Το ΠΑΣΟΚ, που ταυτίστηκε με το όργιο διασπάθισης ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων, την αδυναμία απορρόφησης και την αναποτελεσματικότητα, τολμάει να χαρακτηρίζει το Ταμείο Ανάκαμψης «μεγάλη χαμένη ευκαιρία».
Το ΠΑΣΟΚ, που σήμερα καταγγέλλει ότι το Ταμείο Ανάκαμψης έχει καταλήξει σε μια «μεγάλη χαμένη ευκαιρία», είναι το κόμμα που επί των ημερών του διαχειρίστηκε τον συντριπτικά μεγαλύτερο όγκο των κοινοτικών κονδυλίων από την έναρξη της καταβολής τους. Η διαχείρισή του κατέληξε σε ένα όργιο διασπάθισης ευρωπαϊκών και εθνικών κονδυλίων, αδυναμίας απορρόφησης και αναποτελεσματικότητας.
Χωρίς αμφιβολία, το Ταμείο Ανάκαμψης είχε πολλά προβλήματα. Για κάποιον λόγο είχε εντελώς διαφορετική δομή σε σχέση με τα άλλα ευρωπαϊκά πακέτα στήριξης, στα οποία ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας των ευρωπαϊκών χωρών είχε –μετά κόπων και βασάνων– εκπαιδευτεί.
Γιατί συνέβη αυτό; Γιατί δεν έφτιαξαν ένα πρόγραμμα τύπου ΕΣΠΑ ώστε να απορροφηθούν γρήγορα και με ασφάλεια τα χρήματα; Η πιο λογική εξήγηση είναι πως βάζοντας μεγάλο βαθμό δυσκολίας οι χώρες δεν θα μπορούσαν να απορροφήσουν όλα τα χρήματα και μετά, όπως γίνεται πάντα, η ΕΕ θα «σκούπιζε» τα αδιάθετα, προκειμένου να διατεθούν σε άλλα προγράμματα.
Το πρόβλημα με την ΕΕ είναι πως οι ηγέτες παίρνουν μια απόφαση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο –η συγκεκριμένη βασίστηκε σε μια ιδέα του Ελληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη– και μετά αναλαμβάνει η περίφημη ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, άνθρωποι βολεμένοι σε καρέκλες που τους αρέσει να κάνουν δύσκολη τη ζωή αυτών που τους διόρισαν.
Επί του προκειμένου, μια πολύ καλή ιδέα θα ήταν να αξιολογηθούν και αυτοί που καταρτίζουν τα προγράμματα, καθώς και οι ηλεκτρονικές απαντήσεις τους. Η εμπειρία έχει δείξει πως αν θέλουν να κάνουν κάτι και τον τρόπο βρίσκουν και δίνουν άδεια στο τσάκα-τσάκα!
Ο Γολγοθάς της γραφειοκρατίας
Τέλος πάντων –και αφού κανείς δεν έβαλε εξαρχής το θέμα– ξεκίνησε ένας πραγματικός Γολγοθάς, με τα στελέχη του Δημοσίου να δυσκολεύονται στην κατανόηση και, επομένως, στην εφαρμογή του νέου αυτού Ταμείου, με την ίδια την ΕΕ να καθυστερεί τις (σιβυλλικές) απαντήσεις και με τις ιδιωτικές εταιρείες να αναλαμβάνουν συμβουλευτικό ρόλο, χωρίς ούτε αυτές να γνωρίζουν το τι και το πώς, προσλαμβάνοντας έκτακτο προσωπικό, που επίσης δεν είχε καμία εκπαίδευση.
Το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο: συγκρούσεις μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων, απίστευτη χαρτούρα, συνεχής ροή διαφόρων mails με αναρίθμητους παραλήπτες, έλεγχοι επί ελέγχων, πρόβλημα με τα ορόσημα, υπουργοί σε νευρική κρίση, γραφειοκράτες σε μακάρια αδράνεια. Σε όλες τις χώρες –και στην Ελλάδα– έπρεπε κάτι να γίνει. Χρόνος για να αλλάξει αυτό που δεν έπρεπε να γίνει από την αρχή δεν υπήρχε. Ετσι, σε όλες τις χώρες είτε πολλά από τα προγράμματα –όπως αυτά της στέγασης– έμειναν στα χαρτιά, είτε απεντάχθηκαν, είτε μεταφέρθηκαν στα εθνικά προγράμματα.
