Προειδοποίηση για βιομηχανικές απώλειες στην ΕΕ καθώς οι αυστηρές περιβαλλοντικές ρυθμίσεις και η ηλεκτροκίνηση πιέζουν την αυτοκινητοβιομηχανία.
Σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων για την παγκόσμια αγορά, η ευρωπαϊκή βιομηχανία αυτοκινήτου βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ολοένα και πιο πιεστικό περιβάλλον, όπου η επιτάχυνση της ηλεκτροκίνησης, οι αυστηροί κανονισμοί εκπομπών CO₂ και ο εντεινόμενος διεθνής ανταγωνισμός από ΗΠΑ και Ασία αναδιαμορφώνουν τους όρους του παιχνιδιού. Η European Automobile Manufacturers’ Association (ACEA) προειδοποιεί ότι, χωρίς πιο ευέλικτη και ρεαλιστική βιομηχανική πολιτική, η ΕΕ κινδυνεύει να δει τη μείωση της παραγωγικής της βάσης, την υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαίων κατασκευαστών και τη σταδιακή απώλεια κρίσιμων θέσεων εργασίας σε έναν από τους πιο στρατηγικούς κλάδους της οικονομίας της.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Topspeed.gr, η Γενική Διευθύντρια της European Automobile Manufacturers’ Association (ACEA), Sigrid de Vries, σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβασή της, «κρούει το καμπανάκι» του κινδύνου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, προειδοποιώντας ότι η τρέχουσα πορεία της βιομηχανικής και περιβαλλοντικής πολιτικής ενδέχεται να έχει σοβαρές παρενέργειες για τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Όπως επισημαίνει, η υπερβολικά μονοδιάστατη προσέγγιση στην ηλεκτροκίνηση, σε συνδυασμό με αυστηρούς και ασφυκτικούς στόχους εκπομπών, δημιουργεί ένα περιβάλλον που πιέζει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών κατασκευαστών, απειλεί τα περιθώρια κερδοφορίας τους και εντείνει τον κίνδυνο απώλειας βιομηχανικής ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η δήλωση
Στο πρόσφατο συνέδριο του European Forum for Manufacturing στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τον προτεινόμενο νόμο Industrial Accelerator Act (IAA), ένα μήνυμα ξεχώρισε: η Ευρώπη πρέπει επειγόντως να ανακτήσει το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα. Χωρίς αποφασιστική δράση, το χάσμα με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές θα συνεχίσει να διευρύνεται, διαβρώνοντας τη βιομηχανική ραχοκοκαλιά που οικοδόμησε τη σύγχρονη Ευρώπη.
Πουθενά αυτή η μετατόπιση δεν είναι πιο εμφανής από τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η Ασία, με ηγέτιδα δύναμη την Κίνα, παράγει πλέον πάνω από το 60% των οχημάτων παγκοσμίως, ενώ το μερίδιο της ΕΕ έχει μειωθεί κάτω από το 15%. Η ανταγωνιστική πίεση αυξάνεται όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και στους ίδιους μας τους δρόμους, με τα κινεζικής κατασκευής οχήματα να αντιπροσωπεύουν πλέον το 7% των πωλήσεων στην ΕΕ, ενώ οι ευρωπαϊκές εξαγωγές υποχωρούν σε βασικές αγορές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα.
Η ηλεκτροκίνηση εντείνει περαιτέρω αυτή τη διαφορά. Καθώς η παγκόσμια κούρσα προς την κινητικότητα μηδενικών εκπομπών επιταχύνεται, η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω από πιο ευέλικτους και ταχύτερους ανταγωνιστές.
Η απάντηση δεν είναι η υποχώρηση, αλλά η ενίσχυση της ίδιας της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Πρέπει να γίνει ο κεντρικός άξονας της βιομηχανικής πολιτικής: διασφάλιση πρόσβασης σε προσιτή ενέργεια, εξασφάλιση κρίσιμων πρώτων υλών, ενίσχυση των αλυσίδων αξίας των μπαταριών, μείωση της γραφειοκρατικής πολυπλοκότητας, επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και ενδυνάμωση των εξαγωγικών αγορών.
Για τον λόγο αυτό στηρίζουμε τη φιλοδοξία του IAA να διατηρήσει την προστιθέμενη αξία στην Ευρώπη, να μειώσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις και να διαφυλάξει τον ρόλο της Ευρώπης ως σημαντικής βιομηχανικής δύναμης. Ο κλάδος μας λειτουργεί σε περισσότερα από 250 εργοστάσια σε όλη την ΕΕ και στηρίζει πάνω από 13 εκατομμύρια ευρωπαϊκές θέσεις εργασίας. Οι κατασκευαστές ήδη επενδύουν δισεκατομμύρια για να εδραιώσουν τη μετάβαση στην Ευρώπη. Θέλουμε το IAA να πετύχει και να αποτελέσει πραγματικό καταλύτη βιομηχανικής ισχύος.
