋποθέσεις για τη δημιουργία οικογένειας.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα σημαντικότερα μέτρα της φετινής ΔΕΘ.
Όχι επειδή είναι το μεγαλύτερο σε δημοσιονομικό κόστος.
Αλλά επειδή είναι από τα λίγα που δεν σχεδιάστηκαν για να τελειώσουν μέσα σε έναν χρόνο.
Σχεδιάστηκαν για να συνοδεύσουν ένα παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ενηλικίωση και, μέσα από αυτό, να συνδέσουν την οικογένεια, την αποταμίευση, την εκπαίδευση, την επιχειρηματικότητα, την οικονομική ανεξαρτησία και τελικά το ίδιο το δημογραφικό μέλλον της χώρας.
Η ουσία του μέτρου βρίσκεται λοιπόν σε μία λέξη: κεφάλαιο.
Κεφάλαιο για το παιδί, κεφάλαιο για την οικογένεια και, σε βάθος χρόνου, κεφάλαιο για την ίδια την ελληνική οικονομία.