Κάποιοι είπαν πως τελικά φτιάξαμε αυτά που ξέραμε, αλλά όχι όλα όσα θέλαμε. Δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Οταν ένα πρόγραμμα καρκινοβατεί και οι προθεσμίες τρέχουν, κάτι πρέπει να κάνεις. Αυτό που έκανε η Ελλάδα –και άλλες χώρες, εξαιρουμένων εκείνων που έχουν ξεμείνει από κυβερνητική πλειοψηφία και κινδυνεύουν να χάσουν πολλά λεφτά (και τις θαυμάζουν οι εγχώριοι κήρυκες της ανωμαλίας)– ήταν να μεταφερθούν στο Ταμείο Ανάκαμψης έργα από τα εθνικά προγράμματα και αντίστοιχα να μεταφερθούν έργα που αρχικά είχαν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης στα εθνικά προγράμματα. Για να έλθει μία η άλλη, που λέμε, και να θεραπευτεί κάπως το πρόβλημα.
Μιλάμε για απύθμενο θράσος
Αυτό ακριβώς εκμεταλλεύεται το ΠΑΣΟΚ –και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, μεταξύ των οποίων και ο κ. Τσίπρας, που τα έκανε μούσκεμα και στις απορροφήσεις των παλιών προγραμμάτων– για να παριστάνουν τους έξυπνους. Οποιος είν’ έξω απ’ τον χορό, πολλά τραγούδια ξέρει…
Το πρόβλημα με το ΠΑΣΟΚ είναι πως κάποτε ήταν μέσα στον χορό. Αλλά και τότε πολλά τραγούδια ήξερε επίσης…
Προσέξτε τώρα, για να γίνει αντιληπτό το απύθμενο θράσος αυτού του κόμματος:
- Το πρώτο πακέτο στήριξης, «δώρο» για την ένταξη της χώρας μας στην ΕΕ, ήταν 1,2 δισ. ECU και δόθηκε μεταξύ του 1985 και του 1987. Δηλαδή, επί ΠΑΣΟΚ.
- Το δεύτερο πακέτο στήριξης ήταν το Α’ ΚΠΣ, ύψους 8 δισ. ECU, και αφορούσε την περίοδο 1988-1993. Με αυτά τα χρήματα, η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, με αρμόδιο υπουργό τον Χρήστο Φώλια, κατασκεύασε όλα τα καινούργια σχολεία.
- Το τρίτο πακέτο στήριξης ήταν το Β’ ΚΠΣ, ύψους 17,5 δισ. ευρώ, και αφορούσε την περίοδο 1994-1999. ΠΑΣΟΚ πάλι.
- Το τέταρτο πακέτο ήταν το Γ’ ΚΠΣ, ύψους 25 δισ. ευρώ, αφορούσε την περίοδο 2000-2006 και ολοκληρώθηκε το 2009. Δηλαδή καρκινοβατούσε επί ΠΑΣΟΚ και πήρε τρία χρόνια παράτασης επί Νέας Δημοκρατίας και Κώστα Καραμανλή.
- Το πέμπτο πακέτο στήριξης ήταν το ΕΣΠΑ, ύψους 21 δισ. ευρώ, και αφορούσε την περίοδο 2007-2013. Κατέλαβε δηλαδή ένα μέρος της –μνημονιακής, βέβαια– διακυβέρνησης ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου. Εδώ να θυμίσουμε ότι με τις γνωστές καινοτομίες –και ενώ οδεύαμε προς Καστελόριζο– έγινε ο χαμός με τον διορισμό των γενικών γραμματέων, με αποτέλεσμα ΓΓ που επρόκειτο να ασχοληθεί με το ΕΣΠΑ να διοριστεί μήνες μετά τις εκλογές τού «λεφτά υπάρχουν», μόλις στις 21 Ιανουαρίου 2010!
- Το έκτο πακέτο στήριξης, γνωστό και ως Νέο ΕΣΠΑ, Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης (ΣΕΣ), ύψους 16,3 δισ. ευρώ, αφορούσε την περίοδο 2014-2020. Η διαπραγμάτευση έγινε επί κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου και συνολικά έφθασε τα 20,84 δισ. ευρώ χάρη στη συγχρηματοδότηση των Ταμείων ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, Συνοχής, ΕΓΤΑΑ και ΕΤΘΑ. Και τελικά αυξήθηκε στα 26 δισ. ευρώ με τη συμμετοχή σε άλλα κοινοτικά προγράμματα. Εδώ ανέλαβαν οι άλλοι πολύξεροι κήνσορες, με την «πρώτη φορά Αριστερά»…
Περί αγροτικών επιδοτήσεων
Σε όλα αυτά πρέπει να προσθέσουμε τα χρήματα για τις αγροτικές επιδοτήσεις και την ανάπτυξη της υπαίθρου, καθώς και αυτά από τα διαρθρωτικά ταμεία, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής.