Ας είμαστε όμως σαφείς: οι υποχρεωτικοί κανόνες «Made in Europe» από μόνοι τους δεν θα το επιτύχουν αυτό. Ένας επιτυχημένος IAA πρέπει να αντικατοπτρίζει το τι είναι πραγματικά η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία: ένας σύνθετος, παγκοσμίως διασυνδεδεμένος κλάδος που ήδη δέχεται έντονη πίεση από συρρικνούμενες αγορές, δασμούς και απαιτητικούς στόχους απανθρακοποίησης.
Η εισαγωγή απαιτήσεων «Made in Europe» χωρίς να αντιμετωπιστούν οι υποκείμενες συνθήκες ανταγωνιστικότητας ενδέχεται να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο, αποδυναμώνοντας αντί να ενισχύει τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης και περιορίζοντας την αγορά αντί να επιτρέπει την ανάπτυξή της.
Για τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, ο καλύτερος δρόμος ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας βρίσκεται στα πρότυπα CO₂. Η μονομερής εστίαση της Ευρώπης στα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα (BEV) κινδυνεύει να τη φέρει σε αντίθεση με πιο τεχνολογικά ουδέτερες προσεγγίσεις που υιοθετούνται σε άλλες μεγάλες αγορές. Αυτή η απόκλιση μπορεί να θέσει τους Ευρωπαίους κατασκευαστές σε μειονεκτική θέση, περιορίζοντας την κερδοφορία, την επενδυτική ικανότητα και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητά τους.
Ταυτόχρονα, η υιοθέτηση ηλεκτρικών οχημάτων προχωρά πιο αργά από το αναμενόμενο, καθώς παράγοντες εκτός του ελέγχου των κατασκευαστών —όπως οι υποδομές φόρτισης, η ετοιμότητα των δικτύων και τα ασυνεπή κίνητρα— συνεχίζουν να επηρεάζουν αρνητικά τη ζήτηση. Το αποτέλεσμα είναι μια αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ ρυθμιστικών στόχων και πραγματικότητας της αγοράς.
Χωρίς διόρθωση πορείας, οι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν δισεκατομμύρια σε πρόστιμα ή περιορίζονται σε δύσκολες επιλογές: μείωση παραγωγής, αγορά πιστώσεων από ανταγωνιστές (ουσιαστικά μεταφέροντας κεφάλαια σε εταιρείες εκτός ΕΕ, όπως δείχνουν τα 1,99 δισ. δολάρια έσοδα της Tesla από πιστώσεις το 2025), ή μεγάλες εκπτώσεις στα EV, που οδηγούν σε χαμηλότερα κέρδη και πτώση της μελλοντικής αξίας των οχημάτων στη δευτερογενή αγορά.
Καμία από αυτές τις επιλογές δεν ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Τα καλά νέα είναι ότι η πολιτική μπορεί να εξελιχθεί. Το πρόσφατο πακέτο για την αυτοκινητοβιομηχανία αποτέλεσε ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά χρειάζονται περισσότερα για να καλυφθεί το χάσμα μεταξύ φιλοδοξίας και υλοποίησης. Αυτό περιλαμβάνει επείγουσες ευελιξίες για το 2030, όπως ένα ευρύτερο καθεστώς εξομάλυνσης και βιομηχανική προοπτική για τα plug-in υβριδικά· προσαρμογή των στόχων του 2030 και 2035 για τα φορτηγά· συμφωνία για έναν ανεπιφύλακτο στόχο 90% για το 2035 στα επιβατικά οχήματα· εφαρμόσιμους μηχανισμούς αντιστάθμισης για προηγμένα υλικά και ανανεώσιμα καύσιμα· καθώς και ρήτρα επανεξέτασης το 2029, ώστε το πλαίσιο να παραμείνει ευθυγραμμισμένο με την αγορά.
Η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται στον πυρήνα της βιομηχανικής ταυτότητας της Ευρώπης. Η ικανότητά της να ευημερήσει στο νέο παγκόσμιο περιβάλλον θα διαμορφώσει το οικονομικό και τεχνολογικό μέλλον της ηπείρου. Εάν η Ευρώπη θέσει τις σωστές συνθήκες για να ανταγωνιστεί ο κλάδος μας, τότε θα ανταποκριθεί και θα διαμορφώσει την επόμενη εποχή της κινητικότητας, διατηρώντας την κληρονομιά που ξεκίνησε πριν από 140 χρόνια, εδώ, στην πατρίδα της.