Από το 1986 έως το 2003, ο αγροτικός τομέας μας έλαβε 40 δισ. ευρώ, ενώ έκτοτε λαμβάνει σταθερά τουλάχιστον 2-3 δισ. τον χρόνο –υπήρξαν χρονιές που έλαβε και 6 δισ. ευρώ. Εχει υπολογιστεί ότι στον αγροτικό τομέα είχαν έως το 2014 συνολικά κατευθυνθεί περί τα 150 δισ. ευρώ για ανάπτυξη, επιδοτήσεις, αποζημιώσεις κ.λπ., καθώς η Ελλάδα υπήρξε η πλέον ευνοημένη χώρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Παρ’ όλα αυτά, επιστρέψαμε κονδύλια 14,5 εκατ. ευρώ για διαχειριστικά λάθη της περιόδου 2001-2003 στον γεωργικό τομέα, από χρήματα που είχαν καταβληθεί από το Γεωργικό Ταμείο. Την περίοδο 2014-2020, η Ελλάδα έλαβε 250 εκατομμύρια για τους απόρους της από το Ταμείο Βοήθειας της ΕΕ, ενώ από τον Σεπτέμβριο του 2013 ξεκίνησε η διάθεση 300 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ για τις δομές παιδικής φροντίδας των δήμων. Επιπλέον, από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» φτιάχτηκαν οι υποδομές για την τηλεθέρμανση στη Φλώρινα. Και πολλά άλλα…
Πολλά λεφτά, μικρές αποδόσεις
Επιστρέφοντας στο ΠΑΣΟΚ, σημειώστε ότι στη δεκαετία 1994-2004, η Ευρώπη μάς έδωσε 100 τρισ. παλιές δραχμές! Και επειδή εκεί στο ΠΑΣΟΚ αρέσκονται να λένε πως δεν είναι αυτοί που χρεοκόπησαν τη χώρα, αλλά είναι… θύματα της χρεοκοπίας, πρέπει να υπογραμμίσουμε πως αν ο πακτωλός χρημάτων που έχει εισρεύσει στη χώρα μας από την ΕΕ είχε σωστά απορροφηθεί και αξιοποιηθεί –δηλαδή χωρίς αστοχίες, παρατυπίες και άλλες ατασθαλίες– απλά δεν θα είχαμε χρεοκοπήσει.
Σύμφωνα με έκθεση της Κομισιόν για τον απολογισμό της κατανομής των κοινοτικών πόρων, η Ελλάδα εισέπραξε αναλογικά τα περισσότερα κοινοτικά κονδύλια από κάθε κράτος-μέλος μέσω του Γ’ ΚΠΣ. Με αποτέλεσμα σε κάθε Ελληνα να αναλογεί το ποσό-ρεκόρ των 342 ευρώ, την ώρα που ο κοινοτικός μέσος όρος ήταν 168,3.
Πάντα σύμφωνα με την Επιτροπή, τα κοινοτικά κεφάλαια δεν συνοδεύθηκαν από επαρκή κρατική συμμετοχή και δεν έγιναν πόλος έλξης ιδιωτικών κεφαλαίων, ενώ τα ποσά μοιράστηκαν με «υδροκέφαλο» τρόπο, καθώς μόνο το 5,9% πήγε στην ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μόνο το 0,70% σε επιχειρήσεις με πάνω από 250 εργαζομένους.
Σύμφωνα με άλλη μελέτη της Κομισιόν, που δόθηκε στη δημοσιότητα το καλοκαίρι του 2003, η Ελλάδα δεν μπορούσε να αξιοποιήσει αποδοτικά τα κοινοτικά χρήματα. Για κάθε 1 ευρώ θα μπορούσαμε να έχουμε όφελος από την αύξηση του ΑΕΠ τουλάχιστον 2,5 ευρώ, όπως πέτυχαν Πορτογαλία και Ιρλανδία. Η πρόβλεψη για την Ελλάδα, όμως, ήταν όφελος μόλις 1,07 ευρώ μέχρι και το 2010!
Μάλιστα, στις 2 Οκτωβρίου 2003, έγγραφο της Κομισιόν αποκάλυπτε κακοδιαχείριση των κοινοτικών πόρων, καθυστερήσεις, κακοτεχνίες και αδυναμία υλοποίησης του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.
Τον Νοέμβριο του 2003, στην έκθεση αξιολόγησης του Γ’ ΚΠΣ, η Κομισιόν υπογράμμιζε αστοχίες στον σχεδιασμό και λανθασμένες προτεραιότητες στην κατανομή χρημάτων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2001 έως το 2003 η Ελλάδα δεν συμμετείχε σε καμιά κοινοτική ενέργεια για προώθηση γεωργικών προϊόντων. Σημειώστε επίσης ότι το 52,3% του Γ’ ΚΠΣ προοριζόταν για την… ενίσχυση της απασχόλησης, τη μείωση της ανεργίας και την αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Μια «ανάπηρη χώρα»!
Και ότι το ΕΣΠΑ προοριζόταν για την ανάπτυξη της περιφέρειας, την κατάρτιση και την απασχόληση –είχε μάλιστα προβλεφθεί πως αν τα κονδύλια αξιοποιούνταν σωστά, θα είχαμε… 2,5 εκατ. νέες θέσεις εργασίας!
Το 2004 οι απώλειες και οι αστοχίες όσον αφορά τις δεσμεύσεις κονδυλίων έφθαναν στο 75%. Ο «Economist» είχε χαρακτηρίσει την Ελλάδα «παράδειγμα προς αποφυγήν» όσον αφορά τις δεσμεύσεις και τις απορροφήσεις κοινοτικών πόρων, ειδικά για την περίοδο 2001-2003.
Και επί βρετανικής προεδρίας, η Ελλάδα είχε χαρακτηριστεί «ανάπηρη χώρα, που της δίνονται χρήματα και δεν μπορεί να τα απορροφήσει». Από το Β’ ΚΠΣ χάσαμε 1 δισ. ευρώ, ενώ τα πρόστιμα για παρατυπίες των Β΄ και Γ΄ ΚΠΣ έφθασαν τα 518 εκατ. ευρώ. Θυμίζω ότι το Κτηματολόγιο είχε ενταχθεί στο Β’ ΚΠΣ, τα χρήματα είχαν καταβληθεί, το 2002 διαπιστώθηκε ότι έγινε το μισό έργο με τα διπλάσια κονδύλια και τελικά σταμάτησε η χρηματοδότηση από το Γ΄ ΚΠΣ. Η Ελλάδα υποχρεώθηκε να επιστρέψει 100 εκατ. ευρώ που πήρε από το Β΄ ΚΠΣ. Την περίοδο 1994-1999 επιστρέψαμε για τους ίδιους λόγους 359,8 εκατ. ευρώ.
Από το Γ’ ΚΠΣ χάθηκαν άλλα 956 εκατ. ευρώ, καθώς την τελευταία στιγμή διεγράφησαν έργα που θα απορρίπτονταν από την Κομισιόν. Τα έργα του Γ’ ΚΠΣ από το 2000 έως το 2003 που εντοπίστηκαν από τον έλεγχο του Εξειδικευμένου Συμβούλου Ελέγχου Ποιότητας και από άλλους ελεγκτικούς μηχανισμούς ότι δεν ικανοποιούν τις προϋποθέσεις των κοινοτικών κανονισμών ήταν ύψους 950 εκατ. ευρώ.
Μάλιστα, για τα έργα αυτά δεν ζητήθηκαν από την ΕΕ πίσω οι επιδοτήσεις και οι σχετικές δαπάνες, αλλά το ποσό καταγράφηκε στο έλλειμμα του 2004! Τον Οκτώβριο του 2001 εκχωρήθηκαν μελλοντικά έσοδα από το Γ’ ΚΠΣ συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ –για την περίοδο έως τον Ιανουάριο 2007– στις εταιρείες «Αίολος», «Αριάδνη» και «Ατλας», με έδρα το Λουξεμβούργο, στις οποίες καταβλήθηκαν προμήθειες ύψους 7 δισ. δραχμών. Δεσμεύθηκαν δηλαδή εθνικοί πόροι για 5, 10 και 19 χρόνια –δηλαδή έως το 2020!
Για να μη μιλήσουμε για τις διάφορες «συμπληρωματικές συμβάσεις» που μετά από παρέμβαση της Κομισιόν ξαναβαπτίστηκαν σε «επί έλαττον συμβάσεις» και τον σκόπιμο κατακερματισμό των έργων.
ΑΥΡΙΟ: Το Β΄ Μέρος του ΠΑΣΟΚικού έπους στη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων.
